کتاب پدر و مادر عزیزم اثر امانوئل پاترون نشر نی

بعضی نمایش‌نامه‌ها و رمان‌ها آنچنان زندگی ما را منعکس می‌کنند که گویی از زبان ما نوشته شده‌اند. پدر و مادر عزیزم اثر امانوئل و آرمل پاترون از این‌گونه آثار است و یکی از دلایل موفقیت چشمگیرش نیز همین است.

فرزندان خانواده‌ای پیامی اضطراری از پدر و مادرشان دریافت می‌کنند تا هر چه زودتر خودشان را نزد آن‌ها در شهر دیگری برسانند. سه فرزند این خانواده سراسیمه راهی منزل پدر و مادرشان می‌شوند و هر کدام در ذهن بدترین فرضیه‌ها را تجسم می‌کنند. سرانجام حقیقت آشکار می‌شود، سرشار از ناگفته‌ها و کشمکش‌ها و زخم‌های نهفتۀ خانواده‌ای که تا آن روز خود را منسجم و متحد می‌دانست.

امانوئل و آرمل پاترون در این نمایش‌نامه با زبانی طنزآمیز، در قالب کمدی، مسائل روانشناختی و هستۀ واقعی یک خانواده را بررسی می‌کنند. خانواده چیست؟ با هم زیستن و از یک پدر و مادر بودن الزاماً خانواده را تشکیل می‌دهد؟ عشق میان اعضای یک خانواده برای همزیستی و احترام کافی است؟ آیا خواهر و برادرهایی که در ظاهر در مهر و هماهنگی کامل با هم به سر می‌برند، واقعاً یکدیگر را می‌شناسند و از درون هم باخبرند؟ در خانواده‌ای که هر کس وظایف و حقوقی دارد، وظیفۀ پدر و مادر نسبت به فرزندان چیست و تا کجاست؟ ازخودگذشتگی و فداکاری؟ چرا؟ به چه قیمتی؟ میراثی که خانواده برای نسل‌های آینده می‌گذارد چیست؟ مال و اموال؟ احساس گناه؟ ارزش‌های شخصی؟ و بسیاری پرسش‌ها که با زبانی طنزآمیز و شوخ بیان می‌شود.

این خانواده، تا روزی که با اتفاقی غیرمنتظره مواجه نشده بود، هرگز چنین پرسش‌هایی از خود نمی‌کرد. گاهی در زندگی زلزله‌ای هر چند کوچک لازم است تا لایه‌های درونی انسان آشکار شود. تجربه‌های زیسته‌ای در پس این لایه‌هاست، احساسات سرکوب‌شده‌ای که مجالی برای بروز نداشته‌اند و معمولاً خود‌مان از وجود‌شان بی‌خبریم.

اما در تنش و کشمکش‌ها می‌توان به هم نزدیک شد، در میان فریاد و اشک می‌توان درد دیگری را شنید و درک کرد. تصویر دلخواه و آرمانی خانواده همیشه منعکس‌کنندۀ واقعیت زندگی افراد خانواده نیست. در بطن خانواده دائم کشمکش‌ها و نزاع‌هایی در جریان است. هر یک از فرزندان به دنبال جایگاه خود نزد پدر و مادر است و برای به دست آوردن دل آن‌ها با دیگران رقابت می‌کند. گاهی پول و مال وسیله‌ای می‌شود برای تخمین عشق پدر و مادر به خود. چگونه می‌توان مطمئن بود که پدر و مادر‌ها عشق یکسانی به همۀ فرزندان دارند؟ آیا واقعاً یکسان است؟

مفهوم حقیقت از دیگر درونمایه‌های این اثر است. حقیقت چیست و آیا انسان حق دارد حقیقت را بازگو کند و تا کجا؟ آیا خواهر و برادر می‌توانند نظرشان را نسبت به دیگری رک و راست ابراز کنند و دیگری را بیازارند؟ آیا ابراز حقیقت وظیفه است؟ آیا اصلاً لازم است، در حالی که هر کس آگاهانه و ناآگاهانه می‌کوشد در پس تصویری پنهان شود؟ این تصویرها حقیقی هستند؟

اما قدرت و دلیل اصلی موفقیت این نمایش‌نامه قابلیت اجرایی آن است. تماشاگر و خواننده دائم میان سرگرمی، خنده، تعلیق، غافلگیری، تأمل و حیرت در نوسان است. نویسنده‌ها روح و روان یک خانواده، تضاد نسل‌ها، رنجش‌ها، ابهامات و رقابت‌های درونی را با ظرافت بیان می‌کنند.

پدر و مادر عزیزم علاوه بر این‌که دغدغه‌های همیشگی انسان را منعکس می‌کند، بسیار امروزی و مدرن است. از دل زمان ما برخاسته است و مشکلات و دغدغه‌های کنونی را تصویر می‌کند. داستان در فرانسه می‌گذرد، اما فراتر از آن می‌رود و مرزی نمی‌شناسد و جهان‌شمول است و در هر سرزمینی می‌تواند اتفاق بیفتد. شاید برای همین است که به چند زبان دنیا ترجمه شده است و در کشورهای مختلف همچنان اجرا می‌شود.

این نمایش‌نامه که نوشتۀ مشترک یک خواهر و برادر (آرمل و امانوئل) است، نخستین بار در دسامبر ۲۰۲۱ در پاریس به روی صحنه رفت و نامزد جایزۀ مولیر ۲۰۲۲ شد و خیلی زود به یکی از پدیده‌های نمایشی فرانسه بدل شد. اکنون پس از چهار سال اجرای موفق در پاریس و دیگر شهرهای فرانسه، با بیش از ۴۵۰۰۰۰ تماشاگر و ۹۰۰ اجرا، همچنان در پاریس بر روی صحنه است و به زودی بر پردۀ سینما خواهد آمد.