کتاب بهشت زنان اثر امیل زولا نشر چشمه

امیل زولا (۱۹۰۲ ـ ۱۸۴۰)، از بنیان‌گذاران و چهره‌های نام‌دار جنبش ادبی ناتورالیسم، نویسندگی را با قلم زدن در مجلات و روزنامه‌های ادبی و هنری و سیاسی آغاز کرد و اندکی بعد در حوزه‌ی ادبیات بدل به منتقدی مشهور شد. نخستین مجموعه‌ی داستان کوتاهش را با نام قصه‌هایی برای نینون در سال ۱۸۶۴ منتشر کرد، اما نام او نخستین‌بار با انتشار رمان جنجال‌برانگیز ترز راکن در سال ۱۸۶۷ بر سر زبان‌ها افتاد. با انتشار این رمان، منتقدانِ خرده‌گیر به او تاختند و اثرش را سراسر تعفن و انحطاط اخلاقی خواندند. تا این‌که در بحبوحه‌ی جنگ فرانسه و پروس در سال ۱۸۷۰ زولا اولین مجلد از سلسله‌رمان‌های روگون ماکار (تاریخ طبیعی و اجتماعی خانواده‌ای در دوران امپراتوری دوم فرانسه) را با عنوان دارایی خانواده‌ی روگون منتشر کرد که مهم‌ترین و شاخص‌ترین نمونه‌ی مکتب ناتورالیسم به شمار می‌رود. این مجموعه‌ی بیست‌جلدی به‌تنهایی نشان‌دهنده‌ی استیلای جنبش ادبی ناتورالیسم بر سایر جنبش‌های ادبی بود که زولا سردمدارش بود و بالزاک و فلوبر و موپاسان و برادران گنکور از چهره‌های نام‌دار آن به شمار می‌رفتند. زولا ناتورالیسم را پیرو مکتب رئالیسم می‌دانست اما با محتوایی علمی‌تر و تجربی‌تر؛ «روشی» متکی بر منطق عقلانی و تجربی و «ابزاری» مناسب برای مهار امر خیالی.

زولا با الهام از نظریه‌های علمی عصر خود، به‌ویژه نظریه‌های داروین و کلود برنار، رویکردی شبه‌تجربی را در آثار خود به کار بست و با توجه به این نکته که رفتارهای بشری تحت‌تأثیر وراثت و محیط اجتماعی هستند دست به خلق شخصیت‌هایش زد.

او در مقام نویسنده‌ای ناتورالیست به دنبال بازتولید واقعیت بود و علاقه‌ی وافری به علم و خاصه موضوع وراثت و تکامل داشت و بر آن بود تا، با تمرکز و باریک شدن بر میل و شهوت بشری، پست‌ترین و خفت‌بارترین سویه‌های طبیعت انسان را آشکار کند. بدین ترتیب آثاری همچون مقدمه‌ای بر پزشکی تجربی (۱۸۶۵) اثر کلود برنار، رساله‌ی فلسفی و فیزیولوژیکی وراثت طبیعی (۱۸۵۰) اثر پروسپر لوکا، و همین‌طور نظریات چارلز داروین را منابع اصلی نگارش سلسله‌رمان‌های روگون ماکار قرار داد و از سویی چنان تحت‌تأثیر بالزاک و به‌خصوص مجموعه‌ی مشهور او کمدی انسانی قرار گرفته بود که تصمیم گرفت به همان سبک‌وسیاق سلسله‌رمان‌های منحصربه‌فرد خودش را بنویسد. زولا بر آن بود که، با به‌کارگیری مشاهدات و مستنداتی از عالم واقع، اثری که خلق می‌کند هم ادبی باشد و هم علمی؛ در نتیجه، بر اساس همین مشاهدات و مستندات، شخصیت‌ها و سیر تکاملی آن‌ها را در تعامل با محیط توصیف می‌کرد.

او در سلسله‌رمان‌های روگون ماکار با خلق خانواده‌هایی خیالی، و قصه‌گویی به شیوه‌ای علمی، وقایع موج دوم انقلاب صنعتی و دوران موسوم به امپراتوری دوم را، که در واقع از آن متنفر بود، شرح می‌دهد. زولا در مقام طلایه‌دار ناتورالیسم در این مجموعه می‌کوشد در بستر تاریخ طبیعی و اجتماعی یک خانواده تأثیر نیروهای اقتصادی، اجتماعی و بیولوژیکی و به طور کل محیط بر افراد و جامعه را نشان دهد.

در این مجموعه او قصه‌ی زندگی دو شاخه از یک خانواده را در پنج نسل تعریف و روایت می‌کند: روگون‌های محترم و مشروع و ماکارهای بدنام و نامشروع. زولا بر این باور است که باید شخصیت‌ها را در یک داستان و نظام اجتماعی خاص به حرکت درآورد تا نشان داد توالی وقایع به گونه‌ای است که جبر پدیده‌ها اقتضا می‌کند؛ به همین دلیل است که در این مجموعه از روابط انسانی و محیط‌های شهری و روستایی و انواع کسب‌وکار در عصر امپراتوری دوم شرح مفصلی به دست می‌دهد.