کتاب آبی وحشی دوردست اثر کی ردفیلد جیمیسون نشر دیوار

کتاب آبی وحشی دوردست روایت صریح و تکان‌دهنده‌ی کی ردفیلد جیمیسون از زندگی با اختلال دوقطبی است؛ روایتی که تجربه‌ی شخصی بیماری را با شناخت علمی و بالینی نویسنده در هم می‌آمیزد. جیمیسون در این کتاب، که نخستین‌بار در سال ۱۹۹۵ با عنوان An Unquiet Mind: A Memoir of Moods and Madness منتشر شد، از سال‌های کودکی، نخستین نشانه‌های بیماری، دوره‌های شیدایی و افسردگی، مقاومت در برابر درمان و سرانجام پذیرش ضرورت مصرف دارو سخن می‌گوید.

عنوان «آبی وحشی دوردست» از نام بخش نخست کتاب گرفته شده و زیرعنوان آن، «خاطراتی از آشفتگی»، ماهیت خاطره‌نگارانه‌ی اثر را روشن می‌کند. نسخه‌ی فارسی کتاب با ترجمه‌ی بهناز همتی و به همت نشر دیوار منتشر شده است.

خلاصه کتاب آبی وحشی دوردست اثر کی ردفیلد جیمیسون

جیمیسون روایت خود را از کودکی در خانواده‌ای نظامی آغاز می‌کند؛ خانواده‌ای که به‌سبب شغل پدر بارها ناچار به جابه‌جایی می‌شود. نزدیکی به پایگاه‌های هوایی، شیفتگی به پرواز، تغییر مداوم محل زندگی و نوسان‌های خلقی پدر، بخشی از پس‌زمینه‌ای هستند که ذهن حساس و پرشور او در آن شکل می‌گیرد. نویسنده سپس از نوجوانی، علاقه‌اش به علم و ورود به دانشگاه کالیفرنیا در لس‌آنجلس سخن می‌گوید؛ مسیری که سرانجام او را به روان‌شناسی بالینی و مطالعه‌ی تخصصی اختلالات خلقی می‌رساند.

اما موفقیت دانشگاهی نمی‌تواند مانع ظهور بیماری شود. دوره‌های شیدایی با انرژی مهارنشدنی، کم‌خوابی، سیل اندیشه‌ها، اعتمادبه‌نفس افراطی و خریدهای بی‌حساب از راه می‌رسند. این دوره‌ها در ابتدا جذاب و حتی خلاقانه به نظر می‌رسند، اما به‌تدریج به رفتارهای ویرانگر و گسست از واقعیت منتهی می‌شوند. پس از هر اوج، دوره‌ای از افسردگی شدید فرامی‌رسد؛ زمانی که حرکت و فکرکردن دشوار می‌شود و زندگی معنای خود را از دست می‌دهد.

یکی از مهم‌ترین محورهای کتاب، رابطه‌ی پیچیده‌ی جیمیسون با درمان است. او با وجود دانش تخصصی خود، مدتی در برابر مصرف منظم لیتیوم مقاومت می‌کند. شیدایی برایش فقط بیماری نیست؛ با شور، سرعت ذهن، سرزندگی و بخشی از هویت او پیوند خورده است. به همین دلیل می‌ترسد دارو علاوه بر مهار بیماری، خلاقیت و شدت عاطفی‌اش را نیز از میان ببرد. تجربه‌ی بحران‌های سنگین و اقدام به خودکشی، سرانجام او را با این واقعیت روبه‌رو می‌کند که ادامه‌ی زندگی بدون درمان ممکن نیست.

آبی وحشی دوردست تنها شرح نشانه‌های یک اختلال روانی نیست. جیمیسون از نقش عشق، خانواده، دوستان و درمانگران در حفظ زندگی خود نیز می‌نویسد. او نشان می‌دهد که دارو بخش ضروری درمان است، اما پذیرش، اعتماد، ارتباط انسانی و حمایت عاطفی نیز در کنار آن معنا پیدا می‌کنند. کتاب از این نظر روایتی درباره‌ی بازگشت ساده و کامل به «سلامت» نیست؛ بلکه داستان آموختن شیوه‌ی زندگی با ذهنی ناآرام است.

معرفی نویسنده‌ی کتاب آبی وحشی دوردست

کی ردفیلد جیمیسون، متولد سال ۱۹۴۶، روان‌شناس بالینی، پژوهشگر و نویسنده‌ی آمریکایی است. او استاد روان‌پزشکی و علوم رفتاری دانشکده‌ی پزشکی دانشگاه جانز هاپکینز و از مدیران مرکز اختلالات خلقی این دانشگاه است. پژوهش‌های جیمیسون عمدتاً بر اختلال دوقطبی، خودکشی، خلق‌وخو و ارتباط میان خلاقیت و بیماری‌های روانی تمرکز دارند.

