
کتاب خیمهشببازی اثر صادق چوبک نشر انتشارات نگاه
کتاب «خیمهشببازی» نخستین مجموعهداستان صادق چوبک است که نخستینبار در سال ۱۳۲۴ منتشر شد. این مجموعه یازده داستان کوتاه دارد و در آن میتوان بسیاری از مؤلفههای شناختهشدهی جهان داستانی چوبک را دید: توجه به زندگی فرودستان، توصیف بیپردهی فقر و تنهایی، استفاده از زبان گفتاری و نمایش انسانهایی که زیر فشار نیازهای مادی و مناسبات اجتماعی گرفتار شدهاند. نسخهی حاضر را انتشارات نگاه منتشر کرده است.
خلاصه کتاب خیمهشببازی
«خیمهشببازی» از داستانهای «نفتی»، «گلهای گوشتی»، «عدل»، «زیر چراغ قرمز»، «آخرشب»، «مردی در قفس»، «پیراهن زرشکی»، «مسیو الیاس»، «اسائه ادب»، «بعدازظهر آخر پاییز» و «یحیی» تشکیل شده است. داستانها از نظر شخصیت و ماجرا مستقلاند، اما حضور آدمهای بهحاشیهراندهشده و تأثیر فقر، تنهایی، غریزه و بیاعتنایی اجتماعی بر رفتار آنان، میان اجزای مجموعه پیوند برقرار میکند.
در داستان «نفتی»، زنی به نام عذرا در فضای یک امامزاده معرفی میشود. میل او به ازدواج و رهایی از وضعیت موجود، بهتدریج جنبههایی از زندگی محروم و آرزوهای محدودشدهاش را آشکار میکند. چوبک موقعیت شخصیت را با توضیحی مستقیم یا داوری اخلاقی عرضه نمیکند؛ جزئیات محیط، ظاهر عذرا و رفتار او هستند که فاصلهی میان خواستههایش و واقعیتی را که در آن زندگی میکند نشان میدهند.
«عدل» طرحی کوتاه و فشرده دربارهی اسبی آسیبدیده است که در گودالی افتاده و گروهی از رهگذران پیرامونش جمع شدهاند. افراد دربارهی حیوان و چگونگی نجاتش حرف میزنند، اما گفتوگوها به اقدامی مؤثر نمیانجامد. در اینجا واکنش آدمها به رنج یک موجود زنده، معنایی طنزآمیز و تلخ به عنوان داستان میدهد. روایت بهجای شرح مستقیم مفهوم عدالت، شکاف میان اظهار همدردی و مسئولیتپذیری واقعی را در یک صحنهی محدود نشان میدهد.
در «مردی در قفس»، مردی معلول و گوشهگیر در خانهای با سگ و خدمتکارش زندگی میکند. محدودیت جسمانی، وابستگی به دیگران، اندوه فقدان همسر و فاصلهگرفتن از جامعه، فضای بستهی زندگی او را شکل میدهند. قفس در این داستان فقط مکانی فیزیکی نیست؛ تن، گذشته و روابط محدود شخصیت نیز او را در وضعیتی محصور نگه میدارند.
«پیراهن زرشکی» نیز یک روز کاری دو زن مردهشور را روایت میکند. پیدا شدن پیراهن زرشکی زنی مرده، میل هر دو زن به تصاحب آن را برمیانگیزد. چوبک از این شیء ساده برای نشاندادن محرومیت و رقابتی استفاده میکند که فقر میان دو همکار به وجود میآورد. پیراهن برای آنها فقط یک لباس نیست، بلکه چیزی است که در زندگی روزمرهشان بهسادگی به دست نمیآید. داستان بدون احساساتیکردن موقعیت، پیوند میان نیاز مادی، حسرت و رفتار انسان را بررسی میکند.
در دیگر داستانهای مجموعه نیز خیابانها، خانهها و محیطهای کاری به صحنهی برخورد آدمهایی تبدیل میشوند که اختیار چندانی بر شرایط خود ندارند. توصیف دقیق بدن، لباس، بوها و اشیای پیرامون، همراه با گفتوگوهایی متناسب با طبقه و موقعیت شخصیتها، فضای اجتماعی داستانها را ملموس میکند. چوبک معمولاً از توضیحهای طولانی پرهیز میکند و شخصیتها را از طریق کنش، لحن گفتار و واکنششان به فشارهای روزمره میشناساند.
