کتاب صوتی وجوه تفاوت اخلاق و آداب و رسوم و عرف و عادات اثر مصطفی ملکیان

موسسه سروش مولانا، در مهر سال ۱۳۹۲، همزمان با ﺯﺍﺩﺭﻭﺯ ﻣﻮﻻﻧﺎ ﺟﻼﻝﺍﻟﺪﯾﻦ ﻣﺤﻤﺪ ﺑﻠﺨﯽ ﺭﻭﻣﯽ ﺳﻮﻣﻴﻦ ﻫﻤﺎﯾﺶ ﻣﻬﺮ ﻣﻮﻻﻧﺎ را با ﻣﻮﺿﻮﻉ «مولانا ﻧﻈﺎﻡ ﺍﺧﻼﻗﯽ ﻣﻮﻻﻧﺎ» برگزار کرد.

در این همایش استاد مصطفی ملکیان سخنان سخنرانی خود را با موضوع "وجوه تفاوت اخلاق و آداب و رسوم و عرف و عادات" ارائه کرد.

او در ابتدای سخنان خود شناخت منابع هنجارگذار مختلف را دارای اهمیت بسیار توصیف کرد و به ذکر توضیحاتی درباره هریک از این منابع پرداخت و درباره این منابع گفت: «ما شش منبع هنجارگذار داريم كه بايدها و نبايدها از آن سرچشمه می‌‌گيرند. اخلاق، حقوق، آداب و رسوم، دين و مذهب، مصلحت‌انديشی، و زيبایی‌شناسی، که همگی منابع هنجارگذاری هستند كه دليل و ضرورت انجام كارها را برای ما رقم می‌‌زنند. اما مسئله مهم اين است كه ما بتوانيم اين منابع هنجارگذار را از هم تفكيك كنيم و بدانيم بايدی كه ما را وادار به انجام عملی كرده است از كداميك از اين منابع سرچشمه می‌گيرد». وی در ادامه به ذکر برخی تفاوت‌های هر یک از این منابع پرداخت. زیرا راه دوری از فریب، شناخت درست و دقیقی از منابع هنجار گذار داشته باشیم و بدانیم هر باید یا نبایدی از کدام یک از این منابع سرچشمه گرفته است. فایده این کار این است که از هنجارهای مختلفی که با هم در تضاد قرار می‌گیرند، خواهیم دانست اولویت را به کدام هنجار بدهیم. مثلا هنجارهای دینی بر هنجارهای مربوط به آداب و رسوم و عرف و عادات اولویت دارند.

بدین ترتیب ما در چنین شرایطی دچار سردرگمی نخواهیم شد و اخلاق را نیز از دام نسبی‌انگاری نجات خواهیم داد.