کتاب خطابات قانونیه اثر مهدی اعلایی نشر مرکز فقهی ائمه اطهار (ع)

بی‌تردید علم اصول فقه از مؤثرترین علوم در فهم مجموعه دین و به‌ویژه، استنباط احکام شرعی است. تسلّط بر این علم، به معنای اقتدار بر فهم کتاب الهی ـ قرآن کریم ـ و دست‌یابی به مراد و مقصود امامان معصوم: است. کسی که آگاهی دقیق و صحیح از این علم نداشته باشد، نه می‌تواند حق علم تفسیر را ادا نماید و نه وصول به فهم احادیث برای او ممکن است.

بدون هیچ مبالغه‌ای باید پذیرفت دانش اصول فقه، کلید فهم دین است و تحولات شگرف علمی و رشد اجتهاد شیعی در گرو تكامل و بالندگی این علم است. از این رو، مورد اهتمام ویژة فقیهان ژرف‌اندیش در طول قرون متمادی بوده و در هر عصر و دوره‌ای، عالمان و محقّقانی سخت‌كوش با تعمّق بیشتر، قواعد اصولی جدیدی بر آن افزوده‌اند و به موازات رشد علوم و نیازهای بشری، این علم نیز تکامل پیدا كرده است.

در قرون كنونی و از میان دانشمندان اصولی معاصر، حضرت امام خمینی1 یکی از سرآمدترین آنان و از عالمان و اندیشمندانی است که با تلاش و جدیت فراوان، در كنار استعداد و هوش سرشار خود، همراه با بینش جامع و عمیق نسبت به دین و جامعه بشری، توانست ابتکارات بسیار مهم و تأثیرگذاری را در این علم داشته باشد.

به خوبی می‌توان مهم‌ترین ابتکار اصولی امام خمینی را «نظریه خطابات قانونیه» دانست. این نظریه علاوه بر راه‌گشایی و حل بسیاری از معضلات، برخی از اندیشه‌های ثابت و مستحکم دانشمندان اصول را که در طول زمان‌ها و قرون متمادی در حوزه‌های علمیه حاکم بود را منسوخ و مردود ساخت. به تعبیر فرزند شهید امام، آیت الله حاج آقا مصطفی خمینی1، این نظریه، بارقه‌ای ملكوتی بوده است كه خداوند بر قلب والد ایشان افكنده است. این نظریه، هم مباحث و قواعد اصولی متعدد و هم فروع فقهی زیادی را تغییر می‌دهد. در این نظریه، کیفیت خطاب و چگونگی و جایگاه ملاک در احکام و نیز نحوه اراده تشریعی با دقت مورد تحلیل و بررسی قرار می‌گیرد.

-متن از مقدمه کتاب-