کتاب مرغی که رویای پرواز داشت اثر سون می هوانگ نشر دیوار

اسپروت مرغی تخم‌گذار است که زندگی‌اش در مرغدانی به تکراری خسته‌کننده محدود شده: باید غذا بخورد، تخم بگذارد و ببیند تخم‌هایش را برای فروش می‌برند. او از پشت درهای طویله به حیاط نگاه می‌کند و حیواناتی را می‌بیند که آزادانه راه می‌روند، زیر آفتاب می‌نشینند و برای زندگی خود تصمیم می‌گیرند. بزرگ‌ترین آرزوی اسپروت این است که روزی از قفس بیرون برود، روی تخم خودش بنشیند و جوجه‌ای را بزرگ کند.

وقتی دیگر نمی‌تواند تخم بگذارد، صاحبان مزرعه او را موجودی بی‌فایده می‌دانند و از مرغدانی بیرون می‌اندازند. آنچه برای آن‌ها پایان کار اسپروت است، برای او به آغاز زندگی تازه‌ای تبدیل می‌شود. بااین‌حال، جهان بیرون همان بهشتی نیست که از پشت حصار دیده می‌شد. حیوانات حیاط حضورش را نمی‌پذیرند و خطر شکارشدن نیز هر لحظه او را تهدید می‌کند. آزادی به اسپروت حق انتخاب می‌دهد، اما امنیت محدود و آشنای گذشته را از او می‌گیرد.

در ادامه، اسپروت تخمی رهاشده پیدا می‌کند و تصمیم می‌گیرد از آن مراقبت کند. وقتی جوجه از تخم بیرون می‌آید، مشخص می‌شود که از جنس او نیست؛ جوجه‌ای اردک است که نیازها، توانایی‌ها و آینده‌ای متفاوت دارد. اسپروت با وجود این تفاوت، او را فرزند خود می‌داند و برای محافظت از او با گرسنگی، تنهایی، قضاوت دیگران و حمله‌ی شکارچی روبه‌رو می‌شود.

از اینجا مسئله‌ی اصلی داستان فقط فرار از قفس نیست. اسپروت باید بیاموزد که مادرشدن به معنای مالکیت بر فرزند نیست و دوست‌داشتن گاهی مستلزم پذیرفتن تفاوت و اجازه‌دادن به دیگری برای رفتن است. جوجه‌ی اردک هرچه بزرگ‌تر می‌شود، بیشتر به زندگی میان هم‌نوعان خود و پرواز در آسمان میل پیدا می‌کند. اسپروت نیز باید میان ترس از تنهایی و آینده‌ای که فرزندش برای آن ساخته شده است، یکی را انتخاب کند.

داستان بدون پیچیده‌کردن روایت، پرسش‌هایی جدی پیش روی خواننده می‌گذارد: آیا امنیت همیشه از آزادی ارزشمندتر است؟ چه کسی می‌تواند درباره‌ی مفید یا بی‌فایده‌بودن یک موجود زنده تصمیم بگیرد؟ آیا مادرانگی فقط به پیوند خونی وابسته است؟ و آیا دنبال‌کردن یک رؤیا، بدون پذیرفتن هزینه‌های آن ممکن است؟

معرفی نویسنده‌ی کتاب مرغی که رویای پرواز داشت

سون می هوانگ از نویسندگان شناخته‌شده‌ی ادبیات کودک و نوجوان کره‌ی جنوبی است. او داستان‌نویسی خلاق را در مؤسسه‌ی هنر سئول و دانشگاه چونگ‌آنگ آموخته و در آثارش معمولاً به شخصیت‌هایی می‌پردازد که با محدودیت‌های محیط خود کنار نمی‌آیند. نثر موجز، تصویرسازی عاطفی و توجه به جهان درونی کودکان و حیوانات از ویژگی‌های نوشته‌های اوست.

مرغی که رویای پرواز داشت نخستین‌بار در سال ۲۰۰۰ منتشر شد و جایگاه هوانگ را در ادبیات کره تثبیت کرد. کتاب در کره‌ی جنوبی بیش از دو میلیون نسخه فروخت، به زبان‌های مختلف ترجمه شد و زمینه‌ی ساخت نمایش، انیمیشن و اقتباس‌های دیگر را فراهم کرد. انیمیشن کره‌ای «لیفی؛ مرغی در دل طبیعت» نیز با اقتباس از این داستان ساخته شده است.

