کتاب بی‌پناهان اثر ایوان وازوف نشر انتشارات علمی و فرهنگی

در یک شب تاریک و غمناک و در هوای مرطوب و نمناک، خیابان‌های برائیلا بسیار خلوت بود. مه سردِ ماه دسامبر، که اغلب سواحل دانوب را فرا می‌گیرد، در خیابان‌های مهم و مرکزی شهر قشر ضخیمی تشکیل می‌داد و با سوزی طاقت‌فرسا موجبات خفگی و اختناق آخرین عابرانی را که برای رسیدن به منازل خود با شتاب در حرکت بودند فراهم می‌کرد. چراغ‌های مهتابی و رنگ‌پریده‌ای که در دو طرف خیابان به فواصل متساوی نصب شده بودند نورشان آن‌قدر ضعیف و ناچیز بود که قدرت نفوذ در این مه غلیظ و عبور از آن را نداشت و، در نتیجه، تاریکی شدیدتر و ظلمات عمیق‌تر محسوس می‌شد. در این ساعتِ شب همه دکان‌ها و مغازه‌ها بسته بود و کوچک‌ترین صدا یا کمترین نور از آن‌ها خارج نمی‌شد. گاهی از دور صدای خشم یا غر و لند قماربازانی که تا آن موقع شب در کافه‌ای سرگرم بازی بودند سکوت و آرامش را در هم می‌شکست.

تنها پنجره روشن، که از خارج گواهی بر بیداری می‌داد، پنجره کوچک و باریکی همکف خیابان بود که نرده‌ای آهنی آن را از خیابان جدا می‌کرد. معلوم بود این پنجره متعلق به میخانه (کاباره)‌ای است که هنوز مردم در آن سرگرم عیش و نوش هستند. در حقیقت، یکی از چند کاباره‌ای بود که در آن زمان میدان برائیلا را اشغال می‌کرد. اگر کمی به در کوتاه این میخانه نزدیک‌تر می‌شدید و نظری د‌قیق‌تر به سردر آن می‌انداختید، در نور مختصری که از چراغ مجاور تابیده بود متوجه صفحه رنگینی می‌شدید که روی آن شعار زیر خوانده می‌شد: «مخصوص کودکان میهن ـ خانه پرچمدار».

در آن عهد این نوع شعارهای عجیب و غریب مطابق با سلیقه و ذوق مردم بود. هر کافه‌ای که مدیر آن بلغاری بود شعاری مخصوص خود داشت و هر کافه‌ای که محل اجتماع بلغاری‌ها بود افتخار خود را در این می‌دید که شعار فوق‌العاده مضحک و خنده‌آوری ابداع کند. من‌جمله شعارهای زیر جلب نظر می‌کرد: کاباره شیر نر بلغار، کافه فیلیپ توتیوف، فرماندار رشید بلغار. جای دیگر شعار دیگری با مضمون: بلغارستان آزاد و سه نقطه تعجب ... دیده می‌شد.