کتاب جاه‌طلبی اخلاقی اثر روتخر برخمان نشر انتشارات چترنگ

متخصصان مغز و اعصاب به سختی می‌توانستند چیزی را که می‌بینند، باور کنند. هرگز پیش از این، مغزی شبیه به این‌یکی ندیده بودند. سحرگاه ۲۲ مه ۲۰۰۱ بود و در آزمایشگاهی در دانشگاه ویسکانسین، تیم پزشکی به آخرین اسکن‌های ام‌آر‌آی خیره شده بودند.

جریان چه بود؟ مغز این فرد به شکل بی‌سابقه‌ای میزانی از امواج گاما را نشان می‌داد که برای علم عصب‌شناسی ناشناخته بود. نیمکرۀ چپ قشر پیش‌پیشانی، قسمتی از مغز که به شادی مربوط می‌شود، سرشار از فعالیت بود، درحالی‌که نیمکرۀ راست که به افکار منفی مربوط می‌شود، تقریباً هیچ فعالیتی از خود نشان نمی‌داد.

وقتی دانشمندان نتایج خود را منتشر کردند، مطبوعات اعلام کردند که مردی را با زیباترین مغز روی زمین پیدا کرده‌اند. خبرنگاری بریتانیایی نوشت: «میزان کنترلی که بر ذهنش دارد، شگفت‌انگیز است و مقدار تکانه‌های مثبت در مغزش بی‌حدواندازه است.»

این مرد که بود؟ و مغزش چگونه به این شکل درآمده بود؟

مردی که داخل دستگاه ام‌آر‌آی قرار داشت، راهبی بودایی به نام متیو ریکارد بود. او در پاریس بزرگ شده بود و دکترای ژنتیک مولکولی خود را از انستیتوی پرآوازۀ پاستور دریافت کرده بود. اما با اینکه آینده‌ای درخشان در علم در انتظارش بود، در بیست‌وشش‌سالگی همه‌چیز را رها کرد و به تبت رفت. آنجا، در هوای رقیق هیمالیا، زیر نظر استادان بزرگ بودایی تعلیم دید.

ریکارد در نهایت بیش از شصت هزار ساعت مراقبه کرد. سالیان سال، مغز خود را با افکار عشق و شفقت پروراند که نتیجه‌اش حیرت‌انگیز بود. زمانی که ریکارد در آن دستگاه اسکن قرار گرفت، طبق تیترهای اخبار سراسر جهان، «شادترین مرد جهان» بود.

چیزی که این راهب به دست آورد، همان چیزی است که میلیون‌ها نفر به دنبالش هستند و هدف نهایی زندگی‌شان است. ما از شعارها، روش‌ها و ترفندهای زندگی که نوید ذهن‌آگاهی، رفاه و تندرستی بیشتر را می‌دهند، سیر نمی‌شویم. به راحتی می‌توانید شصت هزار ساعت از وقتتان را صرف خواندن هزاران کتاب دربارۀ هفت عادت، دوازده قانون یا آن راز بزرگ داشتن زندگی‌ای طولانی و شاد بکنید، به این امید که روزی مغزی به زیبایی مغز مرد نامدار فرانسوی داشته باشید.

اما می‌توانید به آقای ریکارد از منظر دیگری نیز نگاه کنید. او مردی است که شصت هزار ساعت را، یعنی هفت هزار و پانصد روز کاری یا سی سال کامل کار تمام‌وقت، درون ذهنش گذراند. سی سالی که در آن برای دیگران کار خاصی نکرد، سی سالی که برای بهتر کردن دنیا قدمی برنداشت.

شاید آرزو دارید با زمان محدودتان در این کرۀ خاکی کار دیگری انجام دهید. شاید شادی خودتان هدف اصلی‌تان نباشد، چه رسد به اینکه هدف غایی زندگی‌تان باشد. شاید نمی‌خواهید در بستر مرگ این حس آزاردهنده را داشته باشید که در وجودتان توانایی‌های بیشتری بود، شاید هم خیلی بیشتر.

در این صورت، به کتابی نیاز دارید که چیزی فراتر از تازه‌ترین راهنمای یافتن شادی باشد. نه کتابی که زندگی را برایتان آسان‌تر کند، بلکه کتابی که زندگی را کمی دشوارتر سازد. نه کتابی که تسلی بخشد، بلکه کتابی که شما را به چالش بکشد. از آن دست کتاب‌هایی که گویی آرزو می‌کنید ای کاش هرگز دستتان نمی‌گرفتید، چون وقتی آن را زمین بگذارید، ممکن است مجبور شوید زندگی‌تان را تغییر دهید.