هوانگ برای آثارش جوایزی مانند جایزه‌ی ادبیات کودک سجونگ را دریافت کرده و در سال ۲۰۱۲ نامزد جایزه‌ی هانس کریستین اندرسن بوده است. بااین‌حال، اهمیت نوشته‌های او فقط به افتخارات ادبی محدود نمی‌شود. داستان‌هایش با زبانی قابل‌فهم درباره‌ی طردشدگی، استقلال، ترس، مرگ و حق انتخاب حرف می‌زنند؛ موضوعاتی که هم برای کودکان و نوجوانان و هم برای خوانندگان بزرگسال معنا دارند.

چرا باید کتاب مرغی که رویای پرواز داشت را بخوانیم؟

سون می هوانگ برای سخن‌گفتن از آزادی، شخصیت قدرتمند یا قهرمانی شکست‌ناپذیر انتخاب نمی‌کند. قهرمان او مرغی فرسوده است که دیگر از نظر صاحبان مزرعه فایده‌ای ندارد. همین انتخاب، معنای تلاش اسپروت را پررنگ‌تر می‌کند. او امکانات زیادی در اختیار ندارد، اما حاضر نیست ارزشی را که دیگران برای زندگی‌اش تعیین کرده‌اند بپذیرد.

کتاب از آرزوکردن تصویری ساده‌انگارانه نمی‌سازد. بیرون‌آمدن از قفس به معنای پایان دشواری‌ها نیست و رسیدن به خواسته‌ها نیز همیشه همان شکلی را ندارد که شخصیت در ابتدا تصور کرده است. اسپروت آزادی را به دست می‌آورد، اما با گرسنگی، تنهایی، خطر و مسئولیت روبه‌رو می‌شود. رؤیای مادرشدن او نیز به تجربه‌ای دشوار درباره‌ی مراقبت، رهاکردن و پذیرفتن تفاوت تبدیل می‌شود.

یکی دیگر از ویژگی‌های اثر، قابلیت خوانده‌شدن در چند سطح است. کودکان می‌توانند آن را به‌عنوان داستان ماجراجویی یک مرغ و جوجه‌ی اردک دنبال کنند؛ درحالی‌که خواننده‌ی بزرگسال در پس این روایت، مضمون‌هایی درباره‌ی فشار اجتماع، ارزش‌گذاری انسان‌ها بر اساس کارایی، استقلال فردی و رابطه‌ی والد و فرزند می‌بیند. داستان عاطفی است، اما احساسات را با شعار و پند مستقیم جایگزین نمی‌کند.

کتاب مرغی که رویای پرواز داشت را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

این کتاب برای نوجوانان و بزرگسالانی مناسب است که به داستان‌های تمثیلی، ادبیات کره و روایت‌هایی درباره‌ی آزادی و تحقق رؤیاها علاقه دارند. خوانندگان رمان‌های کوتاهی که در قالب قصه‌ای ساده به پرسش‌های فلسفی و انسانی می‌پردازند نیز احتمالاً با جهان اسپروت ارتباط برقرار می‌کنند.

مرغی که رویای پرواز داشت می‌تواند انتخاب مناسبی برای مطالعه‌ی مشترک کودکان بزرگ‌تر و والدین باشد؛ به‌ویژه اگر پس از خواندن کتاب درباره‌ی استقلال، تفاوت، مادرانگی و جداشدن فرزند از والد گفت‌وگو کنند. بااین‌حال، داستان صحنه‌هایی درباره‌ی شکار، مرگ و جدایی دارد و ممکن است کودکان کم‌سن‌تر برای مواجهه با بخش‌های تلخ آن به همراهی یک بزرگسال نیاز داشته باشند.

پیشنهادهایی برای دوستداران کتاب مرغی که رویای پرواز داشت

• جاناتان مرغ دریایی — ریچارد باخ — انتشارات کتاب کوله‌پشتی
• شازده کوچولو — آنتوان دوسنت اگزوپری — نشر نی
• مومو — میشائیل انده — نشر افق