کتاب انسان منقسم اثر کرامت موللی نشر نی

کتاب انسان منقسم نوشته کرامت موللی و سوسن حاجی‌زاده شاهسوار از نشر نی، یک دعوت جدی به کنارگذاشتن خیال «انسان کامل» است. نویسندگان در این کتاب شما را با این واقعیت روبه‌رو می‌کنند که نه‌تنها انسان از اساس یکپارچه نیست و دارای شکاف است، بلکه همین شکاف سرچشمه میل، عشق، رنج و معناست. این کتاب با رویکرد روان‌کاوانه فرویدی، لکانی تلاش می‌کند نشان دهد چرا بسیاری از دردهای روانی به دلیل تلاش برای پنهان‌کردن یا انکار همین وضعیت بینابینی است.

البته باید بدانید «انسان منقسم» یک متن نظری خشک نیست؛ مسیرش از مفاهیم کلیدی روان‌کاوی مثل خیال، نماد، دیگری، فقدان و همزاد آغاز می‌شود و بعد برای روشن‌ترشدن بحث، به یک نمونه فرهنگی آیینى مهم یعنی آیین اهل هوا در جنوب ایران اشاره می‌کند. نتیجه این نگاه و این نوع روایت کتابی شده است که هم ذهن را درگیر می‌کند و هم نگاه را تغییر می‌دهد. انسان منقسم برای هر کسی است که می‌خواهد به جای نسخه‌های ساده خودشناسی در کتاب‌های زرد روان‌شناسی، با پرسش‌های عمیق‌تری درباره انسان، رنج و سرنوشت روبه‌رو شود.

خلاصه کتاب انسان منقسم نوشته کرامت موللی و سوسن حاجی‌زاده شاهسوار

کتاب انسان منقسم اثر کرامت موللی و سوسن حاجی‌زاده شاهسوار این پرسش را مطرح می‌کند که آیا انسان می‌تواند کامل و بی‌نقص باشد یا همه انسان‌ها از همان ابتدا با یک شکاف درونی و وضعیت بینابینی به دنیا می‌آیند. نویسندگان با تکیه بر روان‌کاوی فرویدی لکانی، ایده انسان کامل را بیشتر شبیه یک افسانه می‌دانند و توضیح می‌دهند که بخش مهمی از رنج روانی، از تلاش انسان برای انکار همین دوپارگی و فرار از مواجهه با آن به‌وجود می‌آید.

در بخش‌های نظری کتاب، مفاهیمی مثل برزخ وجودی (به‌عنوان حالتی تعلیق‌گونه میان واقعیت و خیال)، فقدان، نسبت انسان با زبان و ناخودآگاه و نقش «دیگری» در شکل‌گیری هویت بررسی می‌شود. کتاب همچنین نگاه انتقادی به برخی رویکردهای رایج روان‌شناسی «خود» و «من نفسانی» دارد. به‌ویژه آن‌هایی که تصویر خیالی یک «من منسجم» را به‌جای ساختارهای عمیق‌تر و نمادین نشان می‌دهند؛ تصویر خیالی که به گفته نویسندگان باعث می‌شود انسان بیشتر گرفتار اضطراب، خودشیفتگی یا آشفتگی‌های روانی شود. نویسندگان معتقد هستند که برطبق روانکاوی فروید و لکان، اضطراب و آشفتگی‌های روانی انسان به این دلیل است که دائم می‌خواهد این خلا را پر کند به جای اینکه بپذیرد این خلا قرار نیست هیچ‌.قت به‌طور کامل پر شود.

بخش دوم کتاب از بحث‌های تئوری فاصله می‌گیرد و به زبان ساده، نظریه را در زمین فرهنگ و تجربه می‌آورد. در این بخش نویسندگان از پدیدار همزاد حرف می‌زنند و بعد به سراغ آیین اهل هوا در جنوب ایران می‌روند تا نشان دهند مسائلی مانند دیگری، باد، نیرو، ترس و رهایی، فقط موضوعات تئوری نیستند، بلکه در روایت‌های جمعی، آیین‌ها و اسطوره‌ها هم حضور دارند. در پایان هم کتاب به اسطوره‌ها به‌عنوان یکی از صورت‌های پررنگ این وضعیت منقسم و برزخی برمی‌گردد و رابطه انسان با مفهوم سرنوشت را به بحث می‌گذارد.

