فیدیبو نماینده قانونی نشر نیلوفر و بیش از ۶۰۰ ناشر دیگر برای عرضه کتاب الکترونیک و صوتی است .
کتاب بازگشت

کتاب بازگشت

نسخه الکترونیک کتاب بازگشت به همراه هزاران کتاب دیگر از طریق فیدیبو به صورت کاملا قانونی در دسترس است. تنها لازم است اپلیکیشن موبایل و یا نرم افزار ویندوزی رایگان فیدیبو را نصب کنید.

درباره کتاب بازگشت

دوستانش اسم او را گذاشته بودند «زن پراکنده» چون هر تکه از وجودش به سوی کسی یا جایی می‌دوید: به سوی پسرهایش در آمریکا، شوهرش در تهران، خواهرش در کانادا، برادرش در آلمان، و دوستان نزدیکش پخش‌وپلا در اطراف‌واکناف جهان. خودش را با نگاه این آدم‌ها می‌شناخت. حس می‌کرد بدون این دیگران کم‌وکسر دارد، مثل نشانیِ خانه‌ای که اسم کوچه یا کدپستی‌اش پاک شده باشد. تیزهوشی و حافظه آن‌وقت‌هایش را نداشت. اسم آدم‌ها، فیلم‌ها، و عنوان کتاب‌ها از یادش می‌رفت. مطمئن بود این فراموشی زودرس، این حواس‌پرتی و سرگشتگی، به خاطر زندگی در جایی‌ست که جای واقعی او نیست. باید برمی‌گشت اما... هزار باید و نباید و شاید به این «اما»، به این سه حرف کوچک، آویزان بود. اگر برمی‌گشت و می‌دید در شهر خودش هم غریبه است، اگر زبان دوستان قدیمی‌اش را نمی‌فهمید و می‌دید قبولش ندارند، اگر حرف‌هایی که پشت سر امیررضا می‌زدند حقیقت داشت؟ اگر اگر اگر... ماه‌سیما جواب درستی برای این پرسش‌ها نداشت. ایستاده بود سر دوراهی، دو نیمه، دودل.

ادامه...
  • ناشر نشر نیلوفر
  • تاریخ نشر
  • زبانفارسی
  • حجم فایل 0.93 مگابایت
  • تعداد صفحات ۱۶۰ صفحه
  • شابک

بخشی از کتاب بازگشت

شما به آخر نمونه کتاب رسیده‌اید، برای خواندن نسخه کامل، کتاب الکترونیک را خریداری نمایید و سپس با نصب اپلیکیشن فیدیبو آن را مطالعه کنید:




روز بعد و روزهای بعد، تمام ماه، یک فکر در سر امیررضا می چرخید: مرگ در غربت از بی پولی و بی کسی.
باید تا دیر نشده کاری می کرد. باید برمی گشت. پول در ایران بود. می توانست چند تکه از زمین های شمال یا بخشی از زمین ورامینش را بفروشد. صبر کرده بود وقتی قیمت ملک بالا رفت زمین هایش را بفروشد، و حالا وقتش بود. فکر فروش زمین ها، فکر پولی که احتمالاً نصیبش می شد، خون تازه ای را در رگ هایش به جریان انداخت. جان گرفت. مغزش به کار افتاد. فردایی روشن در انتظارش بود. آینده، که تا آن روز وجود نداشت، یک مرتبه، ملموس و واقعی شد. حرفی به ماه سیما نزد. آرام و باحوصله کارهایش را کرد؛ ترتیبی داد تا شارژ خانه، پول آب و برق، و مالیات های خاصمِ دولت فرانسه، ماهانه از حسابش در بانک کسر شود. بلیتش را خرید و خودش را برای روبه رو شدن با ماه سیما آماده کرد. برای روبه رو شدن با پسرهایش. با سام. دلش می خواست چمدانش را بردارد و، بی سروصدا، دربرود. احساس گناه می کرد و نمی توانست خودش را فریب بدهد. درست بود که رفتنش برای فروش زمین هایش بود، اما اگر فروش زمین ها هم نبود، به بهانه ای دیگر فرار می کرد.
به خودش و به ماه سیما گفت که به محض فروش زمین هایش، شاید هم فقط یک قطعه زمین، برخواهد گشت. هرچه زودتر.
«باور کن، عزیزم.» و این باور مثل نوشته ای روی آب بود.

غربت، برای ماه سیما، با غیبت امیررضا شروع شد. تنهایی ــ ترس ــ دلهره های صبحگاهی. دنیا وارونه شد و روی دیگری از خودش را نشان داد. چیزها تغییر شکل دادند و آدم ها اخمو و بداخلاق شدند. گیج و گُمگشته بود و نمی توانست خودش را جمع وجور کند. حس می کرد درونش خالی شده و در هوا معلق است. زندگی اش در امیررضا خلاصه می شد. پاریس و زیبایی هایش ناپدید شده بود و خودش هم انگار وجود نداشت. برای این جدایی آماده نبود. چی شد؟ مدتی طول کشید تا به خودش بیاید و فکرهای پراکنده اش را متمرکز کند. نمی دانست، بدون امیررضا، به کی و چی آویزان شود؟ با هم آمده بودند، قرار بود با هم بمانند، با هم باشند، و در زمانی مناسب با هم برگردند. چه حساب هایی! بعضی شب ها بیدار می شد و ناباور به جای خالی امیررضا نگاه می کرد. دلش می خواست جام جهان نما داشت و می توانست ببیند امیررضا در آن لحظه کجاست و چه می کند. امیررضا در تهرانِ شلوغ و آشفته می چرخید و جای ثابتی نداشت. حاضر نبود در خانه ماه سیما (که البته خانه خودش هم بود) با حسین آقا و زن و بچه اش زندگی کند. از کبرا بدش می آمد و با حسین آقا میانه خوبی نداشت. ماه سیما را مالک اصلی خانه می دانستند و به او به چشم داماد سرخانه نگاه می کردند. دلش نمی خواست از آن طرف ها عبور کند. مدتی در منزل خواهرش ماند و مدتی هم شمال بود، در منزل یکی از دوستانش. آپارتمانی موقتی اجاره کرده بود و دنبال خانه ای در دماوند می گشت. خوشحال بود که برگشته است. تهران دنیای واقعیت بود و امیررضا، در این دنیای هرج ومرج و تضاد و خشونت، زمینِ زیر پایش را حس می کرد و زبان همسایه هایش را می فهمید. امیدوار و خوش بین بود و پشت تاریک چیزها را نمی دید. با نامه یا تلفن های پی درپی ماه سیما را دلداری می داد: «عزیزم، کمی صبر داشته باش. تحمل کن. توی جهنم که نیستی. همه آرزو می کنن جای تو باشن. من هم، به محض فروش چند تکه از زمینای ورامین، برمی گردم. به زودی. قول می دم.»
منتها «به زودی» زمانی نامعین و فرّار بود که نمی شد در لحظه ای ثابت میخکوبش کرد. جلوتر از امیررضا و برنامه هایش می رفت، جلوتر از فروش زمین های ورامین که توی هر تکه شان برای گاوداری طویله و آخور ساخته بودند. درافتادن با مالکین دهاتی کار آسانی نبود. از دکتر شادان استقبال و پذیرایی کردند، برایش سفره ناهاری رنگین تدارک دیدند. سنگ تمام گذاشتند. اما، در همان حال که سیخ کباب را در بشقابش می گذاشتند، به او فهماندند که از زمین هایی که غصب کرده اند، دست نمی کشند. حاضر بودند یک دهم پول زمین ها را به او بپردازند. همین و بس. امیررضا زیر بار نرفت، چانه زد، تهدید کرد (توپ توخالی)، رفت و دوباره برگشت. اما صاحبان جدید از حرفشان برنگشتند. پیشنهادشان را تکرار کردند. همین است که هست.
دوندگی برای فروش زمین ها، به خصوص زمین شمال که در آن ساختمانی چندین طبقه ساخته بودند، کاری تمام وقت بود. امیررضا وارد تونلی پیچ درپیچ شده بود و راه برگشت نداشت. ده ها پرونده و قباله و سند منگوله دار و رونوشت شناسنامه و انواع نامه ها از بنیاد مستضعفان و بنیاد شهید و شهرداری و دادگاه انقلاب زیر بغلش بود و از محضری به محضر دیگر می رفت. ماه سیما، مثل ته مانده خوابی رفته از یاد، پشت افق های دور، دستی برایش تکان می داد و ناپدید می شد. تلفن هایش به ماه سیما کمتر و کمتر شده بود. تلفن می کرد چی می گفت؟ همان حرف ها. همان وعده ها. البته وعده هایش به قوت خود باقی بود. دروغ نمی گفت. منتها نمی دانست حقیقت پایدار نیست و با گذشت زمان، گهگاه، تبدیل به دروغی ناخواسته می شود.

