کتاب دردهای آموخته‌ات را فراموش کن اثر هاوارد شوبینر نشر دیوار

کتاب دردهای آموخته‌ات را فراموش کن نوشته‌ی هاوارد شوبینر و مایکل بتزولد، اثری در حوزه‌ی درد مزمن، ارتباط ذهن و بدن و انعطاف‌پذیری عصبی است. نویسندگان در این کتاب توضیح می‌دهند که بعضی دردهای ماندگار، پس از بهبود آسیب اولیه یا حتی بدون وجود ضایعه‌ای متناسب با شدت نشانه‌ها، ممکن است به‌وسیله‌ی مسیرهای عصبی آموخته‌شده تداوم پیدا کنند. آن‌ها برای مواجهه با این وضعیت، برنامه‌ای بیست‌وهشت‌روزه شامل آموزش، خودارزیابی، نوشتن، تمرین‌های ذهنی و کار با هیجان‌ها ارائه می‌کنند. مهسا ملوکی این اثر را به فارسی ترجمه کرده و نشر دیوار آن را با عنوان فرعی «دوره‌ای بیست‌وهشت‌روزه برای تنظیم مجدد مغزتان مغ منتشر کرده است.

خلاصه کتاب دردهای آموخته‌ات را فراموش کن

کتاب با پرسشی مهم آغاز می‌شود: چرا درد برخی افراد، با وجود درمان‌های پزشکی، فیزیوتراپی، استراحت یا حتی جراحی، همچنان ادامه پیدا می‌کند؟ شوبینر و بتزولد پاسخ را در تفاوت میان درد ناشی از آسیب فعال جسمانی و دردی جست‌وجو می‌کنند که دستگاه عصبی آن را آموخته و تثبیت کرده است. منظور آن‌ها خیالی‌بودن درد نیست؛ درد آموخته‌شده کاملاً واقعی است، اما سرچشمه‌ی تداوم آن ممکن است بیشتر به نحوه‌ی پردازش پیام‌های خطر در مغز مربوط باشد تا وجود آسیبی تازه در بافت‌های بدن.

مغز برای محافظت از انسان، از تجربه‌های گذشته الگو می‌سازد. این قابلیت باعث می‌شود خطرها را سریع‌تر تشخیص دهیم، اما گاهی سامانه‌ی هشدار بیش از اندازه حساس می‌شود. در چنین شرایطی، یک حرکت، موقعیت، احساس یا فکر می‌تواند با درد پیوند بخورد. تکرار این ارتباط، مسیر عصبی را نیرومندتر می‌کند و فرد به‌تدریج وارد چرخه‌ای از درد، ترس، مراقبت افراطی از بدن، کاهش فعالیت و حساسیت بیشتر می‌شود.

نویسندگان برای شناسایی دردهای احتمالا عصبی‌پلاستیک، به الگوهایی مانند تغییر محل یا شدت نشانه‌ها، آغاز درد در دوره‌های پراسترس، نامتناسب‌بودن یافته‌های پزشکی با شدت رنج و فعال‌شدن نشانه‌ها در موقعیت‌های خاص توجه می‌کنند. بااین‌حال، کتاب جای تشخیص پزشکی را نمی‌گیرد. پیش از نسبت‌دادن درد به مسیرهای آموخته‌شده، باید علت‌های جسمانی مهم با ارزیابی متخصص بررسی شوند؛ به‌ویژه اگر درد تازه، شدید یا همراه با نشانه‌های هشداردهنده باشد.

بخش عملی کتاب در قالب برنامه‌ای بیست‌وهشت‌روزه تنظیم شده است. خواننده ابتدا با سازوکار درد، نقش مغز و تأثیر ترس و استرس آشنا می‌شود. سپس تاریخچه‌ی نشانه‌ها و ارتباط احتمالی آن‌ها با رویدادهای زندگی را بررسی می‌کند. هدف این مرحله، سرزنش فرد یا تقلیل درد به «فکرکردن» نیست؛ بلکه یافتن الگویی است که نشان دهد مغز در چه زمان‌هایی پیام خطر را فعال می‌کند.

معرفی نویسندگان کتاب دردهای آموخته‌ات را فراموش کن

هاوارد شوبینر پزشک متخصص طب داخلی و کودکان و از چهره‌های فعال در مطالعه‌ی دردهای مزمن و اختلال‌های ذهن‌ـ‌بدن است. او مدیریت مرکز پزشکی ذهن و بدن بیمارستان پراویدنس در میشیگان را بر عهده داشته و استاد بالینی دانشکده‌ی پزشکی دانشگاه ایالتی میشیگان بوده است. بخش مهمی از فعالیت حرفه‌ای او به بررسی نقش مغز، استرس و هیجان‌ها در شکل‌گیری یا ماندگاری نشانه‌های جسمانی اختصاص دارد.

