کتاب درس‌های کی‌یرکگور برای زندگی اثر رابرت فرگوسن نشر هنوز

مهم‌تر از همه این است که شخص باید در خاکی ریشه دواند و رشد کند که واقعاً بدان تعلق دارد؛ هر چند همیشه به راحتی نمی‌توان فهمید آن خاک کجاست. از این جهت، بعضی افراد خوش‌اقبال هستند که گرایشی چنان واضح به یک جهت خاص دارند که تا آن جهت را نشان‌شان می‌دهی بی‌معطلی پای در مسیر آن می‌گذارند و هیچ‌ وقت این احتمال خاطرشان را مکدر نمی‌کند که مبادا می‌بایست پای در مسیری کاملاً متفاوت می‌گذاشتند، و البته دیگرانی هم هستند که در پیشروی‌شان چنان تابع چندوچون محیط بلافصل اطراف خویش‌اند که هیچ ‌گاه به طور کامل درک نمی‌کنند واقعاً باید چه چیز را هدف قرار دهند.

[دفتر اوراق و خاطرات روزانه ۱۸۳۳ ـ ۱۸۵۵، چاپ‌شده پس از مرگ]

در واقع فقط یک نکته هست که کی‌یرکگور از ما می‌خواهد آن را درک کنیم: این نکته که اکثر ما در زندگی راه خود را همچو خوابگردها در خواب طی می‌کنیم و البته خواب‌گردهایی سرگرمِ کار. بعضی از ما ممکن است مردان و زنان مهمی در جهان باشیم؛ ممکن است از صاحبان صنایع باشیم، از مدیران اقتصادی کشور باشیم، یا حتی زمام امور کشوری به دست‌مان باشند. ولی موفقیت دنیوی هیچ معنایی ندارد چنانچه همچنان خواب باشیم و حیاتی را که هیچ وقت خواستارش نبودیم و نیز دنیایی را که در واکنش به این حیات ساخته‌ایم همچو خوابگردها بپیماییم. کی‌یرکگور می‌گوید دلایل محکم زیادی هست که چرا ما نمی‌خواهیم چشم‌های خود را باز کنیم و یکی از مهم‌ترین دلایل این است: بسیار هراس‌انگیز و سرگیجه‌آور است که یک روز از خواب بیدار شویم و چشم به آشفتگی و ناامیدی تمام‌عیاری بگشاییم که پیش‌تر خواب چون حفاظی ما را از گزندش مصون داشته است.

آدم انگشتش را در خاک زیر پایش فرومی‌کند تا بفهمد کجا ایستاده. انگشتم را در خاک هستی فرومی‌کنم. در خاک زندگی ـ هیچ چیز حس نمی‌کنم. من کجایم؟ «جهان» چیست؟ اصلاً معنای این کلمه چیست؟ چه کسی مرا اغفال کرده و در این دام انداخته است، و اینک مرا وانهاده و رفته است؟ من کیستم؟ چگونه پای در این جهان نهادم؛ چرا از من سؤال نکردند، چرا مرا از قواعد و مقررات مطلع نکردند؟ چرا مرا ناغافل هُل دادند به داخل صف، انگار که «روح‌فروشی» به زور مرا در صفی چپانده باشد؟ آخر من چگونه درگیر این کسب‌وکار بی‌دروپیکری شدم که نامش را گذاشته‌اند واقعیت بالفعل؟ اصلاً چرا می‌بایستی درگیرش می‌شدم؟ اختیاری برای تصمیم گرفتن ندارم؟ آیا مجبورم جزئی از آن باشم؟ مدیر کجاست؟ دلم می‌خواهد شکایت کنم! مدیری در کار نیست؟ پس شکایتم را به کجا ببرم؟