خرید کتاب های دنیل کانمن

دنیل کانمن روان‌شناس، نویسنده و برنده‌ی نوبل اقتصاد بود. معروف‌ترین کتاب او، «تفکر سریع و کند»، توضیح می‌دهد ذهن انسان چگونه تصمیم می‌گیرد، چرا گاهی به قضاوت‌های سریع و شهودی تکیه می‌کند و این قضاوت‌ها چطور می‌توانند او را به خطا بیندازند. کانمن در ۵ مارس ۱۹۳۴ در تل‌آویو به دنیا آمد، کودکی‌اش را در فرانسه گذراند و در ۲۷ مارس ۲۰۲۴، در نودسالگی، از دنیا رفت.

کانمن از معدود روان‌شناسانی است که جایزه‌ی نوبل اقتصاد گرفته‌اند. او همراه آموس تورسکی نشان داد انسان‌ها برخلاف تصور اقتصاد کلاسیک، همیشه منطقی و حسابگر تصمیم نمی‌گیرند. خرید، سرمایه‌گذاری، انتخاب شغل، رأی دادن و حتی قضاوت‌های پزشکی و مدیریتی می‌توانند تحت تأثیر میان‌برهای ذهنی و خطاهای تکرارشونده قرار بگیرند.

دنیل کانمن کیست؟

علاقه‌ی کانمن به ذهن و رفتار انسان فقط از دانشگاه آغاز نشد. او کودکی‌اش را در فرانسه‌ی اشغال‌شده گذراند و خانواده‌ی یهودی‌اش در سال‌های جنگ جهانی دوم با ترس، پنهان‌کاری و خطر دائمی زندگی کردند. پدرش در یکی از موج‌های بازداشت یهودیان دستگیر و مدتی بعد آزاد شد، اما در سال ۱۹۴۴ بر اثر بیماری از دنیا رفت.

کانمن بعدها از تجربه‌ی کودکی نوشته است که باید ستاره‌ی زرد بر لباسش می‌داشت و از نگاه‌ها و رفتار آدم‌ها چیزهایی را می‌فهمید که برای دیگران عادی بود. این مواجهه‌ی زودهنگام با ترس، قضاوت و نااطمینانی را می‌توان یکی از زمینه‌های علاقه‌ی بعدی او به روان‌شناسی دانست.

اولین مواجهه با اعتمادبه‌نفس کاذب

پس از جنگ، خانواده‌ی کانمن به فلسطین تحت قیمومت بریتانیا رفتند. او در دانشگاه عبری اورشلیم روان‌شناسی و ریاضیات خواند و سپس وارد ارتش اسرائیل شد. کانمن در ارتش روی روش‌های مصاحبه و ارزیابی سربازان کار می‌کرد و متوجه شد مصاحبه‌گران با اطمینان زیادی آینده‌ی عملکرد افراد را پیش‌بینی می‌کنند، درحالی‌که قضاوتشان چندان دقیق نیست. همین تجربه یکی از پرسش‌های اصلی مسیر علمی او را شکل داد: چرا انسان‌ها بیش از اندازه به قضاوت خود اعتماد می‌کنند؟

دو ذهنی که تصمیم‌گیری را تغییر دادند

مهم‌ترین بخش زندگی علمی کانمن، همکاری او با آموس تورسکی بود. آن‌ها از اواخر دهه‌ی ۱۹۶۰ پژوهش‌هایی را آغاز کردند که مسیر روان‌شناسی، اقتصاد و سیاست‌گذاری را تغییر داد. این دو نشان دادند ذهن برای تصمیم‌گیری از میان‌برهایی استفاده می‌کند که گاهی مفیدند، اما می‌توانند به خطاهای منظم و قابل پیش‌بینی منجر شوند. نظریه‌ی چشم‌انداز و بخش مهمی از پژوهش‌های مربوط به سوگیری‌های شناختی، حاصل همین همکاری بود.

تورسکی در سال ۱۹۹۶ از دنیا رفت و هنگامی که کانمن در سال ۲۰۰۲ جایزه‌ی نوبل اقتصاد را دریافت کرد، دیگر زنده نبود. کانمن همواره تأکید می‌کرد این موفقیت حاصل کار مشترک آن‌هاست؛ نوبل اما فقط به افراد زنده اعطا می‌شود.

مهم‌ترین کتاب‌های دنیل کانمن

تفکر سریع و کند

تفکر سریع و کند مشهورترین کتاب دنیل کانمن است. این اثر که در سال ۲۰۱۱ منتشر شد، نتیجه‌ی چند دهه پژوهش درباره‌ی تصمیم‌گیری، قضاوت و خطاهای شناختی را برای مخاطب عمومی توضیح می‌دهد.

ایده‌ی اصلی کتاب بر دو شیوه‌ی فکر کردن استوار است. «سیستم یک» سریع، شهودی، احساسی و خودکار عمل می‌کند؛ مانند زمانی که چهره‌ای عصبانی را تشخیص می‌دهیم یا ناگهان ترمز می‌کنیم. «سیستم دو» کندتر، تحلیلی‌تر و پرزحمت‌تر است؛ مانند زمانی که مسئله‌ای ریاضی حل می‌کنیم، قراردادی را با دقت می‌خوانیم یا می‌کوشیم جلوی قضاوت عجولانه را بگیریم.