ماه سیما چاره ای جز تسلیم نداشت و با بردباری تلخی که او را از درون می خورد، در حاشیه روزها، به زندگی ساده اش ادامه می داد. روزهای یکشنبه را وقف پسرهایش کرده بود. ناهار را با هم بیرون از خانه می خوردند و تا غروب در یکی از پارک های اطراف می گشتند. در رستوران ایتالیاییِ نزدیک خانه شان بود که با امیرا آشنا شد. در همان نگاه اول از او خوشش آمد و حس کرد می تواند به این زنِ شیرین و بگوبخند اعتماد کند. با هم حرف زدند. با هم دوست شدند و پنجره ای کوچک در دیوار سیمانی زندگی ماه سیما گشوده شد. امیرا هفته ای چهار روز در این رستوران کار می کرد و عاشق کارش بود. زنی گرم و پرجنب وجوش بود. صبح زود، پیش از آن که سرکار بیاید، یک ساعت می دوید. به کلاس یوگا و رقص های تند آمریکای جنوبی می رفت. شنا می کرد. عاشق سینما بود و غذاهای تندوتیز. داشتن یک دوست نعمتی بزرگ بود. ماه سیما خوشحال بود که از تنهایی درآمده، اما هرچه می کرد و هرجا می رفت، ته ذهنش به امیررضا فکر می کرد. نمی فهمید چرا تلفن هایش کمتر شده. چرا صدایش مثل آن وقت ها گرم و دلتنگ نیست. زنگ زد به حوری دخترخاله اش در تهران. پرویز، شوهر دخترخاله اش، گوشی را برداشت.
گفت: «به به. ماه سیما خانوم عزیز! اقبال من بلند بود که خونه بودم. از شانس تو تلفن کار می کنه. از صبح تا حالا برق نداشتیم. همین دو دقیقه پیش برق هم اومد. به این می گن معجزه.»
ماه سیما حوصله نداشت و دوید وسط حرفش: «حوری خونه ست؟»
پرویز گفت: «سلام نکرده می خوای با حوری حرف بزنی؟ حوری بهشتی رفته به بهشت زهرا. ما دیگه به سنّی رسیدیم که هر روز یکی از رفقای قدیمی می ره اون دنیا. من هم چند دفعه رفتم و برگشتم. خُب، کاری داری بگو، من در خدمتم. اما بگو ببینم، حالا که امیررضا برگشته، تو چرا چسبیدی به پاریس؟ بیا پیش خودمون. نیای، خونه ت از دستت می ره. نمی دونم شنیدی یا نه. حسین آقا کس وکارشو چپونده توی اتاقای پایینِ خونه ت. بز و بزغاله و مرغ و خروس توی حیاط می چرخن. خونه تو غصب کردن. پاشو بیا به خونه و زندگیت بِرس.»
ماه سیما فکر کرد اشتباه شنیده یا این هم از پرت وپلاهای مسخره پرویز است. حسین آقا و زنش، کبرا، او را مثل دخترشان دوست داشتند (دست کم ادعا می کردند) و ماه سیما، پیش از آمدن به پاریس، خانه اش را دست آن ها سپرده بود.

