کتاب گم‌گشته در کدام جهان؟ اثر خسرو ناقد نشر نی

بی‌تردید یکی از درخشان‌ترین ویژگی‌های داستان‌نویسی کافکا واقعی نشان دادن غیرواقعیت‌ها و تبدیل رؤیاهای خود به واقعیت است. با این همه، در آنچه به تصویر کشیده‌ شده، هر چند غیرواقعی و غیرعقلانی، هر چند خواب‌آلوده و خیالی، خواننده این احساس را دارد که او نیز ممکن است در چنین وضعیتی قرار بگیرد و با همین احساس و تصویر است که خیال‌پردازی‌ها و رؤیانوشته‌های کافکا را واقعیت می‌انگارد. اینکه خواننده برداشتی یا تفسیری جامعه‌شناسانه، روان‌شناسانه یا مذهبی از آثار او داشته باشد در مرتبۀ دوم اهمیت قرار دارد. شخصیت‌های داستانی کافکا در واقع فقط انگاره‌ها و الگوهایی‌‌اند گمنام که همچنان گمنام می‌مانند ــ حتی اگر به نام خوانده شوند ــ ولی به نظر می‌رسد که می‌توانند یکی از ما باشند، شاید من یا تو. کافکا قادر است به‌سادگی فضایی میان خواب و بیداری بیافریند و خواننده را در مدار و مسیری قرار ‌دهد که هر کس به‌گونه‌ای با شخصیت‌های داستان‌های او هم‌ذات‌پنداری کند.