کتاب داستان‌های مانگا اثر هاروکی موراکامی نشر چشمه

کتاب «داستان‌های مانگا» مجموعه‌ای از چهار داستان کوتاه هاروکی موراکامی است که ژان‌کریستف دونی آن‌ها را برای روایت تصویری اقتباس کرده و هنرمندی با نام پی‌ام‌جی‌ال تصویرگری آن‌ها را بر عهده داشته است. این کتاب با ترجمه‌ی امیرمهدی حقیقت از سوی نشر چشمه منتشر شده و داستان‌های موراکامی را از راه ترکیب متن، رنگ و تصویر بازآفرینی می‌کند. «داستان‌های مانگا» را می‌توان هم مجموعه‌داستانی مصور و هم اقتباسی گرافیکی از جهان داستانی موراکامی دانست.

خلاصه کتاب داستان‌های مانگا

این مجموعه چهار داستان مستقل با نام‌های «ابرقورباغه توکیو را نجات می‌دهد»، «کجا ممکن است پیدایش کنم»، «دختر متولد» و «مرد هفتم» را در بر می‌گیرد. هر داستان شخصیت‌ها و موقعیت جداگانه‌ای دارد، اما موضوع‌هایی مانند فقدان، تنهایی، خاطره، احساس گناه و ورود امر نامعمول به زندگی روزمره میان آن‌ها پیوند ایجاد می‌کند.

در «ابرقورباغه توکیو را نجات می‌دهد»، مردی به نام کاتاگیری پس از بازگشت به خانه با قورباغه‌ای غول‌پیکر روبه‌رو می‌شود. قورباغه به او خبر می‌دهد که موجودی زیرزمینی با ایجاد زلزله‌ای بزرگ توکیو را تهدید می‌کند و برای مقابله با آن به کمک کاتاگیری نیاز دارد. انتخاب این کارمند معمولی برای مأموریتی بزرگ و نامحتمل، مرز میان واقعیت، رؤیا و تخیل را مبهم می‌کند. داستان در پس این موقعیت عجیب، به ترس‌های جمعی پس از زلزله و توانایی فردی ظاهراً بی‌اهمیت برای روبه‌روشدن با بحران می‌پردازد.

«کجا ممکن است پیدایش کنم» درباره‌ی زنی است که شوهرش هنگام رفت‌وآمد میان دو طبقه‌ی یک ساختمان ناپدید شده است. مرد برای دیدن مادرش از پله‌ها استفاده می‌کرد، اما هرگز به خانه بازنمی‌گردد و هیچ نشانه‌ی روشنی نیز از او پیدا نمی‌شود. جست‌وجوگر داستان به بررسی راه‌پله‌ها، آسانسورها و رفتار ساکنان ساختمان می‌پردازد؛ بااین‌حال، این جست‌وجو به‌تدریج از یافتن یک فرد مفقود فراتر می‌رود و به تأملی درباره‌ی غیاب، هویت و چیزهایی تبدیل می‌شود که انسان در زندگی خود گم کرده است.

در «دختر متولد»، زنی ماجرای بیستمین سالروز تولدش را تعریف می‌کند. او آن شب در رستورانی مشغول کار است و برخلاف برنامه‌ای که برای تولدش داشته، باید شیفت همکار بیمار خود را نیز بر عهده بگیرد. مأموریت رساندن شام به صاحب سالخورده و مرموز رستوران، او را وارد موقعیتی نامتعارف می‌کند. مرد پیشنهاد می‌دهد یکی از آرزوهای دختر را برآورده کند، اما انتخاب آرزو و پیامد احتمالی آن در مرکز ابهام داستان باقی می‌ماند.

«مرد هفتم» روایت مردی است که در جمعی از تجربه‌ای هولناک در کودکی سخن می‌گوید. هنگام وقوع توفان، او و دوستش به ساحل می‌روند و با موجی عظیم روبه‌رو می‌شوند. مرگ دوست دوران کودکی و تصویری که راوی در آن لحظه دیده است، سال‌ها او را گرفتار ترس، احساس گناه و کابوس می‌کند. داستان نشان می‌دهد که چگونه حادثه‌ای کوتاه می‌تواند بر تمام زندگی فرد سایه بیندازد و مواجهه با خاطره چه نسبتی با رهایی از ترس دارد.

اقتباس ژان‌کریستف دونی صرفاً متن داستان‌ها را کنار تصویر قرار نمی‌دهد. گفت‌وگوها، توصیف‌ها و سکوت‌های روایت در قالب قاب‌های متوالی سازمان‌دهی شده‌اند و تصویرگری رنگی پی‌ام‌جی‌ال به مکان‌هایی مانند زیرزمین توکیو، راه‌پله‌ی ساختمان، رستوران خاموش و ساحل طوفانی شکل بصری می‌دهد. به‌این‌ترتیب، برخی از ابهام‌هایی که در داستان کوتاه از راه زبان و لحن ساخته می‌شوند، این‌بار با ترکیب‌بندی صفحه، رنگ و فاصله‌ی میان قاب‌ها انتقال می‌یابند. ناشر انگلیسی اثر نیز این مجموعه را اقتباسی تمام‌رنگی از داستان‌های موراکامی معرفی کرده است.