هنوز رفتن امیررضا را باور نکرده بود و حالا مجبور بود واقعیتی عجیب تر را بپذیرد. حس کرد از قافله تاریخ عقب افتاده و جهان آشنایش را از دست داده است. اگر خودش را به دست فکرهایش می سپرد، دیوانه می شد. خوشبختانه روزها کار می کرد و سرش گرم بود. با کمک امیرا توانسته بود در عکاسخانه ای نزدیک خانه اش استخدام شود. صبح ساعت نُه می رفت و تا غروب کار می کرد، و به چیزی، جز عکس هایی که گرفته بود، فکر نمی کرد. پرسش ها مال شب بود. با مخاطبی غایب حرف می زد و زندگی اش را مرور می کرد. می دید زنی زیادی صبور و متحمل بوده و لجش می گرفت. حس می کرد سرش کلاه رفته و به خودش می پیچید. می دید همیشه دیر فهمیده، دیر تصمیم گرفته، و دوزاری اش دیر افتاده است. هیچ یک از دوستانش، حتی امیرا، از ماجراهای شبانه او خبر نداشت. مثلاً کسی نمی دانست که چند شب پیش، از شدت خشم، چتر و بارانی امیررضا را از پنجره بیرون انداخته است. نمی خواست آدم ها قیافه شکست خورده اش را ببینند و از چندوچونِ رابطه او و شوهرش باخبر شوند. حرف امیررضا را با کسی نمی زد، اما شب، در تاریکی، وقتی کسی مراقبش نبود، یقه امیررضا را می چسبید. او بود که تصمیم به رفتن گرفت: «بریم بریم. هرچه زودتر. هرجا. آمریکا، اروپا، آفریقا.» خانه را سپردند دست حسین آقا، فرش ها را گذاشتند بانک، اسباب ها را فرستادند خانه این و آن، و ساعت ها پشت در سفارت فرانسه انتظار کشیدند تا نوبت شان شد. ویزایی سه ماهه گرفتند و راه افتادند. رفتند به سفارت انگلیس در پاریس. آن وقت ها درها به رویشان باز بود و بدعادت شده بودند. امیررضا تحمل قیافه اخموی کارمندان سفارت و سوال و جواب ها را نداشت. هزار نامه و فرم و عکس و مدرک می خواستند. صد بار برو و برگرد. تا جایی که طاقت آقای شادان تمام شد. داد کشید و فرم تقاضای ویزا را پاره کرد و از رفتن به انگلستان منصرف شدند. به سرشان زد برگردند. مدتی با این فکر کلنجار رفتند و دیدند ماندن در فرانسه به صلاح تحصیل و آینده بچه هاست.
فرانسوی ها از ملت های دیگر مهربان تر بودند. سختگیری شان نسبت به ایرانی ها کمتر بود. با کمک وکیلی تونسی توانستند کارت اقامت یک ساله بگیرند ــ کارتی قابل تمدید.
ماه سیما گفت: «باید جشن بگیریم. بالاخره موفق شدیم. شکر خدا،» و از ته دل خندید.
پیش از گرفتن کارت اقامت، حس می کرد در فضا معلق است. زمین زیر پایش می لرزید و پرده ای نازک جلوی چشم هایش را گرفته بود. حالا، با داشتن کارتی کوچک، با مُهر و امضایی سبز، چشم هایش باز شده بود و به دنیای رنگین اطرافش با حیرت و ستایش نگاه می کرد. برای کشف چیزهای جدید بی قرار بود. دستش را با غروری عاشقانه دور بازوی امیررضا حلقه می کرد (این مرد متعلق به من است)، و زیبایی کوچه پس کوچه های پاریس را با نگاهی حریص تماشا می کرد. دلتنگی برای گذشته را کنج سرش پنهان کرده بود ــ فعلاً ــ و دلش می خواست، هوشیار و آزاد، موهبت های زندگی کنونی اش را تجربه کند. از سختیِ زندگی در غربت بی خبر بود.
امیررضا شوروهیجان زنش را نداشت. غُر زد: «چه خبره؟ مگه چی شده؟ یه تکه کاغذ کوفتی بِهِمون دادن. که چی؟»
«چی می خوای، امیررضا؟ آرزو داشتیم بِهِمون اجازه اقامت بدن. چرا خوشحال نیستی؟ مگه همون چیزی نیست که می خواستی؟»

نه. این همان چیزی نبود که امیررضا می خواست. این ماجرا، بارها، در زندگی اش تکرار شده بود. خودش را کشته بود تا بتواند دکترای حقوق بگیرد، اما در مهمانی بزرگی که دوستانش برایش ترتیب داده بودند، اعلام کرده بود که کوچک ترین علاقه ای به این مدرک ندارد. رفقایش گیج شده بودند. چرا؟ امیررضا دلیل قانع کننده ای برای احساس دل زدگی اش نداشت: «دکترا! که چی؟» و این «که چیِ» لعنتی دست از سرش برنمی داشت. چیزی را با جان ودل می خواست و وقتی آن را به دست می آورد، افسرده و مایوس می شد. دوستانش می دیدند که خواسته هایش شکل عوض می کنند و رابطه های عاشقانه اش رنگ می بازند. آدم ها و اشیاء، در خیال و دور از دسترس، خواستنی بودند، اما، در پهنه واقعیت، قدرت مسحورکننده شان را از دست می دادند. پانزده سال از زناشویی اش با ماه سیما می گذشت و کسی نمی دانست در قلب و سرش چه می گذرد. آیا به راستی ماه سیما را دوست داشت یا تظاهر می کرد دوستش دارد؟

