کتاب گزند دلبستگی اثر ایان مک‌یوان نشر چشمه

کتاب گزند دلبستگی مجموعه‌ای از جستارهای شخصی و ادبی درباره‌ی رابطه‌ی نویسندگان با پدرها و مادرهایشان است. در این کتاب، نوشته‌هایی از ایان مک‌یوان، پل ثرو، ریموند کارور، آن پچت، زیدی اسمیت، ادوارد سعید و چند نویسنده‌ی دیگر کنار هم قرار گرفته‌اند. لیلا نصیری‌ها این جستارها را گردآوری و ترجمه کرده و دو نوشته‌ی شخصی درباره‌ی پدر و مادر خود نیز به مجموعه افزوده است. نسخه‌ی الکترونیکی ۲۱۰صفحه‌ای کتاب را نشر چشمه منتشر کرده است.

خلاصه کتاب گزند دلبستگی

گزند دلبستگی از پیوندی سخن می‌گوید که پیش از بسیاری از انتخاب‌ها، باورها و رابطه‌های زندگی در وجود ما شکل می‌گیرد: رابطه‌ی فرزند با پدر و مادر. نویسندگان کتاب با بازگشت به خاطرات خانوادگی خود می‌کوشند تصویری صادقانه از این پیوند بسازند؛ تصویری که در آن عشق و رنج، نزدیکی و فاصله، قدردانی و دلخوری اغلب از یکدیگر جداشدنی نیستند.

جستارهای کتاب هرکدام از زاویه‌ای متفاوت به تجربه‌ی فرزندی نگاه می‌کنند. یکی از نویسندگان از خانه‌ای می‌نویسد که پس از جدایی پدر و مادر دیگر معنای سابق را ندارد؛ دیگری تأثیر زبان مادری و محیط خانواده را بر شکل‌گیری زندگی حرفه‌ای خود بررسی می‌کند. در جستاری دیگر، حضور عاطفی و مسلط مادر مسیر زندگی فرزند را تغییر می‌دهد و در روایتی متفاوت، زنی که حامل ژنی معیوب است با احساس‌های متناقض خود نسبت به والدش روبه‌رو می‌شود.

اعتیاد و آتشی که به جان خانواده می‌اندازد، تعصب‌های فرهنگی، هویتی که زیر فشار خانواده شکل می‌گیرد، پدری که ناخواسته به قهرمان زندگی فرزندش تبدیل می‌شود و مردانی که در دوره‌های مختلف همسر مادر بوده‌اند، از دیگر موضوعاتی‌اند که این جستارها پیش می‌کشند. کتاب به‌جای ارائه‌ی تصویری یکدست و آرمانی از خانواده، نشان می‌دهد که والدین در ذهن فرزندان خود هم‌زمان می‌توانند سرچشمه‌ی امنیت، رنج، خاطره و شناخت خویشتن باشند

دو جستار پایانی را لیلا نصیری‌ها درباره‌ی پدر و مادر خود نوشته است. حضور این دو نوشته باعث می‌شود نقش او تنها به انتخاب و ترجمه‌ی آثار محدود نماند. او در پایان کتاب، خود نیز به جمع نویسندگانی می‌پیوندد که می‌کوشند نسبتشان را با مهم‌ترین و پیچیده‌ترین دلبستگی‌های زندگی بازخوانی کنند.

می‌توانید کتاب صوتی گزند دلبستگی را در فیدیبو بشنوید.

معرفی نویسندگان کتاب گزند دلبستگی

گزند دلبستگی کتابی چندنویسنده‌ای است و تفاوت پیشینه و شیوه‌ی نوشتن نویسندگان، بخشی از هویت آن را می‌سازد. ایان مک‌یوان به دقت روان‌شناختی و توجه به پیامدهای اخلاقی انتخاب‌های انسان شهرت دارد.

پل ثرو، رمان‌نویس و سفرنامه‌نویس آمریکایی، نیز در نوشته‌هایش تجربه‌های شخصی را با مشاهده‌ی دقیق آدم‌ها و مناسبات اجتماعی درمی‌آمیزد.

ریموند کارور، از چهره‌های اثرگذار داستان کوتاه معاصر آمریکا، با نثری موجز به زندگی روزمره، بحران‌های خانوادگی و آسیب‌های پنهان روابط انسانی می‌پرداخت.

آن پچت نیز در رمان‌ها و جستارهایش بارها سراغ خانواده، دوستی، فقدان و مسئولیت عاطفی رفته است. در نوشته‌های این دو نویسنده، خاطره‌ی خانوادگی فقط موضوعی شخصی نیست؛ راهی است برای شناخت نیروهایی که بی‌صدا بر زندگی انسان اثر می‌گذارند.

