کتاب صوتی عروس دریایی اثر الی بنجامین

کتاب صوتی عروس دریایی نوشته‌ی الی بنجامین، رمانی برای نوجوانان درباره‌ی دوستی، فقدان، احساس گناه و دشواری پذیرفتن مرگ است. داستان با ترجمه‌ی کیوان عبیدی آشتیانی و صدای شهره روحی منتشر شده و تولید مشترک آوانامه و نشر افق است. این کتاب صوتی با مدت‌زمان ۶ ساعت و ۳۷ دقیقه، شنونده را وارد ذهن دختری نوجوان می‌کند که برای یافتن پاسخی منطقی به یک اتفاق دردناک، به دنیای شگفت‌انگیز عروس‌های دریایی پناه می‌برد.

خلاصه کتاب عروس دریایی اثر الی بنجامین

سوزی سوانسون به‌تازگی بهترین دوستش، فرنی، را از دست داده است. فرنی هنگام شنا در دریا غرق شده؛ اتفاقی که برای سوزی پذیرفتنی نیست، زیرا دوستش شناگر ماهری بوده است. بزرگ‌ترها مرگ او را حادثه‌ای تلخ و بی‌دلیل می‌دانند، اما سوزی نمی‌تواند بپذیرد که چنین اتفاق مهمی بدون علت روشنی رخ داده باشد. او به توضیحی نیاز دارد که جهان آشفته‌ی اطرافش را دوباره قابل‌فهم کند.

سوزی هنگام بازدید مدرسه از یک آکواریوم، با عروس‌های دریایی و گونه‌ای بسیار سمی از آن‌ها آشنا می‌شود. از همین‌جا فرضیه‌ای در ذهنش شکل می‌گیرد: شاید فرنی بر اثر نیش یک عروس دریایی مرده باشد. او با وسواس به مطالعه‌ی زندگی این موجودات می‌پردازد، اطلاعات علمی جمع‌آوری می‌کند و در ذهن خود نقشه‌ای می‌سازد تا نظریه‌اش را اثبات کند. این تحقیق برای سوزی فقط یک پروژه‌ی علمی نیست؛ راهی است برای فرار از حقیقتی که تحمل آن برایش دشوار شده است.

در همان حال، سکوت سوزی او را از دیگران دورتر می‌کند. او تصمیم گرفته است تا زمانی که حرف مهمی برای گفتن ندارد، صحبت نکند. پدر و مادرش که از یکدیگر جدا شده‌اند، نمی‌دانند چگونه با اندوه و رفتارهای تازه‌ی دخترشان روبه‌رو شوند. هم‌کلاسی‌هایش نیز از او فاصله می‌گیرند و سوزی بیش‌ازپیش در افکار، خاطرات و دانسته‌های علمی خود فرو می‌رود.

روایت میان زمان حال و خاطرات دوستی سوزی و فرنی حرکت می‌کند. این دوستی همیشه آرام و بی‌نقص نبوده است. فرنی با ورود به دوره‌ی نوجوانی تغییر کرده و به جمع تازه‌ای از دوستان نزدیک شده بود. سوزی نیز در واکنش به این فاصله، تصمیمی گرفته بود که اکنون بار سنگینی از شرم و عذاب وجدان را بر دوش او گذاشته است. به همین دلیل، تلاش برای یافتن علت مرگ فرنی با نیاز سوزی به فهمیدن گذشته و بخشیدن خود پیوند می‌خورد.

الی بنجامین اطلاعات واقعی درباره‌ی عروس‌های دریایی را در دل داستان قرار می‌دهد. این موجودات میلیون‌ها سال پیش از انسان‌ها در زمین حضور داشته‌اند، قلب و مغز ندارند و بااین‌حال توانسته‌اند دوام بیاورند. عروس دریایی در داستان هم موضوع پژوهش سوزی است و هم تصویری از وضعیت درونی او: موجودی شناور در جهانی بزرگ که نمی‌تواند مسیر جریان آب را کنترل کند.

کتاب بدون ارائه‌ی پاسخ‌های ساده، از فرایند سوگواری یک نوجوان سخن می‌گوید. سوزی باید به‌تدریج بفهمد که پیدا‌کردن علت هر اتفاق، درد آن را از بین نمی‌برد و زندگی همیشه مطابق نظم مورد انتظار ما پیش نمی‌رود. عبور از اندوه نیز به معنای فراموش‌کردن فرنی نیست؛ بلکه مستلزم پذیرفتن پیچیدگی دوستی، مسئولیت رفتارهای گذشته و امکان برقراری دوباره‌ی ارتباط با دیگران است.

