
محمدمهدی اردبیلی متولد سال ۱۳۶۱ است. نویسنده، مترجم، پژوهشگر و مدرس فلسفهای که بخش بزرگی از زندگی فکریاش با هگل گره خورده است. اردبیلی دربارهی هگل نوشته، پدیدارشناسی روح را سالها خوانده و تدریس کرده، آثار مهمی دربارهی فلسفهی او به فارسی ترجمه کرده و در نهایت همراه سیدمسعود حسینی کتاب پدیدارشناسی روح را ترجمه کرده است.
او مدتی در دانشگاه درس میداد و عضو هیئت علمی بود اما اواخر دههی دهه 90 از فعالیتهای عمومی و دانشگاهی فاصله گرفت. در سال ۱۴۰۱ از عضویت هیئت علمی استعفا داد و شکل دیگری از زندگی و فعالیت فکری را انتخاب کرد.
محمدمهدی اردبیلی در رشتهی مهندسی کامپیوتر تحصیل کرده و بعد از فارغالتحصیلی، برای مقطع کارشناسی ارشد سراغ فلسفه رفت و در نهایت در دانشگاه تبریز دکترای فلسفهی غرب گرفت. فلسفهی غرب و بهخصوص ایدئالیسم آلمانی به حوزهی اصلی مطالعاتش تبدیل شد و در میان فیلسوفان این سنت، هگل بیش از همه در مرکز توجهش قرار گرفت. موضوع بسیاری از کتابها، مقالهها، ترجمهها، درسگفتارها و سخنرانیهای سالهای بعد اردبیلی را میتوان به شکلی به هگل و سنت فلسفهی آلمانی مرتبط کرد.
پس از پایان تحصیل، اردبیلی عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی شد. در طول دههی ۱۳۹۰ نیز در دانشگاهها و مؤسسههای مختلف تهران فلسفهی غرب تدریس میکرد.
اردبیلی دبیری و ویراستاری مجموعهی «دفترهای سیاست مدرن» در انتشارات روزبهان و مجموعهی «متون کلاسیک فلسفه» در نشر نی را بر عهده داشت. بیش از شش سال نیز مدیر دپارتمان فلسفهی انتشارات ققنوس بود. بنابراین فعالیت او در نشر فقط به ترجمه یا نوشتن کتابهای خودش محدود نمیشد و انتخاب، آمادهسازی و انتشار آثار دیگر فلسفه را نیز در بر میگرفت.
در سال ۱۳۹۲ نیز همراه گروهی از دوستانش وبسایت تحلیلی «پروبلماتیکا» را راهاندازی کرد. پروبلماتیکا فضایی برای انتشار مطالب تحلیلی و نظری در حوزههایی مانند فلسفه، سیاست، فرهنگ و جامعه بود.
این کتاب یکی از اولین آثار مهم محمدمهدی اردبیلی در حوزهی هگلپژوهی است. کتاب به دو بخش:
تقسیم میشود. چاپ اول این اثر در سال ۱۳۹۰ از سوی نشر روزبهان منتشر شد. این کتاب برای خوانندهای نوشته شده که میخواهد فراتر از یک معرفی عمومی از هگل برود و وارد ساختار پدیدارشناسی روح شود.
بخش زیادی از نوشتههای تخصصی اردبیلی برای خوانندهای نوشته شدهاند که از قبل با فلسفه آشناست؛ اما پرتابهای فلسفه مسیر دیگری دارد. اردبیلی از موضوعهایی مانند کودکی، عشق، ترس، پدر، مرگ و سوگواری شروع میکند و از دل آنها به سراغ پرسشهای فلسفی میرود.
وحدت اشیاء نوشتهی رابرت استرن با ترجمهی محمدمهدی اردبیلی و مهدی محمدی اصل منتشر شده است. استرن در این کتاب سراغ یکی از اختلافهای مهم کانت و هگل میرود: ما چگونه اشیاء و جهان بیرون را بهعنوان چیزهایی یکپارچه و مستقل میشناسیم؟ پاسخ کانت به این مسئله چیست و هگل چه ایرادی به آن میگیرد؟
کتاب از بحث دربارهی کانت شروع میکند و بعد نشان میدهد هگل چگونه با نقد او به تصور متفاوتی از ابژه، وحدت و رابطهی اجزای یک چیز با کل آن میرسد. در پایان نیز مسئلهی وحدت و کثرت در فلسفهی هگل مطرح میشود.
