فیدیبو نماینده قانونی نشر نی و بیش از ۶۰۰ ناشر دیگر برای عرضه کتاب الکترونیک و صوتی است .
کتاب پنج فیلمنامه آندری تارکوفسکی

کتاب پنج فیلمنامه آندری تارکوفسکی
صد سال سینما، صد فیلمنامه

نسخه الکترونیک کتاب پنج فیلمنامه آندری تارکوفسکی به همراه هزاران کتاب دیگر از طریق فیدیبو به صورت کاملا قانونی در دسترس است.


فقط قابل استفاده در اپلیکیشن‌های iOS | Android | Windows فیدیبو

درباره کتاب پنج فیلمنامه آندری تارکوفسکی

تارکوفسکی شاید همچون تمام نوابغ موجود متناقضی بود. کسی که تصاویر سینمایی را مستقل از کلام مکتوب می دانست و در عین حال فیلمنامه هایی به شدت ادبی می نوشت. تجربه خواندن یک فیلمنامه تارکوفسکی وار چگونه تجربه ای است؟ این شاید برای تمام عاشقان آن تصاویر جادویی سوالی کلیدی بوده و اینک این کتاب می تواند پاسخی باشد به این سوال.

ادامه...
  • ناشر نشر نی
  • تاریخ نشر
  • زبان فارسی
  • حجم فایل 3.66 مگابایت
  • تعداد صفحات ۴۴۷ صفحه
  • شابک

بخشی از کتاب پنج فیلمنامه آندری تارکوفسکی

شما به آخر نمونه کتاب رسیده‌اید، برای خواندن نسخه کامل، کتاب الکترونیک را خریداری نمایید و سپس با نصب اپلیکیشن فیدیبو آن را مطالعه کنید:

درباره این مجموعه

خیلی ها اعتقاد دارند که «فیلمنامه» یک اثر مستقل نیست، بلکه صرفا ماده خامی ست برای به تصویر کشیده شدن توسط کارگردان. بی شک اغلب فیلمنامه ها با چنین تعریفی سازگارند. ولی فیلمنامه هایی هم هست که با آثار ادبی ناب برابری می کنند؛ می شود آن ها را بارها خواند و از خواندن شان لذت برد. قصد ما در این مجموعه، در کنار اهداف آموزشی، تلاش برای انتشار متن هایی با اصالت و ظرافتِ ادبی ست؛ آثاری که بتوانند هویتی مستقل از فیلم ها داشته باشند. در هر مجلد، همراه با فیلمنامه، زندگی نامه نویسنده و کارگردان فیلم و چند نقد نیز قرار دارد تا مجموعه ای خواندنی و خودکفا فراهم شود.

