کتاب نقاشی در اتحاد شوروی: هنر ناهمسو در لنینگراد اثر سعید خاوری نژاد نشر انتشارات دولتمرد

در تصویری کلی، می توان هنر نقاشی در سرزمین روسیه را که اتحاد شوروی فقط بخشی کوتاه از آن را تشکیل می داد، به چند دوره تقسیم کرد. اولین شیوه مهم تجسمی در روسیه، نقاشی شمایلی است که از اوایل قرن ۱۱ تا اواخر قرن ۱۷ در اوج بود و از کنستانتینوپل به روسیه وارد شد. در نقاط مختلف این کشور، مکاتب و سبک های مختلفی برای نقاشی شمایلی به وجود آمد که از جمله آن ها عبارت بودند از مکتب ولادیمیر ـ سوزدال ، یاروسلاول [یاراسلاول] ، پسکوف ، نووگوراد و مسکو . دومین دوره هنر نقاشی در روسیه، با روی کار آمدن سلسله رومانوف و به طور خاص، آغاز دوره حکمرانی پتر کبیر پدیدار شد و هنر در روسیه تزاری از ابتدای قرن ۱۸ دستخوش تحول عظیمی شد. توجه تزار جوان به اروپا و تصمیم به وارد کردن عناصر فرهنگ و هنر غربی به روسیه در قالب تأسیس آکادمی علوم و همچنین هنر باعث شد نقاشان زیادی به منظور آموزش شیوه هنر غرب به اروپا سفر کنند و با بازگشت به روسیه، شیوه هنری جدیدی را توسعه دهند.