کتاب پاولف اثر جفری الف. گری نشر انتشارات خوارزمی

کتاب پاولف نوشته جفری الف. گری، یک کتاب پژوهشی تحلیلی و مستند درباره زندگی، اندیشه‌ها و دستاوردهای دانشمند برجسته روس، پاولف است. او در این کتاب که توسط انتشارات خوارزمی با ترجمه محمد بهزاد منتشر شده است، به این پرسش مهم پاسخ می‌دهد که آیا رفتار انسان حاصل اراده آگاهانه بوده، یا نتیجه پیوندهایی است که به‌صورت پنهان بین مغز، تجربه و محیط شکل گرفته است.

این پرسش، یکی از قدیمی‌ترین و بنیادی‌ترین معماهای علم و فلسفه است. معمایی که قرن‌ها ذهن متفکران را به خود مشغول کرده بود. در نهایت ایوان پاولف به سراغ این پرسش رفت و برای اثبات آن دست به کار شد. در این اثر شما با ترکیبی از سیر تاریخی اندیشه و زندگی علمی پاولف روبه‌رو هستید. جفری الف. گری در این کتاب با تمرکز بر آزمایش‌های فیزیولوژیک پاولف، نشان می‌دهد چگونه نظریه انعکاس شرطی به یکی از پایه‌های روانشناسی و علوم اعصاب مدرن تبدیل شد.

خلاصه کتاب پاولف نوشته جفری الف. گری

شاید تجربه کرده یا شنیده باشید که با تغییرات در روح و روان جسم شما هم نشانه‌هایی را از خود بروز می‌دهد. چه ارتباطی بین جسم و روح و روان وجود دارد؟ شاید بتوان گفت یکی از اولین دانشمندانی که به این موضوع توجه کرد پاولف، دانشمند روسی بود که در یک کلام روانشناسی را با فیزیولوژی درآمیخت. او با آزمایش‌هایی که انجام داد توانست ثابت کند که دستگاه عصبی رابطه مستقیمی با عملکرد دستگاه گوارش دارد. کشفی که در قرن 19 میلادی منجربه برنده‌شدن جایزه نوبل برای او شد.

در ادامه، نویسنده از همین نقطه وارد زندگی علمی ایوان پاولف می‌شود و مسیر فکری او را دنبال می‌کند. شما در این کتاب خواهید دانست که پاولف کار خود را نه با روانشناسی، بلکه با پژوهش‌های دقیق فیزیولوژیک آغاز کرد. به‌ویژه کار او در زمینه دستگاه گوارش بود. او با ابداع روش‌های جراحی مزمن و آزمایش‌های کنترل‌شده روی حیوانات، توانست نشان دهد که فعالیت‌هایی که ظاهرا در بدن خودکار هستند، تحت تاثیر مستقیم سیستم عصبی قرار دارند. همین پژوهش‌ها بود که جایزه نوبل فیزیولوژی و پزشکی را برای او به ارمغان آورد و نامش را در تاریخ علم ماندگار کرد.

اما نقطه عطف کار پاولف جایی رقم خورد که او متوجه شد واکنش‌های بدن تنها به محرک‌های زیستی مستقیم محدود نمی‌شوند. او دریافت که حیوانات می‌توانند میان محرک‌های خنثی و رویدادهای مهم زیستی ارتباط برقرار کنند. از دل همین مشاهده‌ها، مفهوم «انعکاس شرطی» شکل گرفت. پدیده‌ای که توضیح می‌دهد چگونه موجود زنده بر اساس تجربه، به محرک‌هایی پاسخ می‌دهد که ذاتا زیستی نیستند. آزمایش‌های مشهور پاولف، مانند ترشح بزاق سگ‌ها در پاسخ به صدای زنگ، نمونه‌ای روشن از این فرآیند هستند که در کتاب با دقت توضیح داده شده‌اند.

در بخش‌های بعدی، نویسنده به تحلیل مفاهیم کلیدی شرطی‌شدن می‌پردازد. به‌طور مثال در این بخش تفاوت میان محرک شرطی و غیر شرطی، نقش تکرار، مجاورت زمانی و پایداری یا زوال پاسخ‌های شرطی توضیح داده می‌شود. همچنین تاثیر نظریه پاولف بر شکل‌گیری روانشناسی نوین، به‌ویژه رفتارگرایی، نیز از چشم نویسنده دور نمانده است. کتاب نشان می‌دهد که چگونه پاولف با رویکردی کاملا تجربی، مرز میان فیزیولوژی و روانشناسی را کمرنگ کرد و راه را برای پژوهش‌های بعدی در زمینه یادگیری، رفتار و علوم اعصاب هموار ساخت.

