کتاب تئاتردرمانی از آغاز تا پایان اثر سیدعلیرضا حیدری‌امغان نشر شمشاد

این کتاب یک پژوهش روش‌شناختی ست و جامعۀ مخاطب آن، روان‌درمانگران و پژوهشگران حوزۀ روان‌شناسی و تئاتردرمانی هستند. این کتاب امکانات هنر تئاتر را به‌صورت طبقه‌بندی‌شده پیش روی مخاطب خاص خود قرار می‌دهد تا درمانگران با ترکیب این امکانات و دانش تخصصی روان‌شناسی، به شیوه‌ای دانش‌ورزانه و خلاقانه از این امکانات برای تسهیل درمان مراجع استفاده کنند. تئاتر در حقیقت مجرایی است که پروتکل درمانی صورت‌بندی شده توسط درمانگر حرفه‌ای، در آن جاری و از طریق آن اجرایی می‌گردد؛ همانطور که در هیپنوتراپی، هیپنوتیزم صرفا مجرایی است که اجرای پروتکل‌های درمانی‌ای مثل حساسیت‌زدایی منظم را تسهیل می‌کند. بنابراین تئاتر، هیپنوتیزم و هر پدیدۀ دیگری که پسوند درمانی به آن اضافه می‌شود، مجرایی برای جاری شدن پروتکل درمانی استاندارد و صورت‌بندی‌شدۀ درمانگر و فضایی برای استقرار آن پروتکل درمانی هستند تا اجرای آن پروتکل تسهیل و تأثیر آن بر مراجع مضاعف شود. همانطور که معماری قطعه‌ای از مزار شیخ احمد جامی در تربت جام به گونه‌ای طراحی شده است که طنین صدا را چند برابر می‌کند، به همان سیاق، معماری تئاتر به گونه‌ای طراحی شده است که طنین پروتکل درمانی را چند برابر کند.

هر پدیده‌ای در طبیعت یا هنرهای گوناگون و یا ادیان و آیین‌های متنوع، توانش این را دارند که در مواردی باعث کاهش دردها و علائم روانی و جسمانی و یا افزایش توانایی‌های روانی و جسمانی شوند، اما اطلاق واژۀ تخصصی درمان به آن پدیده یا هنر یا آیین بخصوص و تعمیم تجربۀ زیسته و خصوصی یک یا چند فرد به کل جامعه، یک خطای محرز شناختی و منطقی محسوب می‌شود. اطلاق واژۀ درمان به یک پدیده تنها زمانی امکان‌پذیر است که آن پدیده، مسیر کارآزمایی بالینی و بررسی اثربخشی معنادار را تحت شرایط استاندارد علمی و آزمایشگاهی طی کرده باشد.

دراین جستار به تئاتردرمانی به مثابۀ سیستم پرداخته شده است و در همین راستا ابتدا اجزای سیستم معرفی، تفکیک و ساماندهی می‌شوند و سپس انواع مدل‌های ارتباطی بین اجزای سیستم تبیین می‌گردند تا از رهگذر آن ساخت نهایی سیستم تئاتردرمانی منحصربه‌فرد برای هر مراجع امکان‌پذیر شود، به گونه‌ای که بتوانیم با تعیین ورودی‌های مشخص و اعمال ضابطۀ سیستم بر آنها به خروجی‌های مورد انتظار، دست پیدا کنیم.