کتاب صوتی راه بردگی اثر فردریش فن هایک

جان چیمبرلین دوران بلافاصله پس از جنگ جهانی دوم را «زمان تردید» توصیف می‌کند. بریتانیا و اروپا با بازسازی و سازمان‌دهی دوباره روبه‌رو بودند و ایالات متحده، هرچند از ویرانی فیزیکی در امان مانده بود، هنوز از شوک اقتصادیِ جنگ و خروج از رکود بزرگ بهبود می‌یافت. در همه جا میل به امنیت و ثبات دیده می‌شد.

محیط فکری نیز آرام نبود. شکست فاشیسم میدان گسترده‌ای برای نبرد ایده‌ها فراهم کرده بود. بسیاری از روشنفکران، با این تصورِ رایج اما نادرست که «بازار آزاد» موجب رکود بزرگ شده و با تجربه چند سال تولید متمرکزِ زمان جنگ، به برنامه‌ریزی اقتصادی دولتی گرایش پیدا کردند.

در این فضای مردد و بی‌ثبات، کتاب راه بردگی فردریش فون هایک منتشر شد؛ اثری که به‌گفته خود او بیش از آنکه حرکتی حرفه‌ای باشد «وظیفه‌ای اجتناب‌ناپذیر» بود. هایک می‌خواست هشدار دهد که گرایش‌های رایج فکری و اقتصادی به کجا می‌انجامد. او با اتکا به اقتصاد، ذهن انسان را کاوید تا نشان دهد سوسیالیسم و برنامه‌ریزی متمرکز، به دلیل خودبزرگ‌بینیِ طراحان و نادیده گرفتن سنت و تجربه تاریخی، سرانجام به استبداد و «بردگی» می‌رسند.

کتاب به سرعت تأثیر گذاشت: در مدت کوتاهی چندین بار چاپ شد، به زبان‌های گوناگون ترجمه گردید و حتی پنهانی پشت «پرده آهنین» دست به دست شد. بسیاری معتقدند همین اثر مانع استقرار کامل سوسیالیسم در اروپای غربی و آمریکا شد و بذر آزادی را در شوروی کاشت؛ بذری که دهه‌ها بعد به ثمر نشست.