کتاب من و تو اثر لورن گاندرسون نشر قطره

کتاب من و تو نوشته‌ی لورن گاندرسون، نمایشنامه‌ای معاصر، تک‌پرده‌ای و دوشخصیتی درباره‌ی دو نوجوان است که یک تکلیف ساده‌ی مدرسه، آن‌ها را به گفت‌وگویی درباره‌ی زندگی، بیماری، ترس و ارتباط انسان‌ها با یکدیگر می‌کشاند. تمام ماجرا در اتاق کارولاین می‌گذرد و تنها شخصیت‌های آن، کارولاین و آنتونی، هر دو هفده‌ساله‌اند. گاندرسون با تکیه بر گفت‌وگوهایی سریع، طنزی ظریف و چرخشی غافل‌گیرکننده، اثری نوشته است که از یک موقعیت روزمره آغاز می‌شود، اما به‌تدریج ابعادی عاطفی و رازآلود پیدا می‌کند. این نمایشنامه با ترجمه‌ی زهرا نوری محمودآباد از سوی نشر قطره به فارسی منتشر شده است.

خلاصه کتاب من و تو اثر لورن گاندرسون

کارولاین به‌دلیل بیماری چند ماه است به مدرسه نرفته و بیشتر وقتش را در اتاقش می‌گذراند. این اتاق جهان کوچک و امن اوست؛ جایی که می‌تواند از نگاه دیگران و واقعیت بیرون فاصله بگیرد. زندگی‌اش به تلفن همراه، شبکه‌های اجتماعی و ارتباط‌هایی محدود شده که به حضور واقعی دیگران نیازی ندارند.

یک روز آنتونی، هم‌کلاسی کارولاین، بدون اطلاع قبلی وارد اتاق او می‌شود. نسخه‌ای فرسوده از مجموعه شعر «برگ‌های علف» والت ویتمن و مقداری سیب‌زمینی سرخ‌کرده همراه دارد. معلم ادبیات از آن‌ها خواسته است پروژه‌ای مشترک درباره‌ی شعر ویتمن آماده کنند؛ اما کارولاین نه از ورود آنتونی خوشحال است و نه به شعر و کار گروهی علاقه دارد.

این دو نوجوان تفاوت‌های زیادی دارند. کارولاین با زبان تند و طنز تلخش دیگران را از خود دور می‌کند. آنتونی پسری منظم، ورزشکار و علاقه‌مند به موسیقی جاز است که می‌خواهد معنای شعر ویتمن را کشف کند. تفاوت آن‌ها گفت‌وگوهای نخستین را به مجموعه‌ای از مخالفت‌ها، سوءتفاهم‌ها و کنایه‌های نوجوانانه تبدیل می‌کند.

با پیش‌رفتن پروژه، شعر به پلی میان آن‌ها تبدیل می‌شود. کارولاین و آنتونی از موسیقی، عکاسی، خانواده و ترس‌هایشان حرف می‌زنند و هرکدام بخشی از خود را نشان می‌دهد که از دیگران پنهان کرده است. آنتونی پشت ظاهر آرامش نگرانی‌هایی دارد و کارولاین نیز برخلاف بدبینی‌اش، بیش از آنچه نشان می‌دهد به زندگی و آینده وابسته است.

شعر ویتمن در نمایشنامه فقط یک ارجاع ادبی نیست. نگاه او به پیوند میان «من» و «دیگری»، فرد و جهان و زندگی و مرگ، موقعیت دو شخصیت را روشن می‌کند. در پس این دیدار نیز رازی وجود دارد که گاندرسون تا پایان آشکارش نمی‌کند. چرخش پایانی نمایشنامه معنای بسیاری از جمله‌ها و رفتارهای شخصیت‌ها را تغییر می‌دهد؛ بنابراین بهتر است «من و تو» بدون اطلاع از پایان آن خوانده شود.

معرفی نویسنده‌ی کتاب من و تو

لورن گاندرسون نمایشنامه‌نویس، فیلم‌نامه‌نویس و نویسنده‌ی آمریکایی است که در آتلانتا به دنیا آمده و در سان‌فرانسیسکو زندگی می‌کند. او در دانشگاه اموری ادبیات انگلیسی و نویسندگی خلاق خوانده و تحصیلات تکمیلی خود را در رشته‌ی ادبیات نمایشی در مدرسه‌ی هنر تیش دانشگاه نیویورک ادامه داده است. گاندرسون از سال ۲۰۱۵ بارها در میان پرکارترین نمایشنامه‌نویسان تئاتر آمریکا قرار گرفته و سه بار در صدر این فهرست بوده است.

آثار او معمولاً میان طنز، عاطفه و پرسش‌های جدی درباره‌ی علم، تاریخ، هویت و روابط انسانی حرکت می‌کنند. زنان دانشمند و چهره‌های کمتر دیده‌شده‌ی تاریخ در شماری از نمایشنامه‌هایش حضور دارند؛ بااین‌حال، در «من و تو» به سراغ داستانی کاملاً معاصر و کوچک‌مقیاس رفته است. «آسمان خاموش»، «کتاب ویل»، «انقلابی‌ها» و «امیلی» از دیگر نمایشنامه‌های شناخته‌شده‌ی او هستند.

ایده‌ی شخصیت کارولاین از آشنایی گاندرسون با وضعیت بیمارانی شکل گرفت که در انتظار پیوند عضو بودند. پدر نویسنده در بیمارستانی تخصصی در زمینه‌ی بیماری‌های کبد، کلیه و لوزالمعده فعالیت می‌کرد و گفت‌وگو با پرستاران و شناختن تجربه‌ی بیماران، توجه گاندرسون را به وضعیت دشوار «انتظار» جلب کرد؛ دوره‌ای معلق میان ترس و امید که برای یک نوجوان می‌تواند سنگین‌تر باشد. آنتونی در نقطه‌ی مقابل کارولاین شکل گرفت؛ شخصیتی امیدوار که شعر ویتمن را به پلی برای نزدیک‌شدن این دو نوجوان تبدیل می‌کند.

