کتاب بانو، مینا و دیگران اثر ناهید طباطبایی نشر چشمه

داستان‌های کتاب، که در هفت مجموعه در کنار هم ردیف شده‌اند، به موازات آن‌چه داستان‌ها بر محور آن‌ها شکل می‌گیرند داستان دیگری را هم روایت می‌کنند که خطوط آن بدون این‌که نامی از آن به میان بیاید آهسته‌آهسته آشکارتر می‌شود و به برگ‌برگ کتاب معنای دیگری می‌دهد، معنایی که مرزها و دیوارها را کنار می‌زند، روایت زندگی شخصیت‌های داستانی را با زندگی خواننده یکی می‌کند و آهسته در گوش خواننده زمزمه می‌کند که باید جامه‌ی شخصیت‌های داستانی را به تن کند و خودش و آن‌ها را به یک چوب براند. به کارگیری این تکنیک روایی، در قالب نثری آراسته و دلنشین، صمیمیت بیان و بار عاطفی واژه‌ها، به کتاب ارزشی یگانه می‌دهد و پای دموکراسی همیشه غایب از صحنه‌ی اجتماع و فرهنگ ایران را به فضای داستان باز می‌کند.

از بارزترین ویژگی‌های کتاب همه‌ی داستان‌های ناهید طباطبایی، که خواننده را از همان سرآغاز با شخصیت‌های داستانی آشنا و هم‌دل و فضای کتاب را مهربان می‌کند، باید به کاربرد سنجیده‌ی تکنیک روایی دیگری نیز اشاره کرد. خواننده از نخستین صفحات کتاب حرف‌های نویسنده را، که راست‌ودروغ داستان را از زبان شخصیت‌های داستانی با او در میان می‌گذارد، باور می‌کند و به داستان سفر آن‌ها از کوره‌راه‌های زندگی و گام‌های لرزان آن‌ها در جست‌وجوی «خود»ی که در غبار روزهای رفته گم شده است گوش می‌سپارد، همراه آن‌ها از خیال به واقعیت، از واقعیت به خیال، از اطمینان‌خاطر و یقین به اضطراب، ازهم‌پاشیدگی و چندپارگی درونی سفر می‌کند؛ سفری پرافت‌وخیز برای رسیدن به دنیایی که برای همیشه از دست رفته است.

طیف داستان‌های کتاب بسیار گسترده است و به آگاهی نویسنده در بهره‌گیری از تکنیک‌های گوناگون روایی اشاره می‌کند و به داستان‌ها معنایی می‌دهد که از سویی محصول زیستن آگاهانه در جهان است و از سویی دیگر حاصل تلاشی برای فاصله گرفتن از خود، اندیشیدن به خود و نوشتن درباره‌ی خود است؛ خودی که سرگذشتی دارد و چشمانی که تنها از آن خود اوست و به نوشته‌های او معنایی می‌دهد که معنای زیستن او در جهان و تجربه‌ها و افت‌وخیزهای زندگی است و به پرسش‌هایی راه می‌گشاید که زندگی را از حصار قالب‌های ازپیش‌نهاده فراتر می‌برد.

در بیش‌تر این داستان‌ها دنیای درون جامه‌ی واقعیت می‌پوشد؛ یک شخصیت داستانی است که چیزی نیست جز تصویر راوی داستان در آینه. به عنوان نمونه‌ای از این داستان‌ها، می‌توان به داستان بانو و جوانی خویش در کتاب اول اشاره کرد که بر مبنای روبه‌رو شدن زنی که شخصیت اصلی داستان است با جوانی از‌دست‌رفته پیش می‌رود و در آن، همچنان که شماری دیگر از داستان‌های کتاب، گذشته نه به صورت خاطره بلکه به صورت یک انسان، یک شخصیت داستانی متمایز، رودرروی امروز راوی داستان که سال‌های جوانی را پشت‌سر گذاشته قرار می‌گیرد، با او حرف می‌زند، دیروز و امروز او را هم‌زمان می‌کند و یکی از چشم‌گیرترین ویژگی‌های کتاب را به تماشا می‌گذارد.