می گویند بی خبری خوش خبری ست، اما ماه سیما قانع نمی شد. قبول داشت که امیررضا سخت گرفتار کار و فروش زمین هایش شده، اما تا این حد بی خبری از او طبیعی نبود. به نظر می آمد دیگران خیلی چیزها می دانند. شایعه ها، یک کلاغ چهل کلاغ، فراوان بود. به گوشش رسانده بودند که دکتر شادان عاشق شده، پولدار شده، زن جوان گرفته، خلاصه این که آن آدم سابق نیست.
ماه سیما این حرف ها را از این گوش می شنید و از آن گوش درمی کرد. «محاله.» «محاله؟» داد امیرا بلند شد: «تو اون مملکت هر اتفاقی ممکنه. محال وجود نداره. همه چی عوض شده: آدم ها ــ رابطه ها ــ اسم خیابونا ــ حتی ریختِ سگ و گربه ها. غربت واقعی اون جاست. می خوای بری بشینی تو خونه ت؟ خواب دیدی. می ری و پشیمون برمی گردی. مثل اون صالحی بدبخت که به امید پس گرفتن خونه و زمیناش رفت و پدرش دراومد. اول از همه وکیلش بِهش نارو زد و سرش کلاه گذاشت. بعد پسرعموهاش ازش امضا گرفتن و خونه شو به اسم خودشون کردن. تو خیال می کنی وقتی برگشتی، قالی قرمز جلوی پات پهن می کنن؟ نه جونم، گذشته تموم شد رفت. من جای تو بودم، اون شوهر مافنگی و اون خونه کلنگی رو فراموش می کردم. برای خودم یه زندگی جدید می ساختم و از هر دقیقه ش لذت می بردم.»
«زندگی بدون امیررضا؟ هرگز.»
اما روزهایی بود که این «هرگز»، مثل نقاشی های قدیمیِ روی دیوار که در تماس با آفتاب به آرامی رنگ می بازند، در ذهن ماه سیما محو می شد. عشق و دلتنگی اش برای امیررضا جای خود را به شک و خشم می داد. می ترسید برگردد و ببیند «خانه کلنگی و شوهر مافنگی» واقعیت دارد.
امیرا روزهای آخر هفته به دیدنش می آمد و او را به زور از خانه اش بیرون می کشید. ده ها برنامه گردش و تفریح به او پیشنهاد می کرد و ماه سیما حوصله هیچ کدام را نداشت. پیله تنهایی اش را به همه آن ها ترجیح می داد.
این زن معنی تنهایی را نمی فهمید و، برخلاف ماه سیما، دلش ذره ای تنگِ گذشته نبود. نه کم وکسر داشت، نه کج وکوله شده بود، نه احساس غربت می کرد. روزی ده بار خدا را شکر می کرد که دری به تخته خورده و، از خوش شانسی، به این سمت عالم پرتاب شده است. همین که آقابالاسر نداشت، همین که کسی به اسم شوهر یا پاسبان و پاسدار مراقب و مواظبش نبود، به دنیایی می ارزید. شوهرش را با سلام و صلوات به خانمی جوان بخشیده بود و برای هر دو از ته دل آرزوی خوشبختی می کرد. خانه بزرگش در تهران مصادره شده بود و داروندارش را حراج کرده بودند. ککش نمی گزید. برعکس، احساس سبکی می کرد و نفس راحت می کشید، و با این که یک عمر در خانه ای بزرگ با درخت و حوض و باغچه زندگی کرده بود، آپارتمان کوچک و تختخواب تنها و کوچه بی سروصدایش را در محله پانزدهم پاریس دوست داشت. و، ازآن جاکه اهل شکم و عاشق خورد و خوراک بود، کاری نیمه وقت در رستوران ایتالیاییِ محله اش پیدا کرده بود و، ضمن پذیرایی از مشتری ها، از همه غذاها می چشید و شب یک قابلمه اسپاگتی و یک پیتزای بزرگ با خودش به خانه می برد. نگران چاقی و چربی خون هم نبود. می دانست اگر کنجکاوی کند و بخواهد بداند توی قلب و مغز و دل و روده اش چه می گذرد، گرفتار خواهد شد. بی خبری خوش خبری. فعلاً صحیح و سالم بود و خودش را به همین شکل که بود دوست داشت (خودِ میانه سالِ چاق وچله اش را) و از زندگی جدیدش در غربت راضی بود. «غربت» کلمه ای بود که دیگران به کار می بردند. امیرا حس می کرد وطن واقعی اش اینجاست. صدایش را بلند می کرد تا خوب توی گوش های نیمه بسته ماه سیما فروبرود: «عزیزم، وطن حرف مُفته. وطنِ من، می خوای قبول کنی می خوای نکنی، این آپارتمان کوچیکه که شب با خیال راحت دَرِشو می بندم و می خوابم. این کوچه و مِیدونه که زیر درختاش احساس آسایش می کنم. این پارک و این رستورانه که از نشستن روی صندلیاش، هر قدر هم ناراحت، لذت می برم. حالا هی بگو شِمرون ــ شاه عبدالعظیم ــ شاهرضا ــ کوچه چناران ــ خیابون مناران ــ خونه خاله جان ــ عموجان ــ عمه جان. ولم کن. این دلتنگی ها برای فاطی تنبون نمی شه. تهرون شهری که من و تو می شناختیم نیست. شهر آقازاده های تازه به دوران رسیده ست.»

ماه سیما این حرف ها را قبول نداشت. نیمی از دوستان و فامیلش در تهران بودند. نه کسی سرشان را بریده بود و نه دزدی مالشان را به غارت برده بود. خیلی هم خوب و خوش بودند. این حرف های اغراق آمیز مال آدم های دورمانده از وطن بود. هرچه دلِ تنگشان می خواست می گفتند: فلانی را بردند، کشتند، خوردند. تمام جوان ها، حتی بچه های شیرخوار، معتادند. گرانی بیداد می کند؛ مرغ دانه ای ده هزار تومان، تخم مرغ دانه ای پنج هزار تومان، خانه متری ده میلیون، چهارده میلیون، بیست میلیون تومان.
تلفن کرد به دخترخاله اش. می خواست نظر او را بداند. هرچه باشد او در تمام این سال ها از جایش تکان نخورده بود و می دانست اوضاع از چه قرار است. شاید از امیررضا و وضع خانه اش هم خبر داشت.
حوری شاد و شنگول بود. مهمان داشت. سر میز شام بودند.
گفت: «پاشو بیا. نمی دونی چقدر یادت می کنیم. جات خالیه. نگران چی هستی؟ اتفاقی نیفتاده. ما که خوب و خوشیم و دور هم هستیم. بساط مهمونی و بزن وبکوب برقراره. می ریم دریا، اسکی، کوهنوردی، خونه عموجان، خونه عمه جان، منزل آقای ریاحی، پناهی، سپاهی، منزلِ مهین خانم، شهین خانم. برگرد بیا. دنیا دو روزه عزیزم، سخت نگیر.»
ماه سیما با خودش گفت: «خوش به حالشون. دور هم هستن و زمین زیر پاشون محکمه. زبون هَمو می فهمن. منِ احمق برای چی موندم و منتظر کی هستم؟ مگه قراره هزار سال عمر کنم؟ همین ده پونزده سال آینده رو دارم. باقیش پیری و تنهایی و خونه سالمندانه، اون هم توی غربت و بی کسی.»
چند روز بعد، از نو، به دخترخاله اش تلفن کرد تا دوباره شرح تفریح ها و خوش گذرانی هایش را بشنود. وصف العیش نصف العیش.
صدای دخترخاله، برخلاف دفعه پیش، گرفته و غمگین بود: «ماه سیما جونم، نمی دونی چقدر حوصله م سررفته و چه زندگیِ کوفتی و خسته کننده ای دارم. پسرا پدرمو درآوردن. فریدون مسلمونِ دوآتیشه شده، نمازشو تو مسجد می خونه. فریبرز پشت در دانشگاه مونده، می خواد کارگردان سینما بشه. یه دوربین قراضه گیرآورده از علی سبزی فروش سر کوچه و ربابه کلفت همسایه فیلم گرفته. می خواد بفرسته فستیوال کان. فکر و ذکرش شده رفتن به خارج. با کدوم ویزا، با چه پولی؟»
ماه سیما انتظار این آه وناله ها را نداشت. گفت: «خدا رو شکر کنین که دور هم هستین.»
پرویز گوشش را به گوشی چسبانده بود. گفت: «ما از بس همدیگه رو دیدیم، چشممون آب مروارید آورده. از بس همون حرف ها رو شنیدیم، پرده گوشمون ورم کرده.»
ماه سیما غرق در رویای خوابیدن در ایوان بود، توی پشه بند، روی تختِ چوبی. مثل آن وقت ها.
گفت: «دلم برای شبای گرم تابستون لک زده. برای جیک وویک پرنده ها کله سحر.»
حوری نتوانست جلوی خنده اش را بگیرد. خنده ای تلخ همراه با سرفه و فین وفون.
گفت: «ای بابا، دلت خوشه. کدوم پرنده؟ تا دلت بخواد پشه و مگس و گردوخاک داریم. شب تا صبح صدای موتور و کامیون و خالی کردن آجر و تیرآهن می آد. جیک جیک ها مال زمان بچگی من و تو بود.»
ماه سیما می خواست باز هم حرف بزند.
پرسید: «از امیررضا خبر داری؟» اما دخترخاله عجله داشت. می خواست دنباله سریال تلویزیونی را ببیند. خداحافظیِ شتاب زده ای کرد و گوشی را گذاشت.