نقادی نقد عقل محض برخلاف عنوانش کتابی نیست که یک نویسنده از ابتدا تا انتها دربارهی کانت نوشته باشد. محمدمهدی اردبیلی و مهدی محمدی اصل هشت متن از هشت متفکر و پژوهشگر مختلف را کنار هم قرار دادند که هرکدام بخشی از نقد عقل محض کانت را بررسی یا نقد میکنند. از فردریش نیچه و هنری سیجویک تا رابرت استرن و هنری آلیسون در میان نویسندگان این مجموعه حضور دارند.
موضوع فصلها هم یکسان نیست. یک متن به رابطهی هگل و کانت و ساختار ابژه میپردازد، متن دیگری سراغ مفهوم «خود» نزد کانت میرود و فصلهای دیگر بخشهای متفاوت فلسفهی نظری او را بررسی میکنند. بنابراین کتاب بیشتر از اینکه مقدمهای ساده بر کانت باشد، مجموعهای برای دیدن «نقد عقل محض» از چند زاویهی متفاوت است.
هگل و پدیدارشناسی روح نوشتهی رابرت استرن با ترجمهی محمدمهدی اردبیلی و سیدمحمدجواد سیدی منتشر شده است. «پدیدارشناسی روح» از مهمترین و درعینحال دشوارترین آثار هگل است و استرن این کتاب را بهعنوان راهنمایی برای فهم آن نوشته است.
استرن فقط فصلهای پدیدارشناسی روح را خلاصه نمیکند. تلاش میکند مسیر استدلال هگل و ارتباط بخشهای مختلف کتاب را روشن کند تا معلوم شود چرا آگاهی باید از یک مرحله عبور کند و به مرحلهی بعد برسد. به همین دلیل هگل و پدیدارشناسی روح برای کسی که میخواهد متن اصلی هگل را بخواند، میتواند پیش از شروع یا همزمان با خواندن آن، نقش یک کتاب راهنما را داشته باشد.
خودآگاهی هگلی و پساساختارگرایان فرانسوی نوشتهی دیوید شرمن با ترجمهی محمدمهدی اردبیلی و پیام ذوقی منتشر شده است. نقطهی شروع کتاب یکی از مشهورترین بخشهای فلسفهی هگل یعنی بحث «ارباب و برده» در «پدیدارشناسی روح» است؛ بخشی که بعدها روی جریانهای فکری بسیار متفاوتی، از مارکسیسم تا روانکاوی، تأثیر گذاشت.
دیوید شرمن در این کتاب دنبال سرنوشت همین ایده در فلسفهی معاصر فرانسه میرود و نشان میدهد متفکرانی مانند ژرژ باتای، ژیل دلوز و ژاک لکان چگونه با مفهوم خودآگاهی هگلی و رابطهی ارباب و برده روبهرو شدهاند. بنابراین کتاب فقط دربارهی خود هگل نیست؛ پلی میان هگل و بخشی از فلسفهی فرانسوی قرن بیستم میسازد.
سویهها اثر تئودور آدورنو با ترجمهی محمدمهدی اردبیلی، حسام سلامت و یگانه خویی منتشر شده است. ریشهی این کتاب به سخنرانی آدورنو در سال ۱۹۵۶ و به مناسبت صدوبیستوپنجمین سالگرد مرگ هگل برمیگردد. آدورنو بعدتر بحث را در درسگفتارهایی رادیویی ادامه داد و حاصل این نوشتهها و گفتارها در قالب کتابی دربارهی وجوه مختلف فلسفهی هگل منتشر شد.
آدورنو در سویهها نمیخواهد صرفا فلسفهی هگل را معرفی کند؛ او هگل را از موضع یک فیلسوف قرن بیستمی دوباره میخواند و در کنار نقاط قوت، تناقضها و دشواریهای اندیشهی او را هم بررسی میکند. یکی از موضوعهای مهم کتاب مفهوم «تجربه» در فلسفهی هگل است. به همین دلیل «سویهها» بیشتر مناسب خوانندهای است که آشنایی اولیهای با هگل دارد و حالا میخواهد با یک خوانش انتقادی و متفاوت از او روبهرو شود.
پانوراما یک رسانه و مجموعهی گفتوگوهای انتقادی و اجتماعی به سردبیری سبحان یحیائی است که به موضوعهای فکری، اجتماعی و مسائل روز میپردازد. اردبیلی در یکی از گفتوگوهای این رسانه بهعنوان مهمان حضور داشته و دربارهی جنگ، جامعهی ایران و مسئلهی مبارزه صحبت کرده است.

















