کتاب رنج از دیدگاه بودا در جاتکه، با نگاه به مثنوی اثر حسین علی‌جعفری نشر حکمت و عرفان

رنج اعم از رنج روحي يا جسمي، به­عنوان امري انفسي است كه مستقيماً قابل ادراك است و هر ذي­شعوري، با تجربه­ی شخصی، آن را ادراك مي‌نمايد. رنج از نظر سیدارته گوتمه نتیجه‌ی گرفتاری در چرخه‌ی باز پیدایی یا تولّد دوباره است و رهایی، سعادت و نیل به رستگاری از دیرباز موردتوجه بیش­تر مکاتب دینی بوده است. دین بودایی عامل اصلی رنج را جهل در گذشته یا حال آدمی می­داند که برای درمان و رهایی از آن، راه‌های شریف هشتگانه توصیه می­شود. پژوهش حاضر بیان می­دارد که رنج در مرکزیّت تمامی داستان­های جاتکه قرار دارد. بر اساس همین داستان­ها، رنج جزء ارکان اساسی جهان و انسان است که می­بایست ضمن شناخت علت آن، از طریق راه‌های شریف هشتگانه آن­را پشت­سر گذاشت و به رهایی رسید. در منظر مولانا در مثنوی نیز رنج به اشکال مختلف تشریح شده و امری درونی است که عامل رسیدن به اهدافی متعالی خواهد بود که برای هدایت­ انسان بسیار مهم و ضروری است. مولانا در مثنوی برخلاف جاتکه که جهل و نادانی را عامل اصلی و کلیدی رنج می­داند، جدایی از عالم معنا را دلیل اصلی درد و رنج بشری معرفی می­کند. لذا علی­رغم شرایط متناسب برای تأثیر­پذیری مولانا از اندیشه­ی بودا، دیدگاهی متفاوت از رنج و عوامل و اهداف آن وجود دارد. البته شباهت­های موجود در این دو دیدگاه غیر قابل انکار است. واژگان کليدي: مفهوم رنج، بودا، مولانا، جاتکه، مثنوي، چرخه­ی زایش و مرگ، رهايي از رنج.