کتاب صوتی جنگ، چهره‌ی زنانه ندارد اثر سوتلانا الکسیویچ

بخشی از کتاب

تمام آنچه ما درباره‌ی زن می‌دانیم، به بهترین شکل با واژه‌ی شفقت توصیف می‌شود. واژگان دیگری نیز وجود دارند؛ خواهر، همسر، دوست و از همه والاتر، مادر. اما آیا شفقت، بخشی از تمام این مفاهیم، جوهره‌ی اصلی، هدف و معنای غایی آن‌ها نیست؟. زن بخشنده‌ی حیات است؛ او از زندگی محافظت می‌کند، بنابراین زن و زندگی هم‌معنا و هم‌ترازند.

اما در طول هولناک‌ترین جنگ قرن بیستم، یک زن مجبور شد به یک سرباز تبدیل شود. او تنها به نجات و پانسمان مجروحان بسنده نکرد؛ بلکه ماشه‌ی تفنگ تک‌تیرانداز را کشید، بمب رها کرد، پل‌ها را منفجر ساخت، به عملیات شناسایی رفت و اسیر گرفت. یک زن، کشت. او دشمنی را کشت که با بی‌رحمی بی‌سابقه‌ای به سرزمین، خانه و فرزندانش حمله کرده بود. یکی از قهرمانان این کتاب، در تلاش برای انتقال تمام وحشت و ضرورت بی‌رحمانه‌ی آنچه رخ داده بود، می‌گوید: زن هرگز برای کشتن آفریده نشده است.. زن دیگری روی دیوار رایشستاگ چنین نوشت: من، سوفیا کانتسویچ، به برلین آمدم تا جنگ را بکشم.. زنان این‌گونه فداکاری‌های عظیمی برای به ارمغان آوردن پیروزی انجام دادند و هم‌زمان حماسه‌ای جاودانه خلق کردند که عظمت آن را تنها می‌توانیم به تدریج در زمان صلح درک کنیم.

تمام آنچه ما از جنگ می‌دانیم، با یک صدای مردانه روایت شده است. ما همگی اسیر ادراکات مردانه و برداشت‌های مردانه از جنگ هستیم. کتاب‌های تاریخ ما پر از نام فرماندهان، استراتژی‌های نظامی، مختصات عملیات، جبهه‌ها و مشخصات تسلیحات است. مردان همواره درباره‌ی اقدامات قهرمانانه، حرکت لشکرها و پیروزی‌ها می‌نویسند. اما صدای زنان همواره در این میان غایب و مسکوت بوده است. زنان ما در سکوت ماندند و اگر هم سخنی گفتند، مجبور شدند با همان ادبیات مردانه و با استفاده از کلمات مردان، خاطراتشان را بازگو کنند. جنگ، چهره‌ی خشن و غیرزنانه‌ای دارد، اما در حافظه‌ی زنان، جنگ دیگر درباره‌ی کشتن نیست، بلکه درباره‌ی انسان است.