کانمن نشان می‌دهد حتی افراد باهوش و باتجربه نیز از خطاهای ذهنی مصون نیستند. ممکن است به نخستین عددی که شنیده‌اند تکیه کنند، احتمال‌ها را نادرست بفهمند، از باختن بیشتر از بردن بترسند یا نقش شانس را در موفقیت نادیده بگیرند.

بخش مهمی از کتاب به سوگیری‌های شناختی اختصاص دارد. برای مثال، «اثر لنگر» باعث می‌شود نخستین عدد یا اطلاعاتی که دریافت می‌کنیم بر قضاوت بعدی ما اثر بگذارد. «زیان‌گریزی» نیز به این معناست که درد از دست دادن چیزی را شدیدتر از لذت به دست آوردن چیزی هم‌ارزش احساس می‌کنیم.

کتاب صوتی تفکر سریع و کند را در فیدیبو بشنوید.

نویز؛ خطایی در قضاوت انسانی

نویز یکی از آثار متأخر کانمن است که آن را همراه اولیویه سیبونی و کاس سانستین نوشته است. اگر «تفکر سریع و کند» بیشتر درباره‌ی سوگیری باشد، «نویز» به پراکندگی و بی‌ثباتی قضاوت می‌پردازد؛ اینکه دو نفر، یا حتی یک نفر در دو زمان مختلف، ممکن است درباره‌ی موقعیت‌هایی مشابه تصمیم‌های متفاوتی بگیرند.

در پزشکی، دادگاه، استخدام، بیمه و ارزیابی عملکرد انتظار داریم قضاوت‌ها منصفانه و یکسان باشند، اما در عمل چنین نیست. نویسندگان پیشنهاد می‌کنند با ساختارمند کردن فرایند تصمیم‌گیری، استفاده از چک‌لیست، چندداوری و روش‌های آماری می‌توان بخشی از این نوسان را کاهش داد. به همین دلیل «نویز» به‌خصوص برای مدیران و سازمان‌ها کتاب مهمی است.

کتاب صوتی نویز را می‌توانید در فیدیبو بشنوید.

انتخاب‌ها، ارزش‌ها و چارچوب‌ها

انتخاب‌ها، ارزش‌ها و چارچوب‌ها از آثار علمی‌تر کانمن و تورسکی در حوزه‌ی تصمیم‌گیری است. این کتاب مجموعه‌ای از مقاله‌ها و پژوهش‌هایی است که نشان می‌دهند شکل ارائه‌ی یک مسئله چگونه می‌تواند انتخاب ما را تغییر دهد.

یکی از مفاهیم کلیدی کتاب «اثر چارچوب‌بندی» است. ممکن است واکنش ما به درمانی که با «احتمال زنده ماندن» معرفی می‌شود، با همان درمانی که بر اساس «احتمال مرگ» توضیح داده شده متفاوت باشد؛ حتی اگر هر دو عبارت از نظر آماری معنای یکسانی داشته باشند. انسان فقط با اعداد تصمیم نمی‌گیرد، بلکه روایت و قاب ارائه‌ی اطلاعات نیز بر او اثر می‌گذارد.

نوبلی برای یک روان‌شناس

کانمن در سال ۲۰۰۲ جایزه‌ی نوبل اقتصاد را دریافت کرد؛ اتفاقی مهم، زیرا او اقتصاددان نبود. این جایزه نشان داد اقتصاد بدون شناخت روان‌شناسی انسان کامل نیست. برای فهم اینکه مردم چگونه پول خرج می‌کنند، ریسک می‌پذیرند، پس‌انداز می‌کنند یا از ضرر می‌ترسند، باید سازوکار ذهن آن‌ها را نیز شناخت.

کانمن درعین‌حال باور نداشت صرفا با آگاهی از سوگیری‌ها می‌توان کاملا از آن‌ها رها شد. او خود را نیز از خطاهای ذهنی مصون نمی‌دانست. همین احتیاط و صداقت علمی، یکی از ویژگی‌های مهم نگاه او بود.

سبک نوشتن دنیل کانمن

سبک کانمن در «تفکر سریع و کند» آرام، دقیق و آموزشی است. او وعده‌ی تغییر سریع نمی‌دهد؛ بیشتر شبیه دانشمندی می‌نویسد که می‌خواهد خواننده را با آزمایش‌ها، مثال‌ها و خطاهای خودش روبه‌رو کند. گاهی از مخاطب می‌خواهد به مسئله‌ای پاسخ دهد و سپس نشان می‌دهد چرا نخستین جواب احتمالا اشتباه بوده است.

نثر او قابل فهم است، اما به ساده‌سازی سطحی نمی‌رسد. کانمن نمی‌گوید مردم نادان‌اند؛ توضیح می‌دهد ذهن انسان برای سرعت و بقا ساخته شده است، نه همیشه برای دقت آماری و قضاوت بی‌خطا. همین لحن باعث شده آثارش هم برای مخاطب عمومی خواندنی باشند و هم برای مدیران، دانشجویان، روان‌شناسان و اقتصاددانان.