نمایشنامه‌ی «من و تو» در سال ۲۰۱۴ برنده‌ی جایزه‌ی نمایشنامه‌ی جدید استاینبرگ از انجمن منتقدان تئاتر آمریکا شد و در همان سال به مرحله‌ی نهایی جایزه‌ی سوزان اسمیت بلک‌برن رسید. این اثر پس از نخستین اجرا، بارها در تئاترهای حرفه‌ای، دانشگاهی و دانش‌آموزی روی صحنه رفت.

چرا باید کتاب من و تو را بخوانیم؟

ویژگی اصلی نمایشنامه، اقتصادی‌بودن ساختار آن است. نویسنده تنها با دو شخصیت، یک مکان و بازه‌ای کوتاه، داستانی چندلایه می‌سازد. اتاق کارولاین در آغاز فضایی بسته و محدود است، اما گفت‌وگوی شخصیت‌ها آن را به محلی برای حرف‌زدن درباره‌ی شعر، موسیقی، بیماری، آینده و معنای زنده‌بودن تبدیل می‌کند. در این نمایشنامه حادثه‌های بیرونی فراوانی رخ نمی‌دهد؛ کشمکش اصلی در کلمات، سکوت‌ها و تغییر تدریجی رابطه‌ی دو شخصیت شکل می‌گیرد.

گفت‌وگوهای اثر به زبان نوجوانان نزدیک‌اند، اما نمایشنامه نوجوانانه به معنای محدود کلمه نیست. کنایه‌ها، شوخی‌ها، قطع‌کردن حرف یکدیگر و تغییر سریع موضوع‌ها، رابطه‌ای باورپذیر می‌سازند. در همان حال، موضوعاتی مانند ترس از مرگ، تنهایی، امید و نیاز انسان به دیده‌شدن، مخاطب بزرگسال را نیز درگیر می‌کنند.

حضور شعر والت ویتمن لایه‌ی دیگری به اثر می‌افزاید. گاندرسون شعر را برای سنگین‌کردن متن به کار نمی‌برد؛ شخصیت‌ها هنگام تلاش برای فهم شعر، ناخواسته خودشان و یکدیگر را بهتر می‌شناسند. خواننده نیز همراه آن‌ها از معنای ظاهری کلمات عبور می‌کند و به پرسش مرکزی نمایشنامه می‌رسد: مرز میان «من» و «تو» واقعاً کجاست؟

چرخش پایانی نیز صرفاً ترفندی برای غافل‌گیرکردن مخاطب نیست. این پایان، ساختار نمایشنامه را کامل می‌کند و جزئیاتی را که پیش‌تر معمولی به نظر می‌رسیدند، در جای تازه‌ای قرار می‌دهد. به همین دلیل، «من و تو» از آن نمایشنامه‌های کوتاهی است که پس از پایان، بخشی از آن دوباره در ذهن خواننده اجرا می‌شود.

کتاب من و تو را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

این نمایشنامه برای علاقه‌مندان به ادبیات نمایشی معاصر، نمایشنامه‌های دوشخصیتی و آثاری مناسب است که در فضایی محدود، رابطه‌ای انسانی را به‌تدریج شکل می‌دهند. خوانندگانی که داستان‌های مرتبط با نوجوانی، بیماری، تنهایی، دوستی و مواجهه با مرگ را دنبال می‌کنند نیز با موضوع اثر ارتباط خواهند گرفت.

«من و تو» برای دانشجویان و هنرجویان تئاتر هم اثری قابل‌توجه است؛ زیرا با دو بازیگر و یک صحنه‌ی ثابت، نمونه‌ی روشنی از شخصیت‌پردازی از طریق دیالوگ، تغییر موازنه‌ی رابطه و زمینه‌چینی برای یک چرخش نهایی ارائه می‌دهد. با وجود نوجوان‌بودن شخصیت‌ها، مخاطب کتاب به گروه سنی نوجوان محدود نیست.

بخشی از کتاب من و تو

آنتونی: حرفم فقط اینه که... قضیه‌ی این شعر یه‌جوریه که معمولاً همیشه جواب می‌ده. قول می‌دم اگه بخونی‌ش، ازش خوشت می‌آد. یا از متنفر بودن ازش خوشت می‌آد. هنر هر دو تا کاربرد رو داره.

کارولین: (روی جلد را می‌خواند.) آره. برگه‌های علف. به‌نظر روح‌بخشه.

آنتونی: می‌دونم. اما خب آره، اولش مثل همه‌ی تکلیف‌های دیگه‌ست که تعیین می‌کنن ــ طوری‌که می‌گی: «وای، خدایا، چرا این‌قدر معتبر و قدیمیه.» اما بعدش من گفتم: «وای، لعنتی باحاله.» منظورم اینه که شعرش بلند هست، اما ــ اوکی ــ از انسانیت و آمریکا و طبیعت حرف می‌زنه، چون توی جنگ داخلی نوشته شده؛ یعنی وقتی‌که گلوله‌ها از کنار صورتش رد می‌شدن، پس کلی حرف از زندگی و مرگ داره ـ

پیشنهادهایی برای دوستداران کتاب من و تو

کتاب منهای دو — ساموئل بنشتریت — نشر قطره

کتاب اولئانا — دیوید ممت — نشر بیدگل

کتاب خدای کشتار — یاسمینا رضا — نشر افراز