۱

یکشنبه بود و مثل بیشتر یکشنبه ها باران می آمد، از آن باران های تندی که همراه سوزی سرد لبه چتر را خم می کرد و توی چشم و یقه پیراهن فرومی رفت. باران پاریس. ریز و سمج.
ماه سیما شادان ایستاده بود کنار پنجره و به شاخه های نیمه خشک درخت ها و برگ های ریخته روی زمینِ خیس کوچه نگاه می کرد. هیچ چیز به اندازه صبح های تاریک و آسمان ابری پاریس افسرده اش نمی کرد.
با خودش گفت: «چه زود پاییز شد. سَرمو می چرخونم، آخر هفته ست. آخر ماهه. روزا مثل برق و باد می گذرن. انگار پشت سَرِشون گذاشتن. شنبه یکشنبه سه شنبه جمعه. چه خبره، بابا! صبر کنین. فرصت بدین فکر کنم، ببینم می خوام چکار کنم ــ بمونم یا برگردم؟»
پرسش هر روزی. هر جا بود. حتی وسط گفت وگویی تلفنی با خارج (با یکی از پسرهایش در آمریکا) یا هنگام نوشتن نامه به امیررضا در تهران (نامه ای که فرستاده نمی شد)، یا نیمه شب، خواب و بیدار. اغلب با خودش یا با مخاطبی غایب حرف می زد و، کلافه از بلاتکلیفی و خسته از کشمکش های درونی، دل به دریا می زد و تصمیم می گرفت برگردد. از آن تصمیم های نازک شکننده که با تلنگری فرومی ریخت.
صدای فریاد و شعارهای سیاسی می آمد. فرانسوی ها عاشق اعتراض و اعتصاب بودند. عاشق راه پیمایی در خیابان های اصلی شهر. آزاد بودند و کسی جلویشان را نمی گرفت. اما چیزی علاوه بر این آزادی می خواستند. مثل سهمی از خوشبختی، یا باور به آینده ای بهتر.
ماه سیما با بی تفاوتی از پنجره فاصله گرفت و پرده را کشید. همه این صداها به نظرش متعلق به دنیایی دیگر بود. دنیای دیگران.
مسیو میلوش، مستاجر لهستانیِ ته راهرو، با سگش حرف می زد. او را بغل می کرد و برایش آواز می خواند، آوازی غمگین به زبان لهستانی، و سگش هم با زوزه های بلند و کوتاه به او جواب می داد. سگ پیری بود. شبیه صاحبش. انگار پدر و پسر بودند. همان چشم های بی حالت و پلک های آویزان. همان نگاه. همان بو.
ماه سیما با خودش گفت: «من این جا چکار می کنم؟ زندگیم بی دروپیکر و بی معنیه. برای چی موندم؟ بدون امیررضا. بدون پسرام. پاریس دیگه پاریسمِ اون وقتا نیست. پیر و بداخلاق شده و تحمل غریبه ها رو نداره. وقتشه برگردم تهرون. زندگیم اون جاست، خونه م اون جاست، خونه واقعیم. از همه مهم تر، امیررضا شوهرم اون جاست. منتظره برگردم. مگه نه، امیررضا، می شنوی؟» و این «می شنوی؟» زنگی خصمانه داشت و متصل به خشمی پنهانی بود.