شوبینر در توسعه و مطالعه‌ی «درمان آگاهی و ابراز هیجان» مشارکت داشته است؛ رویکردی که به بیماران کمک می‌کند رابطه‌ی میان هیجان‌های دشوار و نشانه‌های جسمانی را بشناسند و آن‌ها را به شکلی سالم‌تر پردازش کنند. او همچنین در پژوهش‌های مربوط به درمان بازپردازش درد و رویکردهای مبتنی بر درد عصبی‌پلاستیک همکاری کرده است.

مایکل بتزولد نویسنده، روزنامه‌نگار و ویراستار آمریکایی است. نقش او در این اثر، تبدیل اطلاعات پزشکی و مباحث مربوط به علوم اعصاب به روایتی منظم و قابل‌فهم برای مخاطب عمومی است. همکاری یک پزشک با یک نویسنده سبب شده کتاب میان توضیح علمی، تجربه‌های بیماران و دستورالعمل‌های روزانه تعادل برقرار کند.

چرا باید کتاب دردهای آموخته‌ات را فراموش کن را بخوانیم؟

مهم‌ترین امتیاز کتاب، تغییر زاویه‌ی نگاه به درد مزمن است. فردی که مدت‌ها درد کشیده، ممکن است میان دو توضیح نامطلوب گرفتار شود: یا باید بپذیرد آسیبی درمان‌ناپذیر در بدنش وجود دارد، یا بشنود که دردش «فقط روانی» است. این کتاب راه سومی پیشنهاد می‌کند: درد می‌تواند واقعی باشد، اما به‌وسیله‌ی مغز و دستگاه عصبی ایجاد یا تقویت شود و در برخی افراد قابلیت بازآموزی داشته باشد.

ساختار روزانه‌ی اثر نیز به خواننده کمک می‌کند مطالب را فقط در سطح نظری دنبال نکند. تمرین‌ها او را به مشاهده‌ی نشانه‌ها، شناخت ترس‌های مرتبط با درد، بررسی فشارهای عاطفی و تجربه‌ی تدریجی حرکت و احساس امنیت دعوت می‌کنند. نمونه‌های بالینی نیز نشان می‌دهند یک الگوی واحد چگونه ممکن است به شکل کمردرد، گردن‌درد، سردرد، خستگی یا دیگر نشانه‌های ماندگار ظاهر شود.

در عین حال، لازم است کتاب با انتظاری واقع‌بینانه خوانده شود. رویکرد نویسندگان برای همه‌ی دردها مناسب نیست و نباید سبب قطع خودسرانه‌ی دارو، کنارگذاشتن درمان یا نادیده‌گرفتن بیماری جسمانی شود. بهترین استفاده از آن زمانی است که ارزیابی پزشکی لازم انجام شده باشد و تمرین‌ها، در صورت نیاز، با همراهی پزشک یا درمانگر آشنا با درد مزمن دنبال شوند.

کتاب دردهای آموخته‌ات را فراموش کن را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

این کتاب برای افرادی مناسب است که با دردهای مزمن یا نشانه‌های جسمانی ماندگار زندگی می‌کنند و معاینات پزشکی، توضیح کاملی برای شدت یا نوسان علائمشان ارائه نکرده است. کسانی که متوجه ارتباط میان درد، اضطراب، فشار روانی یا دوره‌های دشوار زندگی شده‌اند نیز می‌توانند از چارچوب کتاب بهره ببرند.

روان‌شناسان، پزشکان، فیزیوتراپیست‌ها و درمانگران فعال در حوزه‌ی درد نیز می‌توانند آن را به‌عنوان مقدمه‌ای کاربردی درباره‌ی درد عصبی‌پلاستیک مطالعه کنند. این اثر برای خوانندگانی مناسب‌تر است که آمادگی دارند چهار هفته به تمرین‌های روزانه، نوشتن و بازنگری در برداشت خود از درد متعهد بمانند.

پیشنهادهایی برای دوستداران کتاب دردهای آموخته‌ات را فراموش کن

درد — پاتریک وال — انتشارات فرهنگ معاصر

چرا گورخرها زخم معده نمی‌گیرند — رابرت ام. ساپولسکی — نشر نوین

وقتی بدن نه می‌گوید — گابور ماته — نشر پندار تابان