معرفی نویسنده‌ی کتاب عروس دریایی

الی بنجامین نویسنده‌ی آمریکایی آثار نوجوان و بزرگ‌سال است. او پیش از نوشتن رمان، در زمینه‌ی روزنامه‌نگاری، نویسندگی غیرداستانی و همکاری در نگارش کتاب‌های زندگی‌نامه‌ای فعالیت داشت. عضویت او در انجمن نویسندگان علمی نیوانگلند و علاقه‌اش به طبیعت و علم، در شیوه‌ی داستان‌گویی‌اش نیز دیده می‌شود.

عروس دریایی نخستین رمان مستقل بنجامین بود و در سال ۲۰۱۵ به مرحله‌ی نهایی جایزه‌ی ملی کتاب آمریکا در بخش ادبیات نوجوان راه یافت. او در این اثر از اطلاعات زیست‌شناسی به‌عنوان تزئین داستان استفاده نمی‌کند؛ دانسته‌های علمی بخشی از شخصیت سوزی و شیوه‌ی مواجهه‌ی او با جهان‌اند. پیوند میان دقت علمی و تجربه‌ی عاطفی، به نویسنده اجازه می‌دهد درباره‌ی سوگ صحبت کند، بی‌آنکه داستان به مجموعه‌ای از توصیه‌های مستقیم تبدیل شود.

از دیگر آثار الی بنجامین می‌توان به مثبت، پالی فینک بزرگ و راهنمای زنده ماندن در مدرسه اشاره کرد. شخصیت‌های نوجوان آثار او معمولاً با تغییر، تنهایی و پرسش‌هایی روبه‌رو می‌شوند که پاسخ فوری ندارند. بنجامین به‌جای ساده‌سازی دنیای این شخصیت‌ها، آشفتگی‌ها و تناقض‌های دوران بلوغ را جدی می‌گیرد.

چرا باید کتاب عروس دریایی را بشنویم؟

عروس دریایی تصویری واقع‌گرایانه از سوگ نوجوانانه ارائه می‌دهد. سوزی همیشه احساسات خود را به زبان نمی‌آورد و گاهی با سکوت، تحقیق یا خیال‌پردازی از مواجهه با درد فاصله می‌گیرد. همین رفتارها سبب می‌شوند اندوه او باورپذیر باشد و به الگویی ساده و ازپیش‌تعیین‌شده از سوگواری محدود نشود.

ترکیب داستان با دانستنی‌های علمی نیز یکی از ویژگی‌های متمایز اثر است. شنونده هم‌زمان با دنبال‌کردن سرگذشت سوزی، با جهان عروس‌های دریایی، رفتار آن‌ها و جایگاهشان در طبیعت آشنا می‌شود. اطلاعات علمی و روایت احساسی دو مسیر جداگانه نیستند؛ هر حقیقت تازه‌ای که سوزی کشف می‌کند، چیزی از ترس‌ها، امیدها یا تلاش او برای نظم‌دادن به جهان را آشکار می‌سازد.

شهره روحی روایت اول‌شخص و ذهنی داستان را اجرا می‌کند. در نسخه‌ی صوتی، تغییر میان خاطرات، اطلاعات علمی و افکار سوزی باید برای شنونده روشن بماند و حضور یک صدای واحد به حفظ پیوستگی این روایت کمک می‌کند. مدت‌زمان حدود شش ساعت و نیم نیز فرصت کافی می‌دهد تا روابط و دگرگونی تدریجی شخصیت اصلی بدون شتاب شکل بگیرند.

کتاب عروس دریایی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

این کتاب برای نوجوانانی مناسب است که به داستان‌های واقع‌گرایانه درباره‌ی دوستی، مدرسه، تنهایی و مواجهه با تغییر علاقه دارند. خوانندگانی که از پیوند ادبیات و علم لذت می‌برند نیز ارتباط خوبی با کنجکاوی سوزی و دانستنی‌های مربوط به موجودات دریایی برقرار خواهند کرد.

والدین، معلمان و مربیان می‌توانند از این داستان برای گفت‌وگو با نوجوانان درباره‌ی فقدان، عذاب وجدان، قلدری، تغییر روابط دوستانه و درخواست کمک استفاده کنند. با توجه به محوریت مرگ یک نوجوان و فضای سوگوارانه‌ی داستان، بهتر است مخاطبان حساس به این موضوع با آگاهی سراغ آن بروند.

پیشنهادهایی برای دوستداران کتاب عروس دریایی

ماهی روی درخت — لیندا مالالی هانت — نشر پرتقال

شگفتی — آر. جی. پالاسیو — نشر شور

در جست‌وجوی آلاسکا — جان گرین — انتشارات روزگار