معرفی نویسنده کتاب پاولف نوشته جفری الف. گری

جفری الف. گری روان‌شناس پژوهشی بریتانیایی بود که بیشتر به‌خاطر دیدگاه‌های نوآورانه‌اش در حوزه زیست‌روان‌شناسی شخصیت و علوم اعصاب شناخته می‌شود. او بخش مهمی از فعالیت علمی خود را به بررسی ارتباط میان مغز، هیجان، یادگیری و رفتار اختصاص داد و از جمله پژوهشگرانی بود که تلاش کرد پدیده‌های روان‌شناختی را بر پایه سازوکارهای عصبی توضیح دهد. همین علاقه و تخصص، او را به ریشه این رابطه یعنی پاولف نزدیک کرد. از همین رو، گری در این کتاب آثار او را نه‌فقط در بستر تاریخی، بلکه در پیوند با روانشناسی و علوم اعصاب مدرن بررسی می‌کند. کتاب پاولف که شما آن را با ترجمه روان محمد بهزاد می‌خوانید، حاصل نگاه عمیق و پژوهش‌محور به یکی از تاثیرگذارترین چهره‌های علم قرن بیستم است.

چرا باید کتاب پاولف را بخوانیم؟

کتاب پاولف فقط روایت زندگی یک دانشمند یا شرح چند آزمایش مشهور نیست، بلکه تلاشی است برای فهم این‌که چگونه رفتار، یادگیری و واکنش‌های ما به محیط شکل می‌گیرند. این کتاب نشان می‌دهد که رابطه ذهن و بدن که در حال حاضر پذیرفته شده چه مسیری را طی کرده است.  در واقع شما در این کتاب خواهید دانست که این موضوع یعنی رابطه ذهن و بدن به‌واسطه پژوهش‌های تجربی پاولف به موضوعی علمی و قابل بررسی تبدیل شد.

دقت نویسنده در توضیح آزمایش‌ها و مفاهیم، باعث می‌شود خواننده نظریه شرطی‌شدن را کاملا درک کند و به‌ویژه با تاثیر آن بر روانشناسی معاصر آشنا شود. در یک کلام، مطالعه این اثر به فهم عمیق‌تر فرایندهای یادگیری، سازگاری رفتاری و نقش سیستم عصبی در تعامل با محیط کمک می‌کند و تصویری روشن از ریشه‌های علمی بسیاری از نظریه‌های امروزی ارائه می‌دهد.

کتاب پاولف را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

·       دانشجویان و پژوهشگران روانشناسی و علوم اعصاب

·       علاقه‌مندان به تاریخ علم و روانشناسی آزمایشی

·       علاقه‌مندان به دانستن رابطه ذهن، مغز و رفتار و متن‌های تحلیلی و مستند در این رابطه

بخشی از کتاب پاولف

در بخشی از این کتاب می‌خوانید که:

یکی از بزرگترین معماهایی که با آن روبه‌رو هستیم چگونگی درک ارتباطات میان رفتار ذهن و مغز است. هیچ‌کس به اندازه پاولف برای خارج‌ساختن این معما از قلمرو فلسفه و کشاندن آن به آزمایشگاه نکوشیده است. پاولف برای این کار میان فیزیولوژی و روانشناسی پلی حیاتی برقرار ساخت؛ یعنی میان دو موضوعی که به هنگام آغاز کار پاولف بالقوه از یکدیگر جدا بودند، ولی اکنون می‌روند تا تقریباً در هم ادغام شوند. پاولف طرح‌های برنامه‌ای ماتریالیسم فلسفی قرن نوزدهم را به علمی آزمایشی بدل کرد که روش‌ها و نتایج آن اکنون بر زندگی سخت اثر می‌گذارد. به همین دلایل است که پاولف را به‌درستی، یکی از بنیانگذاران روانشناسی آزمایشی جدید، و تأثیر او بر نظریات معاصر درباره انسان و مقامش در جهان را نیز به همان نسبت زیاد می‌دانند.

پیشنهادهایی برای دوستداران کتاب

اگر این کتاب کنجکاوی شما را برانگیخته است، آثار زیر نیز می‌توانند برای شما مناسب باشند:

• کتاب صوتی انسان و سمبول‌هایش نشر آوانامه
• کتاب صوتی خطای دکارت نشر شنیدار
• کتاب مغز: داستان شما نشر انتشارات مازیار