زیدی اسمیت، نویسنده و جستارنویس انگلیسی، مسائل خانواده را اغلب در پیوند با زبان، مهاجرت، طبقه و هویت فرهنگی می‌بیند.

ادوارد سعید، متفکر و منتقد ادبی فلسطینی ـ آمریکایی، نیز تجربه‌ی خانواده را از تاریخ، زبان و احساس تعلق جدا نمی‌کند. کنار هم قرار گرفتن چنین صداهایی سبب شده است کتاب از مرز یک مجموعه‌خاطره‌ی خانوادگی فراتر برود و به روایتی چندلایه از هویت، فرهنگ و دلبستگی تبدیل شود.

لیلا نصیری‌ها در این کتاب نقش گردآورنده و مترجم را بر عهده دارد و نویسنده‌ی دو جستار پایانی نیز هست. از ترجمه‌های دیگر او می‌توان به «در کمال خونسردی»، «بی‌نهایت بلند و به غایت نزدیک» و «بی‌نام» اشاره کرد.

چرا باید کتاب گزند دلبستگی را بخوانیم؟

نقطه‌ی قوت گزند دلبستگی، پرهیز از ساده‌سازی رابطه‌ی والدین و فرزندان است. کتاب نه ستایش‌نامه‌ای برای پدر و مادرهاست و نه مجموعه‌ای برای سرزنش آن‌ها. نویسندگان می‌پذیرند که دلبستگی‌های خانوادگی از احساس‌های متناقض ساخته شده‌اند؛ ممکن است فرزند کسی را دوست داشته باشد و هم‌زمان از تأثیری که بر زندگی‌اش گذاشته رنج ببرد، یا تنها پس از فقدان والدین بتواند بعضی جنبه‌های رابطه را بشناسد.

ساختار چندصدایی کتاب نیز خواندن آن را جذاب می‌کند. هر جستار جهانی مستقل دارد و با لحن و تجربه‌ای تازه سراغ موضوع مشترک مجموعه می‌رود. از سوی دیگر، این نوشته‌ها نشان می‌دهند که چگونه تجربه‌ای خصوصی می‌تواند به ادبیات تبدیل شود؛ بی‌آنکه صداقت خود را از دست بدهد یا به اعتراف‌نامه‌ای صرف فروکاسته شود.

این کتاب فرصتی برای خواندن جستارهایی از نویسندگان مهم معاصر در یک مجموعه‌ی واحد است. خواننده در کنار شناخت وجهی شخصی‌تر از زندگی این نویسندگان، می‌تواند رد خانواده را در زبان، جهان‌بینی و مسیر حرفه‌ای آنان نیز دنبال کند.

کتاب گزند دلبستگی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن این کتاب به دوستداران جستارهای شخصی، زندگی‌نگاره‌ها و روایت‌های واقعی پیشنهاد می‌شود. اگر به نوشته‌هایی درباره‌ی حافظه، خانواده، هویت و رابطه‌ی پیچیده‌ی والدین و فرزندان علاقه دارید، موضوعات کتاب برایتان آشنا و تأمل‌برانگیز خواهد بود.

گزند دلبستگی برای خوانندگانی مناسب است که می‌خواهند با وجهی کمتر دیده‌شده از زندگی نویسندگانی مانند ایان مک‌یوان، پل ثرو، ریموند کارور، آن پچت، زیدی اسمیت و ادوارد سعید روبه‌رو شوند. علاقه‌مندان به جستارنویسی نیز می‌توانند شیوه‌های گوناگون تبدیل خاطره‌ی شخصی به متنی ادبی را در این مجموعه ببینند.

بخشی از کتاب گزند دلبستگی

مادرم بیست و هشت سالش بود که او و پدرم اولین بار جدا شدند. چهار بچه بودیم، همه‌مان زیر ده سال، من نه سالم بود. ما در خانه‌ای اجاره‌ای مشرف به آبگیری در نیوهمپشر زندگی می‌کردیم. البته در واقع اردوگاهی تابستانی بود که کل سال اجاره‌اش کرده بودیم.

پیشنهادهایی برای دوستداران کتاب گزند دلبستگی

نامه به پدر — فرانتس کافکا — انتشارات خوارزمی

کتاب مادرم — آلبر کوئن — نشر ماهی

درباره‌ی مادرم — طاهر بن جلون — رادیو گوشه