دو شب پیش خواب او را دیده بود. توی حیاط خانه شان بودند. ایستاده بودند کنار هم. دست امیررضا روی شانه اش بود. تکان نمی خوردند. تصویری ثابت بود. انگار کسی عکس شان را می گرفت. هر دو لبخند می زدند، لبخندِ زن وشوهری خوشبخت. تصویری سیاه وسفید. جز پیراهن آبی امیررضا ــ همانی که برای روز تولدش خریده بود. تولد سی سالگی اش. دلش می خواست تا غروب بخوابد. کی می شد دوباره از این خواب ها دید؟ بعد از مدت ها بدنش آرام بود و گردنش با بالشمِ زیر سرش دعوا نداشت. خوابِ خوشی بود اما بی موقع. داشت، خواهی نخواهی، به غیبتِ امیررضا عادت می کرد و حالا، بعد از این خواب، دلش تنگِ بعدازظهرهای داغ تهران شده بود، تنگِ صداهایی که آمدن امیررضا را از بیرون اعلام می کرد: بوق ماشینش توی کوچه، باز و بسته شدن درِ گاراژ، به هم خوردن درِ سرسرای پایین، افتادنِ دسته کلیدش روی میز کوچک پای دیوار، تک سرفه آشنایش وقتی با عجله از پله ها بالا می آمد، و سلام مهربانش از دور.
نمی فهمید چرا خواب پسرهایش را نمی بیند. پسرهای بی وفایی که تا بزرگ شدند، گذاشتند و رفتند. اول هرمز رفت و پشت سرش سام.
«مادر عزیز، پاریس تموم شده. آینده آمریکاست. خداحافظ.» به همین سادگی. انگار نه انگار.
«سام، تو هم می ری، تو؟ چطور می تونی بدون من زندگی کنی؟»
پسرهای جوان. مسحور آینده. عکس هایشان توی اتاق ها پراکنده بود: روی میزِ پای تخت، جلوی کتاب ها در کتابخانه کوچک چوبی، روی بوفه قدیمی در اتاق نشیمن. خانواده کاغذی توی قاب.
دوستانش اسم او را گذاشته بودند «زن پراکنده» چون هر تکه از وجودش به سوی کسی یا جایی می دوید: به سوی پسرهایش در آمریکا، شوهرش در تهران، خواهرش در کانادا، برادرش در آلمان، و دوستان نزدیکش پخش وپلا در اطراف واکناف جهان. خودش را با نگاه این آدم ها می شناخت. حس می کرد بدون این دیگران کم وکسر دارد، مثل نشانیِ خانه ای که اسم کوچه یا کدپستی اش پاک شده باشد. تیزهوشی و حافظه آن وقت هایش را نداشت. اسم آدم ها، فیلم ها، و عنوان کتاب ها از یادش می رفت. مطمئن بود این فراموشی زودرس، این حواس پرتی و سرگشتگی، به خاطر زندگی در جایی ست که جای واقعی او نیست. باید برمی گشت اما... هزار باید و نباید و شاید به این «اما»، به این سه حرف کوچک، آویزان بود. اگر برمی گشت و می دید در شهر خودش هم غریبه است، اگر زبان دوستان قدیمی اش را نمی فهمید و می دید قبولش ندارند، اگر حرف هایی که پشت سر امیررضا می زدند حقیقت داشت؟ اگر اگر اگر... ماه سیما جواب درستی برای این پرسش ها نداشت. ایستاده بود سر دوراهی، دو نیمه، دودل. خبرهایی که از تهران می رسید، خوب نبود. نمی خواست بی گدار به آب بزند.
«نه، برنمی گردم. مگه با خودم دشمنی دارم؟ این کار رو نکن، اون کار رو بکن. روسریت رفته عقب. دگمه روپوشت بازه. نه نه نه، برنمی گردم، هرگز،» و این «هرگز» را با حروف بزرگ روی دیواره ذهنش نوشت و نفس راحت کشید.
با خودش گفت: «تصمیم درستی گرفتم،» و حس کرد بار سنگینی از روی دوشش برداشته شده است. تمام روز بعد را با این فکر گذراند. خوشحال بود. نشست توی کافه سر کوچه اش و ساندویچ بزرگی را با میل بلعید. ساندویچ فرانسوی. شب هم راحت خوابید. صبح زود بلند شد. صبحانه اش را حاضر کرد. چای پررنگی برای خودش ریخت. نشست. جای سام، سر میز صبحانه، سمت چپ او بود. سام دو لقمه نخورده سیر می شد. کیف مدرسه اش را برمی داشت ــ می ترسید دیرش شده باشد ــ و می دوید. هرمز دوست داشت صبحانه اش را در سکوت بخورد. آخرین نفر بود که سر میز می آمد. ماه سیما، تا آن جا که یادش بود، صبحانه را با امیررضا و سام می خورد. امیررضا روزنامه صبح را ورق می زد و چایش را در سکوت می نوشید. خش وخشِ روزنامه اش در گوش ماه سیما صدایی آرام بخش داشت و به واقعیت روز و ادامه زندگی اشاره می کرد. همه چیز سر جایش بود.
ماه سیما قندی توی لیوان چایش انداخت. کمی کره روی تکه ای نان مالید و توی دهانش گذاشت. چشمش به صندلی خالی امیررضا و سام افتاد و دلش گرفت. از خلا اطرافش وحشت کرد. دلهره ای ناگهانی قلبش را فشرد و دلش آشوب شد. لقمه ای که توی دهانش بود، از گلویش پایین نمی رفت. لیوان نیمه خالی چایش را روی میز گذاشت.
با خودش گفت: «نه، نمی تونم این جا بمونم. دق می کنم. باید برگردم. باید.»
دوباره همان آش و همان کاسه. همان تردید و بلاتکلیفی. همان چه کنم های هرروزی. مثل تکه چوبی بود روی آبی متلاطم. با موجی پیش می رفت و با موجی دیگر به عقب پرتاب می شد. نیاز به کمک داشت. تصمیم گرفت با کسی که مثل خودش خارجی و غریبه باشد، مشورت کند. ایرانی ها عقیده ثابتی نداشتند. حرف هایشان ضدونقیض بود. آرزوهایشان را بازگو می کردند.
از مسیو میلوش و از عبدالله، میوه فروش عربِ محله اش، پرسید: «شما اگه جای من بودین، چکار می کردین؟ می موندین یا برمی گشتین؟»
مسیو میلوش از گذشته اش خاطره تلخی داشت. اسم آن وقت ها که می آمد، می لرزید. سگش هم می لرزید.
گفت: «ترجیح می دم بمیرم تا برگردم. نمی خوام به گذشته فکر کنم. ایران هم با این اوضاع جای زندگی نیست. خانوم عزیز، بهتره همین جا بمونین.»
عبدالله، میوه فروش سر کوچه، گفت: «رئیس جمهور شما مرد شجاعیه. طرفدار فلسطینه. یک تنه با آمریکا درافتاده.» و خانم ایرانی را تشویق به بازگشت کرد.
برای ماه سیما نظر پسرهایش در آمریکا از همه مهم تر بود. نشست و نامه ای مفصل برای پسر بزرگش نوشت:

هرمز نازنینم. خدا را شکر که فعلاً کار می کنی و حقوق خوبی می گیری. اما می ترسم از این که دیر یا زود عذرت را بخواهند. فکرش را کردی که هر لحظه ممکن است بیرونت کنند؟ نمی خواهم توی دلت را خالی کنم، اما خودت بهتر از من می دانی که هر روز آمریکایی ها را دسته دسته اخراج می کنند. می ترسم فردا نوبت تو شود. باور کن زندگی در تهران بهتر از زندگی در غربت است، آن هم با نگرانی و ترس ولرز. ما خودمان مملکت داریم و دوهزار سال تاریخ پشت سرمان خوابیده. باید به گذشته مان افتخار کنیم. پدرتان هم در تهران است. کار می کند و راضی ست. کار به کار کسی نداشته باشید، گرفتاری برایتان پیش نمی آید.

هرمز از طرف خودش و برادرش سام جواب داد که مادر عزیز، ما غرور ملی و هویتِ باستانی نمی خواهیم. کار و زندگیِ راحت و کارتِ سبز اقامت داریم. خوشبختیم. تو هم برو خانه ات را بفروش، پولش را خارج کن و برگرد. دیدی چی سر عراق آمد؟ به زودی نوبت ایران است.
چی؟ خانه را بفروش؟ هرگز. پسرهای بی گذشته، بی هویت. نیمچه آمریکایی. تا وقتی با او بودند، می دانستند کی هستند و از کجا می آیند. معلم زبان فارسی داشتند و تهران و خانواده از یادشان نرفته بود. پایشان که به آمریکا رسید، عوض شدند. چیزی قوی تر از اصل و ریشه، حتی قوی تر از زبان فارسی و تاریخ اجدادی، افسونشان کرد. سام شد «سَمی»، هرمز شد «هومی». نیمی از نام و نیمی از خاطره هایشان بر باد رفت.
مهاجرت در ذهن ماه سیما به معنای کندن و آمدن و ماندن نبود. با خودش گفته بود: «می ریم. دوسه سالی فرانسه می مونیم. اوضاع که عادی شد، برمی گردیم.» خوشحال بود که نزدیک ایران هستند. پنج ساعت با هواپیما تا تهران. پیاده هم می دویدند، می رسیدند.
پیش از هر کار باید مستقر می شدند و مستقر شدن کار آسانی نبود. سال اول دور خودشان می چرخیدند و به درودیوار دنیایی ناآشنا می خوردند. گرفتار پیدا کردن جا برای سکونت، نوشتن اسم پسرها در مدرسه، گم شدن در کوچه های تنگ وباریک، و راهروهای پیچ درپیچِ متروهای زیرزمینی بودند. روزهایی بود که از این همه ندانستن و نفهمیدن خسته می شدند. حرف زدنشان محدود بود و، مثل موجودات ابتدایی، به انواع خوراکی ها اشاره می کردند: این ــ اون ــ اون یکی.

