کتاب به‌خاطر خودم اثر استفانیا آندرئولی نشر پندار تابان

هر سه‌شنبه، استفانیا آندرئولی، روان‌درمانگر ایتالیایی، در صفحه‌ی اینستاگرام خود جلسه‌ی پرسش و پاسخی برگزار می‌کند. حکایت‌ها، مسائل روز و بسیاری از دغدغه‌های والدین در این جلسات مطرح می‌شود. شرکت‌کنندگان آن‌ها بیشتر مادران‌اند، مادران سردرگم، پرتلاش، خلاق، پرانرژی و گاهی بر لبه‌ی بحران عصبی، که همه هدفی مشترک دارند: گرفتن درست‌ترین تصمیم‌ها. بله، درست؛ اما برای چه کسی؟

از لحظه‌ای که زنی مادر می‌شود، گویی این باور نانوشته وجود دارد که هر تصمیم روزمره یا انتخاب مهم زندگی باید تنها یک دلیل داشته باشد: «این کار را برای فرزندم انجام می‌دهم.» در مقابل، «این کار را به‌خاطر خودم انجام می‌دهم» جمله‌ای خودخواهانه و ناپسند جلوه می‌کند، گویی با شأن مادری سازگار نیست. این نگاه ریشه در تاریخ و فرهنگ دارد، در افسانه‌های نادرست فداکاری و عشق بی‌قیدوشرط و در برداشتی تحریف‌شده‌ از آنچه «غریزه‌ی مادری» نامیده می‌شود. فشار سنگینی بر دوش مادران است: برای ترک کار؛ برای چشم‌پوشی از علایق، دوستی‌ها و حتی رابطه‌ی عاطفی با همسر؛ برای احساس گناه به خاطر چند ساعت وقت‌گذرانی در آرایشگاه، ساعاتی که گویا «از خانواده دزدیده می‌شوند». درنهایت، چنین می‌نماید که مادرها باید لاجرم با بخشی از وجود خودشان خداحافظی کنند.

در این کتاب، آندرئولی با واژگون‌کردن باورهای کهنه، این اندیشه را مطرح می‌سازد که تجربه‌ی مادری می‌تواند به‌جای کاستن از هویت زنانه، به آن غنا ببخشد. تنها زمانی می‌توان مادری را از قالب‌های تحمیلی رها ساخت که هر زنی «به‌خاطر خودش» عمل کند و شیوه‌ی شخصی مادری‌کردنش را بیابد. شیوه‌ی هر مادری حاصل داستان و تجربه‌ی فردی او و با دیگران متفاوت است. بدین شکل، مادری به تجربه‌ای سالم، امروزی و واقعاً سودمند بدل می‌شود؛ هم برای رشد فرزند و هم برای آینده‌ی جامعه.