وجه تمایز جیمیسون آن است که اختلال دوقطبی را هم در مقام پژوهشگر و هم در جایگاه بیمار می‌شناسد. او در آبی وحشی دوردست این دو دیدگاه را به یکدیگر پیوند می‌دهد و اصطلاحات بالینی را به تجربه‌هایی ملموس و انسانی تبدیل می‌کند. جیمیسون از نویسندگان کتاب مرجع Manic-Depressive Illness است و آثاری مانند Touched with Fire، Night Falls Fast، Exuberance و Nothing Was the Same را نیز نوشته است.

چرا باید کتاب آبی وحشی دوردست را بخوانیم؟

این کتاب فرصتی کم‌نظیر برای مشاهده‌ی اختلال دوقطبی از درون ذهن فردی است که زبان علمی لازم برای تحلیل تجربه‌ی خود را نیز در اختیار دارد. جیمیسون بیماری روانی را نه به مجموعه‌ای از علائم تقلیل می‌دهد و نه آن را به شکلی رمانتیک با خلاقیت و نبوغ برابر می‌گیرد. او هم جذابیت فریبنده‌ی شیدایی را نشان می‌دهد و هم هزینه‌های سنگین آن را.

دلایل خواندن این کتاب عبارت‌اند از:

• ارائه‌ی روایتی صادقانه از تجربه‌ی شیدایی، افسردگی و افکار خودکشی؛
• نشان‌دادن فاصله‌ی میان شناخت علمی بیماری و پذیرش شخصی درمان؛
• کمک به درک بهتر رفتار و احساسات افراد مبتلا به اختلال دوقطبی؛
• بررسی نقش دارو، روان‌درمانی، عشق و حمایت اجتماعی در مدیریت بیماری؛
• نثر ادبی و درون‌نگرانه‌ای که خاطره‌نویسی را با روان‌شناسی پیوند می‌دهد؛
• به‌چالش‌کشیدن انگ اجتماعی بیماری‌های روانی و ترس از آشکارکردن آن‌ها.

آبی وحشی دوردست کتاب راهنمای درمان یا جایگزین مشاوره‌ی تخصصی نیست. ارزش اصلی آن در ارائه‌ی تجربه‌ای شخصی و روشن‌کردن پیچیدگی‌های زندگی با اختلال دوقطبی است.

کتاب آبی وحشی دوردست را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی این کتاب برای گروه‌های زیر می‌تواند سودمند و تأمل‌برانگیز باشد:

• علاقه‌مندان به خاطرات، زندگی‌نامه‌ها و ناداستان‌های روان‌شناختی؛
• دانشجویان و فعالان حوزه‌های روان‌شناسی، روان‌پزشکی و مشاوره؛
• افرادی که می‌خواهند شناخت دقیق‌تری از اختلال دوقطبی به دست آورند؛
• خانواده‌ها و نزدیکان افراد درگیر با شیدایی، افسردگی یا نوسان‌های شدید خلقی؛
• خوانندگانی که به رابطه‌ی میان خلاقیت، خلق‌وخو و بیماری روانی علاقه دارند؛
• کسانی که روایت‌های صریح درباره‌ی پذیرش بیماری و ضرورت درمان را دنبال می‌کنند.

کتاب بخش‌هایی درباره‌ی اقدام به خودکشی، افسردگی شدید و آشفتگی روانی دارد و ممکن است برای بعضی خوانندگان از نظر عاطفی سنگین باشد.

بخشی از کتاب آبی وحشی دوردست

سرم را عقب برده، یکی از گیسوهای بافته‌ام را بین دندان‌هایم گرفته و ایستاده بودم و به هواپیمای جت بالای سرم گوش می‌دادم. سروصدا به طرز عجیبی بلند بود، یعنی که هواپیما نزدیک است. مدرسه‌ی ابتدایی‌ام خارج از شهر واشینگتنف در نزدیکی پایگاه نیروی هوایی اندروز بود، بسیاری از ما فرزندان خلبان‌ها بودیم، بنابراین سروصدا برایمان امری عادی قلمداد می‌شد.

پیشنهادهایی برای دوستداران کتاب آبی وحشی دوردست

• توجه‌آگاهی برای اختلال دو قطبی — ویلیام ر. مارچاند — کتاب ارجمند
• دلایلی برای زنده ماندن — مت هیگ — انتشارات علمی و فرهنگی
• ظلمت آشکار — ویلیام استایرن — نشر ماهی