کتاب صوتی مرید راستین اثر اریک هوفر

این کتاب به برخی ویژگی‌های مشترک همه جنبش‌های توده‌ای می‌پردازد؛ چه جنبش‌های مذهبی باشند، چه انقلاب‌های اجتماعی یا جنبش‌های ملی‌گرایانه. کتاب مدعی نیست که همه جنبش‌ها یکسان‌اند، بلکه تأکید می‌کند آن‌ها در ویژگی‌های اساسی معینی اشتراک دارند که به آن‌ها شباهتی خانوادگی می‌بخشد. تمام جنبش‌های توده‌ای در پیروان خود آمادگی برای مرگ و گرایش به عمل جمعی پدید می‌آورند؛ همه آن‌ها ــ فارغ از آموزه‌هایی که تبلیغ می‌کنند یا برنامه‌ای که طرح می‌کنند ــ تعصب، شور و هیجان، امید شدید، نفرت و عدم مدارا را می‌پرورانند؛ همه آن‌ها توان آزاد کردن جریان عظیمی از فعالیت در عرصه‌های خاص زندگی را دارند؛ همه آن‌ها ایمان کورکورانه و وفاداری یکدلانه می‌طلبند. همه جنبش‌ها، با وجود تفاوت در آموزه‌ها و آرمان‌هایشان، نخستین پیروان خود را از میان نوع‌های مشابهی از انسان‌ها برمی‌گزینند و همگی بر ذهنیت‌های یکسانی اثر می‌گذارند. با وجود تفاوت‌های آشکار میان یک مسیحی متعصب، یک ملی‌گرای متعصب، یک کمونیست متعصب و یک نازی متعصب، حقیقت این است که تعصبی که آن‌ها را به حرکت درمی‌آورد می‌تواند همچون یک پدیده واحد دیده و بررسی شود. همین امر درباره نیرویی که آن‌ها را به گسترش و سلطه جهانی سوق می‌دهد نیز صدق می‌کند. در همه گونه‌های تعهد، ایمان، جست‌وجوی قدرت، اتحاد و فداکاری نوعی یکنواختی وجود دارد. در محتوای آرمان‌ها و آموزه‌های مقدس تفاوت‌های عظیمی هست، اما در عواملی که آن‌ها را مؤثر می‌سازد، یکدستی معینی دیده می‌شود. کسی که همچون پاسکال، دلایل روشنی برای اثربخشی آموزه‌های مسیحی می‌یابد، در حقیقت دلایل اثربخشی آموزه‌های کمونیستی، نازی و ملی‌گرایانه را نیز یافته است. هرچند آرمان‌های مقدسی که مردم برایشان جان می‌بازند متفاوت‌اند، اما شاید در بنیاد، برای یک چیز واحد جان می‌دهند.

این کتاب اساساً به مرحله فعال و احیاگر جنبش‌های توده‌ای می‌پردازد. این مرحله به‌دست «مؤمن حقیقی» شکل می‌گیرد ــ انسانی با ایمان تعصب‌آمیز که آماده است برای یک آرمان مقدس جان بدهد. در اینجا تلاشی صورت می‌گیرد تا پیدایش چنین شخصی دنبال و ماهیتش ترسیم شود. برای این کار، یک فرضیه کاری به‌کار گرفته شده است. از این واقعیت آغاز می‌کنیم که «سرخورده‌ها» در میان نخستین پیروان همه جنبش‌های توده‌ای غالب‌اند و معمولاً داوطلبانه به آن‌ها می‌پیوندند.