اسم شان را در کلاس زبان فرانسه نوشتند. ماه سیما هیجان زده بود. حس می کرد جوان شده و به هم کلاسی های جوانش لبخند می زد. دفترچه ای صدبرگی خریده بود با دو قلم. می نشست ردیف اول، سرش را بالا می گرفت و با دقت به حرف های نامفهوم خانم معلم گوش می داد. عاشق ناز و اطوار زبان فرانسه بود. امیررضا کلمه های فرانسه را با لهجه انگلیسی ادا می کرد و آخرین جمله، همراه با خمیازه ای بلند، در دهانش می شکست. خسته بود و حوصله درس و مشق نداشت. در دهلیزهای تودرتوی زبان فرانسه می چرخید و به بال شکسته فعلِ بودن و نبودن آویزان می شد.
غُر می زد: «تو این سن وسال که نمی شه زبون جدید یاد گرفت. اشتباه کردیم اومدیم. اونایی که موندن وضعشون از ما بهتره.»
ماه سیما معنی «آن ها که رفته اند» و «آن ها که مانده اند» را نمی فهمید. این تقسیم و دوگانگی آزارش می داد. دوستانش در تهران پیغام داده بودند که رفته ها از ما نیستند. دردهای ما را نمی شناسند. راهشان نمی دهیم و قبولشان نداریم. دوستانش در پاریس با آن هایی که خیال بازگشت داشتند، مخالف بودند. معتقد بودند بازگشت نوعی خیانت است. ماه سیما نمی دانست به کدام گروه تعلق دارد. فاصله و مقیاس و مرز برایش معنی نداشت.
امیررضا چند سالی را به خواندن کتاب، تماشای بناهای تاریخی پاریس، رفتن به موزه ها، و سفرهای پی درپی به شهرهای اروپا گذراند و، به تدریج، از بیکاری و بیگانگی خودش خسته شد. هویتی مصنوعی و سطحی داشت و پرسشمِ «اهل کجایین و به چه زبانی صحبت می کنین؟» کلافه اش می کرد. باید توضیح می داد. باید پیوسته خودش را به آدم ها ــ به همسایه ها ــ به شهرداری محله ــ به اداره اتباع خارجی معرفی می کرد. دوستان صمیمی نداشت. از ایرانی های سلطنت طلب که در خواب وخیال بودند، از مجاهدین که در خیابان ها به نفع خودشان امضا جمع می کردند، از روشنفکرهای چپ که حرف هایشان کهنه و تکراری بود، دوری می کرد. به هیچ کدام شان اعتقاد نداشت. ذوق وشوق و خوش بینی چند سال اول جای خودش را به احساس عمیق تنهایی و نگرانی داده بود. متوجه شده بود که وضع مالی اش خراب است، بی گدار به آب زده، زیادی خرج کرده، و به زودی کفگیرش به ته دیگ خواهد خورد. فکر بی پولی در غربت را نکرده بود. باید زندگی شان را کوچک تر می کردند. صرفه جویی در همه کار. ماه سیما تسلیم امیررضا بود. مثل همیشه. هرچه او می گفت. به محض آن که سال تحصیلی پسرها تمام شد، آپارتمانی کوچک تر در محله بیستم پیدا کردند و ماه سیما با خوش رویی همیشگی اش سعی کرد به پسرها بفهماند که این وضع موقتی ست، به زودی همه چیز بهتر خواهد شد و روزهای خوش در پیش است. اما روزهای خوش در پیش نبود. نمی شد به آینده اعتماد کرد. بعد از آن همه اتفاق پیش بینی نشده ــ انقلاب و جنگ و تبعید ــ احتمال وقوع هر حادثه ای می رفت.
صرفه جویی های کوچک مسئله مالی امیررضا را حل نمی کرد. به فکرش رسید که بهترین کار مشورت با آدمی وارد به چم وخمِ زندگی در پاریس است، کسی که بداند چگونه می شود کمتر پول آب و برق و تلفن داد، چگونه از پرداخت مالیات معاف شد، و با چه دلیل و بهانه ای از دولت فرانسه درخواست کمک مالی کرد. آشنایان ایرانی شخصی را به اسم آقای صالحی به او معرفی کردند. امیررضا بلافاصله با او تماس گرفت و قرار گذاشتند آخر هفته همدیگر را ببینند. از همه جا بهتر و به صرفه نزدیک تر برای ملاقات، خانه خودش بود.

