کتاب گوریل نامرئی اثر کریستوفر چابری نشر پندار تابان

کتاب گوریل نامرئی به شش خطا یا توهم ادراکی می‌پردازد که هر روز زندگی ما را عمیقاً تحت تأثیر قرار می‌دهند: خطای توجه، حافظه، اعتمادبه‌‌نفس، دانش، علّیت و توانمندی. این‌ها باورهایی تحریف‌شده درباره‌ی ذهنمان هستند؛ خطاهایی که نه‌تنها اشتباه‌اند، خطرناک نیز هستند. خواهیم دید این توهمات چه زمانی و چرا بر ما اثر می‌گذارند، چه عواقبی برای امور انسانی دارند و چگونه می‌توانیم بر آن‌ها غلبه کنیم و یا دست‌کم اثراتشان را به حداقل برسانیم.

واژه‌ی «توهمات» را به‌عنوان قیاسی عمدی با توهمات بصری‌ای مانند پلکان بی‌پایان، اثر معروف م. س. اشر[۲]، برگزیده‌ایم: حتی پس از آنکه متوجه می‌شوید در کلیت تصویر چیزی سر جای خودش نیست، بازهم نمی‌توانید جلوی خود را بگیرید و هر بخشی را به‌ شکل یک پلکان جداگانه نبینید.

توهمات روزمره نیز خاصیت ماندگاری و سماجت مشابهی دارند: حتی پس از آنکه به نقوص باورهای شهودی‌مان پی می‌بریم، آن‌ها همچنان در مقابل تغییر مقاومت می‌کنند. آن‌ها را توهمات روزمره می‌نامیم چراکه در عمل هر روز بر زندگی ما اثر می‌گذارند. هر بار که هنگام رانندگی با تلفن همراهمان صحبت می‌کنیم و بر این باور هستیم که حواسمان به ‌اندازه‌ی کافی به جاده هست، تحت تأثیر یکی از این توهمات قرار گرفته‌ایم. هر بار که تصور می‌کنیم کسی که گذشته‌ی خود را اشتباه به یاد می‌آورد دروغگویی بیش نیست، درواقع به دام یکی از این توهمات افتاده‌ایم. هر بار که شخصی را به رهبری گروهی انتخاب می‌کنیم که بیشترین اعتمادبه‌نفس را از خود بروز داده است، دچار یکی از این توهمات شده‌ایم. هر بار که پروژه‌ای را با این تصور آغاز می‌کنیم که می‌دانیم تکمیل آن چه میزان زمان خواهد برد، گرفتار توهم شده‌ایم. درواقع، می‌توان گفت هیچ حیطه‌ای از رفتار انسانی را نمی‌توان یافت که از تأثیر این توهمات مصون مانده باشد.