مقدمه

تصویرها و واژه ها

آندری تارکوفسکی شانزده سال و اندی پیش درگذشت. اندکی پس از مرگش در ایران بابک احمدی کتابی درباره او منتشر کرد، و هم زمان، فیلم هایش را (به شکلی استثنایی) دو سال پیاپی در جشنواره فیلم فجر نمایش دادند و بعدتر نیز تمام فیلم هایش تک تک در تهران به نمایش عمومی درآمد. در آن فضای محدودِ نمایش ِ فیلم های خارجی در دهه ۱۳۶۰، نمایش ِ فیلم های او (با سانسورِ نسبتا اندک، به نسبتِ فیلم های دیگران) و خواندنِ کتاب و مقالات بابک احمدی، برای یک نسل از سینمادوستانِ تشنه دیدن و دانستن موهبتی بود. برای بسیاری از آنان، برخلافِ تصورِ معدودْ مخالفانِ پرسروصدای این فیلم ها در ایران، تارکوفسکی عملاً دریچه ای بود به دنیای شگفت انگیزِ هنر سینما. برای کسانی دیگر، از نسل های دیگر، این دریچه می توانست سینماگری دیگر باشد. هیچکاک و جان فورد برای نسلِ پیش از آن، و جارموش و دیوید لینچ برای نسل جوانِ امروز. اما آن چه مخالفان تارکوفسکی را در مخالفت شان جَری تر می کرد، هم چنین حمایت بنیاد فارابی بود از نوعی سینمای مبهم و تعریف نشده دینی که تصور می شد تارکوفسکی سردمدار آن است. درواقع اشاعه دهندگانِ دولتیِ تارکوفسکی و مخالفانِ سرسختش در مورد او و فیلم هایش دچار سوءتفاهم مشترکی بودند. اما آن نسل از سینمادوستان که تارکوفسکی دریچه آشنایی شان با سینما بود از این سوءتفاهم مبرا ماند. در تمام این سال ها بحث موافقان و مخالفان کم وبیش ادامه داشته. خیلی از مخالفانْ علاقه به تارکوفسکی را یک موج تلقی کرده اند که اکنون فروکش کرده. می گویند دوران تارکوفسکی به سر رسیده، که اگر این طور بود بایستی خیلی زودتر از این ها دوران آنتونیونی و برگمان و هیچکاک و جان فورد و داستایفسکی و شکسپیر نیز به سر می رسید، و نرسید. هنر والا به دورانی خاص تعلق ندارد، بلکه متعلق به همه دوران هاست.
مخالفان تارکوفسکی که چندان نظرات شان را مکتوب نکرده اند، ولی میان نظرات آن ها در ایران و دیدگاه های مخالفی که در خارج (به ویژه در امریکا در سال های دورتر) ابراز شده (و مقداری از آن در زندگی نامه انتهای کتاب منعکس است) شباهت هایی هست. مهم ترین دلیل، احتمالاً ریتم است. سینمای تارکوفسکی را ملال آور، کند و حتی کشنده می نامند. این یک اختلافِ سلیقه اساسی ست، میان دیدگاهی که (فقط) ریتم عمومیِ سینمای امریکا را می پسندد و دیدگاهی که ریتم باوقار و باطمانینه سینمای اروپا را هم دوست دارد. ریتم سینمای تارکوفسکی از ریتم عمومیِ سینمای موسوم به سینمای هنری اروپا (چندان) آهسته تر نیست. کسانی که سینمای او را به این دلیل نمی پسندند، قاعدتا بایستی با فیلم های آنتونیونی، فاسبیندر، آنگلوپولوس و حتی کیشلوفسکی نیز مشکل داشته باشند. تازه، از تارکوفسکی کندتر هم هست. مثلاً برخی از فیلم های شانتال آکرمن (ازجمله ژان دیلمن).
دلیل دیگر می تواند پیچیدگی باشد. این نیز یک ویژگیِ عمومیِ سینمای اروپاست. از این نظر شاید آینه نمونه ای افراطی (و البته شگفت انگیز) محسوب شود، ولی فیلم های پیچیده تری نیز می توان سراغ گرفت. از جمله سال گذشته در مارین باد (آلن رنه) و سلین و ژولی قایق سواری می کنند (ژاک ری وت) (که برخی از مخالفان تارکوفسکی در ایران، این فیلم دوم جزو ده فیلم زندگی شان است!). دلیل دیگر می تواند بیان گرایی باشد. تارکوفسکی آشکارا در برخی از فیلم هایش نقش یک مصلح اجتماعی را به عهده می گیرد. آری، این می تواند ایراد باشد، هرچند که فیلم هایش (هم چون رمان های داستایفسکی) عملاً پیچیده تر از آن است که به ایده های سازنده اش تقلیل پیدا کند. تازه، این ایراد مطلقا در مورد آینه صادق نیست.
فیلم های تارکوفسکی را (بیش تر) با تصاویر جادویی اش به یاد می آوریم. اما در این جا با «واژه ها» سروکار داریم؛ واژه هایی که جانشینِ آن تصاویر جادویی شده اند؛ واژه هایی که پیش از شکل گیریِ آن تصاویر شکل گرفته اند، و عملاً آن تصاویرْ جانشینی برای این واژه ها هستند. تجربه خواندنِ یک فیلمنامه تارکوفسکی وار چگونه تجربه ای ست؟ این شاید برای تمام عاشقانِ آن تصاویر جادویی سوالی کلیدی بوده. و اینک این کتاب می تواند پاسخی باشد به این سوال.