معرفی نویسندگان کتاب انسان منقسم نوشته کرامت موللی و سوسن حاجی‌زاده شاهسوار

کرامت‌الله موللی (زاده ۱۳۲۷ در شیراز) روان‌کاو، مترجم و نویسنده حوزه روان‌کاوی فرویدی، لکانی است و آثاری درباره مبانی و واژگان لکان منتشر کرده است. او همچنین سابقه‌ عضویت در Le Mouvement du Coût Freudien و فعالیت حرفه‌ای در فضاهای درمانی و انجمن‌های روان‌کاوی در فرانسه را هم در کارنامه دارد. همکار او در نگارش این کتاب سوسن حاجی‌زاده شاهسوار نیز پژوهشگر حوزه روان‌کاوی است و در کنار موللی، در چند پروژه و اثر مشترک، همین مسیر تحلیلی و نظری را دنبال کرده است.

چرا باید کتاب انسان منقسم را بخوانیم؟

ایده اصلی کتاب با یک ادعای ساده، اما تکان‌دهنده شروع می‌شود. رنج بسیاری از ما از اینجاست که می‌خواهیم یکپارچه باشیم و مدام خودمان را با تصویر یک انسان کامل که در ذهن ساختیم مقایسه می‌کنیم، حال آنکه این قیاس از دیدگاه نویسندگان از اساس اشتباه است. با کمک این کتاب متوجه خواهید شد که شکاف‌های درونی و فقدان‌ها یک نقص نیستند، بلکه بخش انکارنشدنی و از همه مهم‌تر طبیعی در ما هستند.

شما با خواندن این کتاب درخواهید یافت که وقتی این نقص‌ها را نپذیرید، دچار اضطراب و فرسودگی بیشتری خواهید شد. اگر از کتاب‌های خودشناسی زرد خسته شده‌اید و دنبال نگاه جدی‌تر به موضوع روان هستید، این کتاب نگاه شما را تغییر خواهد داد. جذابیت دیگر کتاب پیوند نظریه با جهان فرهنگ و آیین است. این پیوند روان‌کاوی با اسطوره و تجربه زیسته کتاب را برای خوانندگان عمیق‌تر و قابل فهم‌تر خواهد کرد.

کتاب انسان منقسم را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

·       کسانی که به رویکردهای زیگموند فروید و ژاک لکان در روان‌کاوی علاقه دارند؛

·       کسانی که دوست دارند ایده‌های رایج خودشناسی را نقد و بازخوانی کنند؛

·       دانشجویان یا پژوهشگرانی که می‌خواهند در زمینه مطالعات فرهنگی و فلسفه مطالعه داشته باشند؛

·       کسانی که به اسطوره‌شناسی به‌ویژه آیین‌های جنوب علاقه دارند؛

·       خواننده‌هایی که از کتاب‌های زرد روانشناسی و خودشناسی خسته شده‌اند و به‌دنبال اثر عمیق، تحلیلی و چالشی هستند.

بخشی از کتاب انسان منقسم

در بخشی از این کتاب می‌خوانید که:

برزخ بدین معنی است که آدمی در باطن خود واجد جراحتی است ترمیم‌ناپذیر که پیوسته آن را به‌واسطۀ من نفسانیِ خود نادیده گرفته چشم بر خلاء ذاتی خویش فرومی‌بندد. عشق، برعکس، اشتیاقی است از برای بازیافتن آنچه فروید مطلوب ازدست‌رفته می‌خواند، مطلوبی که گرچه برای همیشه از کف رفته اما آدمی بی‌وقفه در پیِ بازیافتن آن است. چنین است که عشق همواره جراحتی است مقرون به هجران. عشق و فراق دارای رابطه‌ای درون‌ذاتی با یکدیگرند. ولی عشقی که مبتنی بر تصاحب نباشد در پی وصال هم بقای خود را حفظ می‌کند. در این صورت عشقی خواهد بود که به ورای ظاهرِ محبوب و فیضی نظر دارد که نه در امر واقع می‌گنجد و نه در حیث خیالی.

پیشنهادهایی برای دوستداران کتاب

اگر به این دست کتاب‌های روانشناسی علاقه‌مند هستید آثار زیر برای شما مناسب خواهند بود.

·       کتاب سوگ و مالیخولیا نشر نی

·       کتاب مبانی روان‌کاوی فروید لَکان نشر نی

·       کتاب واژگان لکان نشر نی