کتاب صوتی موجودات استثنایی اثر تریسی شوالیه

کتاب صوتی موجودات استثنایی نوشته‌ی تریسی شوالیه، رمانی تاریخی درباره‌ی مری انینگ و الیزابت فیلپات، دو زن واقعی و تأثیرگذار در شکل‌گیری دانش دیرینه‌شناسی است. داستان در اوایل قرن نوزدهم و در سواحل جنوبی انگلستان می‌گذرد؛ جایی که کشف فسیل‌های جانوران منقرض‌شده، باورهای علمی و دینی زمانه را به چالش می‌کشد. هما بینا این اثر را به فارسی ترجمه کرده و رادیو گوشه نسخه‌ی صوتی آن را با صدای نینا فراهانی منتشر کرده است.

خلاصه کتاب موجودات استثنایی اثر تریسی شوالیه

داستان در شهر ساحلی لایم ریجیس آغاز می‌شود؛ منطقه‌ای که صخره‌ها و ساحل آن از فسیل موجوداتی متعلق به میلیون‌ها سال پیش پوشیده شده است. مری انینگ، دختری از خانواده‌ای فقیر و طبقه‌ی کارگر، از کودکی همراه پدر و برادرش به جست‌وجوی فسیل‌ها می‌رود. خانواده‌ی او با فروش این یافته‌ها به گردشگران و مجموعه‌داران، بخشی از هزینه‌های زندگی خود را تأمین می‌کنند.

مری تنها به پیدا‌کردن اشیای عجیب علاقه ندارد. او به‌تدریج تفاوت میان سنگ‌ها، استخوان‌ها و گونه‌های مختلف را تشخیص می‌دهد و مهارتی پیدا می‌کند که بسیاری از مردان تحصیل‌کرده‌ی زمانه از آن بی‌بهره‌اند. کشف اسکلت جانوری دریایی با پوزه‌ای بلند، دندان‌های برجسته و چشمانی بزرگ، توجه دانشمندان را جلب می‌کند. این موجود که بعدها در گروه خزندگان دریایی باستانی قرار می‌گیرد، با هیچ‌یک از جانوران زنده‌ی شناخته‌شده شباهت کامل ندارد.

وجود چنین فسیلی پرسشی اساسی به وجود می‌آورد: اگر این جانور دیگر در زمین زندگی نمی‌کند، آیا ممکن است گونه‌ای از آفریده‌ها کاملاً منقرض شده باشد؟ این پرسش در دورانی مطرح می‌شود که بسیاری از مردم انقراض را با برداشت‌های رایج دینی خود ناسازگار می‌دانند. فسیل‌های مری به بخشی از تغییری بزرگ در درک تاریخ زمین تبدیل می‌شوند؛ تغییری که نشان می‌دهد عمر جهان بسیار طولانی‌تر و سرگذشت حیات پیچیده‌تر از تصور رایج آن دوران است.

در سوی دیگر داستان، الیزابت فیلپات قرار دارد. او زنی تحصیل‌کرده از طبقه‌ی متوسط است که پس از ازدواج برادرش، همراه خواهران مجرد خود از لندن به لایم ریجیس نقل مکان می‌کند. آینده‌ی او در جامعه‌ای که ارزش و امنیت زنان را تا اندازه‌ی زیادی به ازدواج وابسته کرده، محدود به نظر می‌رسد. الیزابت در جست‌وجوی راهی برای معنا‌دادن به زندگی تازه‌اش، به گردآوری فسیل ماهی‌ها علاقه‌مند می‌شود.

علاقه‌ی مشترک به فسیل‌ها، زمینه‌ی شکل‌گیری دوستی میان مری و الیزابت را فراهم می‌کند. تفاوت سن، تربیت و جایگاه اجتماعی آن‌ها چشمگیر است، اما هر دو در جهانی زندگی می‌کنند که زنان را در حاشیه‌ی علم نگه می‌دارد. الیزابت به واسطه‌ی تحصیلات و ارتباطات اجتماعی خود می‌تواند وارد فضاهایی شود که درهایشان به روی مری بسته است؛ مری نیز شناختی عملی از ساحل و فسیل‌ها دارد که از مطالعه‌ی کتاب‌ها به دست نمی‌آید.