ماه سیما روزهای دوشنبه کلاس فرانسه داشت و پسرها هم در مدرسه بودند. آقای صالحی سر ساعت رسید. چشم ها و نوک دماغش قرمز بود. پیدا بود گریه مفصلی کرده است. دید دکتر شادان، از گوشه چشم، با تعجب، نگاهش می کند. سرش را پایین انداخت و با اندوه به کراواتِ سیاهش دست کشید. توضیح داد که از مجلس ختم دوستی عزیز می آید. دوستی قدیمی. آه کشید. پیدا بود که دلش گرفته است و دوست دارد حرف بزند. امیررضا تعارفش کرد بنشیند. پرسید: «چای میل دارین؟»
آقای صالحی از خدا می خواست. نگاهی مشتاق به جعبه گزِ روی میز انداخت و تا برگشتنِ صاحبخانه از آشپزخانه در اتاق قدم زد. همه جا، روی دیوار یا روی میزهای کوچک، قاب عکسی از پسرها بود: عکس های تکی ــ دسته جمعی ــ در سنینِ مختلف، ایستاده کنار پدر یا نشسته روی زانوی مادرشان.
امیررضا با سینی چای رسید. آقای صالحی نشست، گزی برداشت و توی دهانش انداخت. چنان با ولع جوید که به سرفه افتاد. لیوان چای را برداشت، هورت کشید و زبانش سوخت.
گفت: «من هم مثل شما علاقه زیادی به عکس دارم. دیوار اتاقم پُر از عکسه. بیشتر عکس نویسندگان و هنرمندان ایرانی. کاش تصویری از حافظ داشتم. بارها از خودم پرسیدم این مرد چه شکل و شمایلی داشت؟ شبیه ملائک آسمانی بود یا شبیه انسانی عادی مثل من؟ ریش و سبیل داشت یا صورتش می درخشید؟ هر شب، پیش از خواب، یه غزل حافظ می خونم و روحم تازه می شه. البته سعدی هم جای خودشو داره. جانِ زبان فارسیه. و البته خیام: "ای دوست بیا تا غم فردا نخوریم." راست می گه. اما مگه می شه غم فردا رو نخورد، یا غم از دست دادن دوستی عزیز رو؟»
با خوردن گز سوم و چهارم و نوشیدن چای دوم، سرِ درد دلش باز شد. گفت: «شاید شما حبیب زمانی رو می شناختین. نزدیک شما زندگی می کرد. یه کوچه اون ورتر. شماره سیزده. بارها بِهش گفته بودم جاتو عوض کن. این شماره خوش یمن نیست. باور نکرد. خندید. به این چیزا اعتقاد نداشت. اگه عکسشو ببینین، می شناسینش. موهای مجعد فلفل نمکی داشت. سبیل کلفت خاکستری. پول نداشت، اما دست ودل باز بود. کفش هاشو بخشید به من. ملاحظه کنین. همینا که پامه. بفرمایین، این هم عکسش. نگاه کنین.»
امیررضا سرسری نگاهی به عکس انداخت. بله، این آدم را دیده بود. در سوپرمارکت محله. یک کیسه نایلون دستش بود. سرش را به نشانه سلام تکان داده بود، اما نگاهش خیره به جایی دیگر بود.
صالحی دستمالش را از جیبش درآورد و اشک هایش را پاک کرد. ادامه داد: «این دوستِ عزیز مردِ بسیار مغروری بود. سَرشو بالا می گرفت و شکایت نمی کرد. از خانومش جدا شده بود. دختر و پسرش جنوب اسپانیا بودن. البته من از وضعِ ناجورِ زندگیش خبر داشتم، می دونستم از دوری زن و بچه هاش ناراحته، اما به عقلم نمی رسید که ممکنه خودشو بکشه. اگه می دونستم، شاید می تونستم کمکش کنم. اما شما که ایرونیا رو می شناسین. دَرداشونو قایم می کنن. تازه فرض کنیم داد بکشن. کو گوش شنوا؟ چه خودکشی بدی! اول چند تکه تریاک می خوره، بعد سَرشو می کنه توی کیسه نایلون و در کیسه رو محکم می بنده. صبر می کنه تا خفه شه. نمی دونم چقدر طول می کشه. عزرائیل وایستاده از دور نگاش می کنه. انگار خوشش می آد. براش یه جور بازیه. خانوم من خیلی راحت مُرد. شب خوابید و دیگه بیدار نشد. به این می گن شانس. من دلم می خواد در ایران بمیرم. در وطن خودم.»
امیررضا حس کرد گرمش شده و نفسش درنمی آید. کتش را درآورد. صورتش داغ شده بود و اضطرابی ناگهانی قلبش را می فشرد.
خواست بگوید: «بسه، آقا. پُرحرفی هم حدی داره. جعبه گز رو که تموم کردین. اجازه بدین من یکی دو تا سوال بکنم. برای همین اومدین این جا.» اما نمی دانست از کجا شروع کند.
پرسید: «شما از دولت فرانسه کمک مالی می گیرین؟»
صالحی حواسش جایی دیگر بود. در آن لحظه فرسنگ ها با کمک های مالی دولت فرانسه فاصله داشت.
صدای باز و بسته شدن درِ خانه آمد. ماه سیما بود که از بیرون برمی گشت. آقای صالحی را دید و جا خورد. او را دیده بود. کجا؟ یادش نمی آمد. تند سلامی کرد و به اتاقش رفت. امیررضا بلند شد ایستاد.
صالحی دوست داشت باز هم بماند. حرف بزند. احتمالاً چای دیگری بخورد. شاید این بار در لیوانی بزرگ تر. اما دید که امیررضا دستش را به طرف او دراز کرده و فهمید که مهمانی تمام شده است.
گفت: «امروز روز خوبی برای ملاقات با شما نبود. قرار می ذاریم یه وقت دیگه همدیگه رو ببینیم. یه موقع که حال من بهتر باشه.»
ملاقات خسته کننده و بی حاصلی بود. امیررضا با خودش گفت: «بیچاره. چقدر حرف زد. چقدر چرند گفت. چه دل پُری داشت.» و سعی کرد برخورد آن روز را فراموش کند. ناهار را بیرون از خانه خورد. جلوی دکه روزنامه فروشی ایستاد، مجله ای برداشت، ورق زد و به عکسی در صفحه سوم آن خیره شد. عکس شبیه به مرد همسایه بود. با موها و سبیل سفید. مثل روح. مجله را به سرعت سر جایش گذاشت. راه افتاد. مرد همسایه را دیده بود. دو بار هم دیده بود. صورتش را توی کیسه نایلون، با چشم های مات و دهان نیمه باز، مجسم کرد و حالش بد شد.
آن شب و شب های بعد خوابش نبرد. بلند شد راه رفت. آب خورد. سری به اتاق بچه هایش زد. به آینده پسرهایش فکر کرد و قلبش سنگین تر شد، در این دنیای سیاه متخاصم، که همه مثل گرگ همدیگر را می دریدند، پسرهای او به کی و چی پناه می بردند؟ آن هم دستِ خالی. بی پول.

نظرات کاربران درباره کتاب بازگشت

کتاب خوبی است، برای کسی که تجربه این آمدن و رفتنها، بستن و گسستن ها را دار خیلی ملموس است اما متاسفانه خیلی زود کتاب از یک رمان جذاب واقع گرا به ورطه داستان کوتاه میگرود، و داستان و شخصیتها و اتفاقات شتابزده جمع بندی میشوند و لذت همراهی با داستان ابتر میشود، متاسفانه این ضعف در رمان نویسی همچنان باقی است، تنها داستان کوتاهی است که بلند روایت شده و فاقد خصوصیات یک رمان است. مضمون را دوست داشتم ولی قالب را نه !
در 2 ماه پیش توسط
در کل خوب بود . یجاهایی توصیفات اضافی حوصله سر بر داشت ، بعضی شخصیت ها خوب پرداخت نشده بودن مثل امیر رضا و سام. اما بعضی جملات کتاب آموزنده بود ،من دو روزه خوندمش. مرسی از فیدیبو
در 3 ماه پیش توسط
باورم نمیشه به این سرعت گذاشتید این کتابو ممنونم فیدیبو ♥️
در 3 ماه پیش توسط