کتاب سلامت روان یا توهم آن؟ اثر جاناتان ان استیا نشر پندار تابان

امروزه ما در معرض توصیه‌های ساده اما به‌نظر جادویی در حوزه‌ی سلامت روان قرار داریم که وعده‌های بزرگی می‌دهند: درمان فوری در دسترس است، راه‌حل ساده به نظر می‌رسد و نیازی به تخصص پزشکی نیست. وقتی بیماری، اضطراب یا آسیب عاطفی را تجربه می‌کنیم، اغلب این‌ پاسخ‌های آسان و جذاب هستند که بیش از راه‌حل‌های علمی به نظرمان امیدبخش می‌آیند. در این شرایط، مرز بین کمک راستین و سودجویی، بین حقیقت و دلخوشیِ موقتی، گم می‌شود. سلامت روان نه کالایی لوکس یا تفننی، بلکه نیاز بنیادی انسان است، و هر فردی باید بتواند در دریایی از ادعاهای درمانی و مدهای زودگذر، نقاب‌های دروغین را بشناسد و انتخابی آگاهانه داشته باشد.

دغدغه‌ی ما در پندار تابان پرداختن به مفهوم روان و فرد بوده است و آثاری که در این مجموعه منتشر کرده‌ایم با رویکردهای گوناگون و از مسیرهای متفاوتی به این موضوع رسیده‌اند. دلایل خوب برای احساس‌های بد در پی آن است تا با رویکردی تکاملی، پاسخ‌های علمی برای آن‌دسته از احساساتی بیابد که سلامت روانمان را تهدید می‌کنند و در آستانه‌ی فروپاشی قرار می‌دهند. در عقل در برابر جنون با آدام فیلیپسِ روان‌درمانگر و جستارنویس همراه شدیم تا از راز مهجوری عقل و پرداختن بیش از اندازه به جنون سر در بیاوریم و راه‌ورسم زندگی عاقلانه را بیاموزیم. کتاب بعدی هم از راه متفاوت دیگری به این مجموعه می‌رسد؛ زندگی با روان‌گسیختگی مجموعه‌یادداشت‌هایی است که در هریک از آن‌ها نویسنده بر روی تجربیات متفاوت خود از سال‌ها دست‌وپنجه نرم کردن با اختلال روان‌گسیختگی تمرکز کرده است. در کتاب دیگر، چگونه حال خودمان را بهتر کنیم، با دو مفهوم اصلی سروکار داریم؛ «روان‌شناسی کل‌نگر»، که بر ذهن، جسم و روح متمرکز است و در مسیر بازیابی تعادل بدن و سیستم عصبی و التیام زخم‌های عاطفی حل‌نشده به کار می‌رود و «خوددرمانی» که به توانمندسازی و تأثیر انتخاب‌های شخصی بر سلامت جسمی و روحی و معنوی اشاره دارد. شکوفایی پس از سوگواری عنوان دیگر این مجموعه است؛ نویسنده در این اثر انفعال مراحل سنتی سوگواری ‌-‌‌انکار، خشم، چانه‌زنی، افسردگی، پذیرش‌‌- را نقد می‌کند و با رویکرد نوینی به سراغ این پدیده می‌رود. در عنوان بعدی، روان‌شناسی تمامیت‌خواهی، نویسنده با پرسش تفاوت میان دیکتاتوری کلاسیک و تمامیت‌خواهی مدرن مواجه می‌شود و پاسخ را در روان‌شناسی پیدا می‌کند. رسالت کتاب این است که نشانه‌های تمامیت‌خواهی را تحلیل کند و آن را در زمینه‌ی گسترده‌تر پدیده‌های اجتماعی‌ای قرار دهد که تمامیت‌خواهی بخشی از آن‌هاست. در کتاب چرا زندگی با افزایش سن زودتر می‌گذرد؟ نویسنده کار خود را با شرح مفهوم «حافظه‌ی خودزندگی‌نامه‌ای» آغاز می‌کند و کتاب مجموعه‌ای از جستارهایی حول محور این مفهوم است. نویسنده هفده موقعیت مختلف را در هفده جستار پوشش می‌دهد، اینکه هر کدام چگونه انواع گوناگون حافظه را درگیر می‌کند (یا نمی‌کند). قصه‌ی روان با رویکردی نوین و علمی به مباحث روان‌شناسی می‌پردازد، مفاهیم پیچیده را به زبانی ساده و قابل فهم بیان می‌کند و به بررسی ارتباطات پیچیده‌ی بین مغز و رفتارهای انسانی می‌پردازد که می‌تواند راهنمایی مؤثر برای بهبود سلامت روان افراد باشد. در عنوان دیگر، تغییرات کوچک پرمعنا، مهم‌ترین دغدغه‌ی نویسنده دسترسی حداکثری به خدمات روان‌شناختی و مراقبت‌های سلامت روان است و روش‌های گوناگونی را برای دستیابی به آن پیشنهاد می‌دهد. نویسنده ادعا نمی‌کند این مداخلات تک‌جلسه‌ای معجزه می‌کنند، بلکه معتقد است برای افرادی که در بخش خاکستری بین سلامت روان پایدار و بیماری‌های روانی ناتوان‌کننده هستند مؤثر و امیدبخش خواهند بود. عنوان بعدی، التیام تروما و بازسازی ذهن پاره‌پاره، پژوهش شگفت‌انگیزی در آگاهی انسان است، مطالعه‌ای درباره‌ی آسیب‌های فراموش‌شده، حالات روانی از‌هم‌گسسته و شخصیت‌های چندگانه در زندگی روزمره. کتاب دیگر، آدم امن رابطه کیست، نویسنده چهار سبک دلبستگی امن، اجتنابی، دوسوگرا و آشفته را برایمان شرح می‌دهد و مشخص می‌کند که هر کدام از این سبک‌ها چگونه در روابط عاطفی‌مان خود را نشان می‌دهد و چگونه نوع دلبستگی‌هایی که در دوران کودکی تجربه کرده‌ایم می‌تواند بر روابط فعلی و احساس امنیت ما در بزرگسالی تأثیر بگذارد.