معرفی نویسنده کتاب خیمهشببازی
صادق چوبک در سال ۱۲۹۵ در بوشهر به دنیا آمد و در سال ۱۳۷۷ در آمریکا درگذشت. او از نویسندگان نسل نخست داستاننویسی مدرن ایران است و در کنار نویسندگانی مانند صادق هدایت و بزرگ علوی، در گسترش داستان کوتاه فارسی نقش داشت.
«خیمهشببازی» نخستین مجموعهداستان او بود. پس از آن مجموعههای «انتری که لوطیاش مرده بود»، «روز اول قبر» و «چراغ آخر» و رمانهای «تنگسیر» و «سنگ صبور» منتشر شدند. توجه به زندگی طبقات محروم، ثبت زبان گفتاری و استفاده از جزئیات حسی از ویژگیهای تکرارشوندهی آثار اوست. شیوهی روایت چوبک را اغلب به جریان ناتورالیسم نزدیک دانستهاند، زیرا شخصیتهایش معمولاً زیر تأثیر محیط، وضعیت جسمانی، فقر و غرایز خود قرار دارند؛ بااینحال، داستانهای او تنها بازتاب شرایط اجتماعی نیستند و به پیچیدگی رفتار فردی نیز توجه دارند.
چرا باید کتاب خیمهشببازی را بخوانیم؟
این مجموعه امکان آشنایی با دورهی آغازین داستاننویسی چوبک و بخشی از تحولات داستان کوتاه فارسی را فراهم میکند. داستانها نشان میدهند چگونه میتوان با صحنهای محدود، چند شخصیت و گفتوگویی کوتاه، مناسبات اجتماعی گستردهتری را بازنمایی کرد.
ارزش دیگر مجموعه در پرهیز از قهرمانسازی و نتیجهگیری اخلاقی مستقیم است. شخصیتها نه نمونههایی آرمانیاند و نه صرفاً موضوع ترحم؛ آنان انسانهایی گرفتار نیاز، حسرت، خشم و محدودیتاند. برخی تعبیرها و شکل گفتوگوها ممکن است برای خوانندهی امروز قدیمی به نظر برسند، اما همین زبان بخشی از سندیت اجتماعی داستانها و شناخت فضای زمانهی نویسنده است.
کتاب خیمهشببازی را به چه کسانی پیشنهاد میکنیم؟
این کتاب برای خوانندگان علاقهمند به تاریخ داستان کوتاه معاصر ایران و آثار واقعگرا و ناتورالیستی مناسب است. کسانی که میخواهند شیوهی شخصیتپردازی از راه جزئیات، گفتوگو و ساختن صحنههای فشرده را بررسی کنند نیز از خواندن آن بهره میبرند.
فضای شماری از داستانها تلخ است و فقر، مرگ، خشونت و محرومیت را بیپرده بازنمایی میکند؛ بنابراین مجموعه برای خوانندگانی مناسبتر است که با داستانهای اجتماعی صریح و فاقد پایانبندیهای تسلیبخش ارتباط برقرار میکنند.
پیشنهادهایی برای دوستداران کتاب خیمهشببازی
انتری که لوطیاش مرده بود — صادق چوبک
چراغ آخر — صادق چوبک
تنگسیر — صادق چوبک
شناسنامه
| فرمت محتوا | epub |
| حجم | 591.۰۰ بایت |
| تعداد صفحات | 128 صفحه |
| زمان تقریبی مطالعه | ۰۰:۰۰ |
| نویسنده | صادق چوبک |
| ناشر | انتشارات نگاه |
| زبان | فارسی |
| تاریخ انتشار | ۱۴۰۵/۰۵/۳۱ |
| قیمت ارزی | 2 دلار |
| قیمت چاپی | 195,000 تومان |
| مطالعه و دانلود فایل | فقط در فیدیبو |