معرفی نویسندگان کتاب داستان‌های مانگا

هاروکی موراکامی نویسنده و مترجم ژاپنی و خالق داستان‌های اصلی این مجموعه است. او در رمان‌ها و داستان‌های کوتاهش اغلب شخصیت‌هایی تنها را در موقعیت‌هایی ظاهراً عادی قرار می‌دهد که به‌تدریج نشانه‌هایی نامعمول در آن‌ها پدیدار می‌شود. موسیقی، خاطره، فقدان، رؤیا و ناپدیدشدن از عناصر تکرارشونده در آثار او هستند. چهار داستان انتخاب‌شده برای این کتاب نیز جنبه‌های متفاوتی از همین جهان داستانی را نشان می‌دهند؛ از مواجهه با موجودی خیالی تا تأثیر پایدار یک خاطره‌ی دردناک.

ژان‌کریستف دونی نویسنده و فیلم‌نامه‌نویس حوزه‌ی کمیک است و در این کتاب نقش اقتباس‌کننده را دارد. او داستان‌های ادبی موراکامی را به ساختاری تبدیل کرده که بتوان آن را از طریق توالی قاب‌ها، گفت‌وگوهای فشرده و روایت بصری دنبال کرد. این چهار داستان بخشی از پروژه‌ی بزرگ‌تری هستند که در آن دونی و پی‌ام‌جی‌ال در مجموع ۹ داستان کوتاه موراکامی را اقتباس کرده‌اند.

پی‌ام‌جی‌ال، تصویرگر اثر، نیز در شکل‌گیری هویت کتاب نقشی اساسی دارد. تغییر رنگ‌ها و شیوه‌ی طراحی فضاها به تمایز لحن داستان‌ها کمک می‌کند و از تبدیل مجموعه به چهار روایت تصویری یک‌شکل جلوگیری می‌کند.

چرا باید کتاب داستان‌های مانگا را بخوانیم؟

این کتاب امکان مقایسه‌ی دو شیوه‌ی روایت ادبی و تصویری را فراهم می‌کند. مضامینی که در داستان‌های موراکامی با توصیف، تکرار و ابهام شکل گرفته‌اند، در این اقتباس باید از راه چهره‌ها، رنگ‌ها، قاب‌بندی و ریتم ورق‌زدن منتقل شوند. همین تغییر رسانه، خوانش دیگری از داستان‌ها پیش روی مخاطب می‌گذارد.

انتخاب چهار داستان با موقعیت‌های متفاوت نیز تصویری فشرده از جهان داستانی موراکامی ارائه می‌دهد. مجموعه از فانتزی شهری و معمای ناپدیدشدن به روایتی درباره‌ی آرزو و سپس داستانی درباره‌ی تروما و حافظه می‌رسد. با وجود این تنوع، حضور امر غیرعادی در دل زندگی روزانه رشته‌ی مشترک داستان‌ها باقی می‌ماند.

این اثر می‌تواند نخستین آشنایی مخاطب با داستان‌های موراکامی باشد، زیرا هر روایت مستقل و نسبتاً کوتاه است. برای خوانندگان قدیمی او نیز فرصت متفاوتی فراهم می‌کند تا داستان‌های آشنا را در قالبی ببینند که بخش‌هایی از فضای ذهنی آن‌ها را به تصویر تبدیل کرده است. البته اقتباس تصویری جای متن اصلی را نمی‌گیرد و ناگزیر بخشی از جزئیات زبانی و لحن روایت را فشرده می‌کند.

کتاب داستان‌های مانگا را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

این کتاب به خوانندگانی پیشنهاد می‌شود که به داستان‌های مصور، رمان‌های گرافیکی و اقتباس ادبی علاقه دارند. مخاطبانی که می‌خواهند با آثار موراکامی آشنا شوند، اما ترجیح می‌دهند کار خود را با چند داستان کوتاه و تصویری آغاز کنند، نیز می‌توانند از این مجموعه شروع کنند.

دوستداران روایت‌هایی درباره‌ی تنهایی، فقدان، خاطره و مرز نامشخص واقعیت و خیال از دیگر مخاطبان کتاب‌اند. این مجموعه برای خوانندگانی که از پایان‌های کاملاً توضیح‌داده‌شده و پاسخ‌های قطعی انتظار ندارند و از تفسیر نشانه‌های بصری و روایی لذت می‌برند، انتخاب مناسب‌تری است.

پیشنهادهایی برای دوستداران کتاب داستان‌های مانگا

بعد زلزله — هاروکی موراکامی — نشر چشمه

کتابخانه‌ی عجیب — هاروکی موراکامی — نشر چشمه

اول شخص مفرد — هاروکی موراکامی — نشر چشمه