تارکوفسکی (شاید همچون تمام نوابغ) موجود متناقضی بود. پیش تر در مقاله ای (در مجله فیلم، به مناسبتِ دهمین سالمرگش) به تناقضی اشاره کرده بودم که میانِ تارکوفسکیِ شاعر و تارکوفسکیِ مصلح به چشم می خورد. اینک به بهانه این کتاب می توان به تناقضی دیگر اشاره کرد (که بابک احمدی در مقاله اش در همین کتاب استادانه به آن پرداخته است): میانِ کسی که تصاویر سینمایی را مستقل از کلامِ مکتوب می دانست، و کسی که فیلمنامه هایی به شدت ادبی می نوشت. همکاران تارکوفسکی در نگارش این فیلمنامه ها متفاوتند، ولی گرایش به توصیف های ادبیِ (در سنت فیلمنامه نویسی) غیرمتعارف در همه آن ها به چشم می خورد. و این نشانگر آن است که این گرایش بیش از هر کسی به سلیقه خود او مربوط است. فیلمنامه های تارکوفسکی عملاً همان گونه اند که از کسی همچون او می توان انتظار داشت: افراطی (به مفهوم مثبتِ کلام). این شاید برای تمام پیروانِ مکتب سیدفیلد در فیلمنامه نویسی یک شوک باشد که کسی در فیلمنامه اش به عنوان شرح صحنه بنویسد: «...بزی سیاه، در حال نشخوار، با چشمانی همچون انگورهای رسیده به ایوان نگاه می کند...» این یک تعبیر ادبیِ ناب است، که فیلمنامه نویسان حرفه ایِ پیرو سنت هالیوود نوآموزانِ خود را از آن برحذر می دانند. اما چیزی که فیلمنامه نویسان کلیشه ای نمی دانند، این است که این فیلمنامه ها «فضا» دارند، و خاصیت شان این است که هر کسی از گروه تولید که آن ها را بخواند، دقیقا متوجه می شود که با چه جور فیلمی روبه روست.
علاوه بر این، این تعابیر ادبی کمک می کند که این فیلمنامه ها مستقل از آن تصاویر جادویی، به حیات خود ادامه بدهند. و درواقع این جا با آثار هنریِ (کم وبیش) مستقلی طرف هستیم، به همین دلیل تفاوت های نسبتا فراوانِ این متن ها را با فیلم ها نادیده گرفتیم. متن ها (همان طور که در مقدمه های جداگانه ناتاشا سینه سیوز اشاره شده) هیچ کدام از فیلم پیاده نشده، و همگی متن مکتوب بوده، منتها به لحاظ شرح و بسط با هم فرق دارند. (تاریخ انتهای هر متن نشان دهنده نوشته شدنِ متن پیش از تولید فیلم است). بنابراین اگر در فیلمنامه کودکی ایوان نماها با عدد مشخص شده، یا در فیلمنامه سولاریس شماره پرده های فیلم در متن مشخص شده، این تصور فیلمنامه نویسان از فیلمی ست که قرار بوده ساخته شود، (که شاید برای دست اندرکارانِ حرفه ایِ تولید فیلم در ایران چنین جزئیاتی عجیب و بیهوده جلوه کند!)
این فیلمنامه ها حد نهاییِ گونه ای فیلمنامه نویسی ست که متن را به رمان نزدیک و از توصیف عینیِ صِرف دور می کند. با این حال دقت عمل نشان می دهد که نه فقط این نوع آزادی در فیلمنامه نویسی در کار بزرگانی همچون ژان کوکتو، گراهام گرین و اینگمار برگمان کم وبیش وجود دارد، بلکه حتی کسانی که در سنت فیلمنامه نویسیِ سینمای امریکا کار می کنند نیز چندان به اصلِ محدودشدن به توصیفِ عینی پایبند نیستند (مثالش فیلمنامه بزرگراه گم شده است). با این حال شاید هیچ کس در این راه به حد تارکوفسکی پیش نرفته باشد. این فیلمنامه ها می تواند برای فیلمنامه نویسان جوان درسی باشد یگانه، برای محدودنشدن در قالب های تنگِ کلاس های آموزشی؛ البته به شرطی که عشق به ادبیات را نیز از تارکوفسکی بیاموزند.
این نخستین شماره ویژه مجموعه «صد فیلمنامه» است که امیدواریم هر ده شماره یک بار بتوانیم این تجربه را تکرار کنیم. قرار است در هر شماره روند (پنجاه، شصت،...)، به فیلمسازی بزرگ بپردازیم، و چند فیلمنامه از او را در یک مجلد قرار دهیم. در این کتاب به لحاظ رسم خط (به ویژه همزه و «ی» و برخی جزئیات دیگر) سلیقه هر مترجم را محترم شمردیم. بابک احمدی و صفی یزدانیان نیز لطف کردند و برای این کتاب مقاله ای اریژینال نوشتند، و چه خوب، چون حیف بود این کتاب به نام این دو مزین نباشد.

مجید اسلامی



نظرات کاربران درباره کتاب پنج فیلمنامه آندری تارکوفسکی

واقعا کتاب خوبیه.
در 2 سال پیش توسط هانا خانوم