کتاب صوتی آزارشان به مورچه هم نمی‌رسید اثر اسلاونکا دراکولیچ

بخشی از کتاب

پس از پایان جنگ در کرواسی، دوستی از دخترم در خانه‌مان در زاگرب اقامت داشت. او شب‌ها چراغ اتاقش را خاموش نمی‌کرد، زیرا ممکن بود نیمه‌شب بیدار شود و نداند کجاست یا از کابوس‌هایی درباره دوستان سربازش که در بوسنی ناپدید شده بودند، رنج ببرد. او اکنون خانواده‌ای دارد و دختری کوچک، اما بعید است درباره دوستانش به او بگوید. اگر دخترش داستان‌های جنگ را بشنود، گیج خواهد شد، زیرا در مدرسه می‌آموزد که کرواسی هرگز با بوسنی در جنگ نبود و سربازان کروات جنایتی مرتکب نشدند. این روایت رسمی در کرواسی برای سال‌ها حاکم بوده و حتی پس از مرگ فرانیو تودجمان، رئیس‌جمهور کرواسی، در ۱۹۹۹ تغییر نکرده است. در صربستان نیز دختری که درباره جنگ بپرسد، ممکن است پاسخی مشابه دریافت کند: «جنگ؟ کدام جنگ؟» صرب‌ها تنها جنگ ناتو علیه خود و جنگ علیه «تروریسم» در کوزوو را به رسمیت می‌شناسند.

پدرم پس از جنگ جهانی دوم، در بیست‌وسه سالگی، می‌خواست تجربیات وحشتناک جنگ را فراموش کند. او هرگز درباره سال‌هایی که به‌عنوان پارتیزان تحت فرماندهی یوسیپ بروز تیتو جنگید، سخن نگفت. به نظرم این نشانه‌ای از سلامت عقل و حفظ خویشتن بود. اما می‌دانستم که جنگ را به خاطر دارد، زیرا مهم‌ترین دوره زندگی‌اش بود.