معرفی نویسنده‌ی کتاب موجودات استثنایی

تریسی شوالیه نویسنده‌ی آمریکایی‌تبار ساکن بریتانیاست که بیشتر با رمان‌های تاریخی شناخته می‌شود. او پس از تحصیل در رشته‌ی زبان انگلیسی، در دهه‌ی ۱۹۸۰ به لندن رفت و مدتی به‌عنوان ویراستار کتاب‌های مرجع فعالیت کرد. سپس در رشته‌ی نویسندگی خلاق تحصیل کرد و نگارش رمان را به شکل حرفه‌ای ادامه داد.

مشهورترین اثر شوالیه، دختری با گوشواره‌ی مروارید، داستانی تخیلی پیرامون تابلوی معروف یوهانس ورمیر است. او در رمان‌هایش معمولاً شخصیتی را که در حاشیه‌ی یک واقعه، اثر هنری یا دوره‌ی تاریخی قرار گرفته، به مرکز روایت می‌آورد. جزئیات زندگی روزمره، محدودیت‌های اجتماعی زنان و رابطه‌ی میان هنر، کار و هویت از موضوعات تکرارشونده‌ی آثار او هستند.

ایده‌ی نوشتن موجودات استثنایی پس از بازدید شوالیه و پسرش از موزه‌ای کوچک در دورست شکل گرفت. او در آنجا با سرگذشت مری انینگ آشنا شد؛ زنی از طبقه‌ی کارگر که با وجود نداشتن تحصیلات رسمی، کشف‌هایش بر دیرینه‌شناسی اثر گذاشت. شوالیه برای پژوهش درباره‌ی رمان، خود نیز در ساحل‌های اطراف لایم ریجیس به جست‌وجوی فسیل پرداخت تا تجربه‌ی شخصیت‌هایش را دقیق‌تر بازآفرینی کند.

چرا باید کتاب موجودات استثنایی را بشنویم؟

این رمان بخشی از تاریخ علم را از نگاه کسانی روایت می‌کند که معمولاً نامشان در حاشیه‌ی روایت‌های رسمی باقی مانده است. کشف‌های مری انینگ اهمیت علمی دارند، اما شوالیه نشان می‌دهد دانش در خلأ شکل نمی‌گیرد. طبقه‌ی اجتماعی، جنسیت، ثروت و دسترسی به نهادهای معتبر تعیین می‌کنند که چه کسی اجازه دارد یافته‌های خود را ارائه کند و نام چه کسی در تاریخ ثبت شود.

کتاب در کنار علم، داستان یک دوستی زنانه‌ی پیچیده است. مری و الیزابت همیشه یکدیگر را بی‌قیدوشرط تأیید نمی‌کنند؛ میانشان حسادت، دلخوری و سوءتفاهم نیز وجود دارد. همین فرازوفرودها رابطه‌ی آن‌ها را باورپذیر می‌کند و نشان می‌دهد همراهی واقعی می‌تواند از دل اختلاف‌های عمیق طبقاتی و شخصیتی شکل بگیرد.

روایت طولانی اثر به شنونده فرصت می‌دهد فضای ساحلی، روند دشوار کشف فسیل‌ها و تغییر تدریجی روابط را تجربه کند. صدای نینا فراهانی نیز روایت دو زن از نسل‌ها و طبقات متفاوت را به قالبی شنیداری منتقل می‌کند. این نسخه برای کسانی مناسب است که می‌خواهند یک رمان تاریخی مفصل را در چند نوبت و با تمرکز بر جزئیات دنبال کنند.

کتاب موجودات استثنایی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

این کتاب برای علاقه‌مندان به رمان‌های تاریخی، تاریخ علم، دیرینه‌شناسی و سرگذشت زنان پیشگام مناسب است. خوانندگانی که از داستان‌های مبتنی بر شخصیت‌های واقعی و پیوند میان واقعیت تاریخی و تخیل داستانی لذت می‌برند، با جهان رمان ارتباط خوبی برقرار خواهند کرد.

موجودات استثنایی به کسانی نیز پیشنهاد می‌شود که به موضوعاتی مانند نابرابری طبقاتی، حذف زنان از نهادهای علمی، استقلال فردی و دوستی‌های پیچیده علاقه دارند. ریتم اثر بیشتر بر شخصیت‌پردازی، فضای تاریخی و تحول روابط استوار است؛ بنابراین مخاطبی که انتظار ماجراجویی سریع دارد، باید بداند با روایتی آرام و جزئی‌نگر روبه‌روست.

پیشنهادهایی برای دوستداران کتاب موجودات استثنایی

دختری با گوشواره‌ی مروارید — تریسی شوالیه — نشر چشمه

درس‌های شیمی — بونی گارموس — نشر نون

زنان در علم — راشل ایگنوتوفسکی — نشر طوطی