کتاب سفر به قربت غربت‌ها اثر میترا اسفاری نشر نی

کتاب سفر به قربت غربت‌ها نوشته میترا اسفاری که توسط نشر نی منتشر شده، یک سفر پژوهشی است به دل زندگی گروهی که معمولا از بیرون درباره‌شان حرف زده می‌شود، اما کمتر فرصت شده تا آن‌ها را از زاویه‌ خودشان ببینید. میترا اسفاری به‌واسطه سال‌ها حضور در این جهان متفاوت، در کتاب پیش‌رو دست به روایت‌کردن این گروه از مردم فراموش‌شده زده است. در این کتاب شما شاهد جهان روزمره غربت‌ها در رفت‌وآمد میان مازندران و تهران با همه صداها، آیین‌ها، رابطه‌ها و مرزهای ناپیدایش هستید.

در «سفر به قربت غربت‌ها» قرار نیست یک گزارش خشک دانشگاهی را بخوانید؛ بلکه روایتی مستند و انسانی پیش روی شماست که نشان می‌دهد پشت واژه‌هایی مثل «حاشیه» یا «کولی»، زندگی جریان داشته که قواعد خاص خود را دارد. این کتاب کمک می‌کند شهر را جور دیگری ببینید؛ نه فقط از مرکز و خیابان‌های اصلی، بلکه از مسیرهای فرعی و پنهان‌شده‌ای که بسیاری از واقعیت‌های اجتماعی ایران هم از آن عبور می‌کنند.

خلاصه کتاب سفر به قربت غربت‌ها نوشته میترا اسفاری

کتاب سفر به قربت غربت‌ها نوشته میترا اسفاری همان‌طور که در بالا هم اشاره شد، یک پژوهش قومیتی است که نویسنده در آن وارد زندگی غربت‌های مازندران می‌شود. گروهی از جامعه که همیشه از دور دیده می‌شوند، ولی این بار با قلم و نگاه اسفاری به درون این گروه خواهید رفت تا بیشتر با آن‌ها آشنا شوید.

مهم‌ترین چیزی که این کتاب را خواندنی و قابل تامل می‌کند، حضور و زیست طولانی‌مدت نویسنده در میان آن‌هاست. او از طریق مشاهدات خود، گفت‌وگوهای عمیق و ثبت یادداشت‌های روزمره تلاش کرده است تا تصویر دقیقی از جهان درون‌گروهی آن‌ها ارائه دهد. شما با خواندن این کتاب ساختار خانواده، خویشاوندی، زبان، باورها، آیین‌ها، شیوه کار و الگوهای رفت‌وآمد و سکونت آن‌ها را بیشتر خواهید شناخت.

نویسنده در این کتاب تهران را  به‌عنوان یکی از مقاصد این گروه، نه یک شهر، بلکه یک پس‌زمینه پرتنش به خواننده می‌شناساند که در آن مرزهای هویت بازتعریف می‌شوند. او تلاش می‌کند زندگی غربت‌ها را در محله‌هایی مانند دروازه‌غار زیر فشار نگاه بیرونی، قضاوت اجتماعی و خطرات خیابانی به‌طور دقیق به تصویر بکشد. در مقابل، فضای درون‌گروهی و تجمع‌های خانوادگی در مازندران هم به نشان داده می‌شود. این دو تصویرسازی را می‌توان دو روی یک سکه در نظر گرفت. فشار اجتماعی و حس عدم امنیت در تهران، در مقابل حس امنیت در مازندران. دو شهری که این گروه بخشی از سال را در یکی و بخشی از سال را در دیگری می‌گذرانند.

محورهای مهم کتاب شامل اجتماعی‌شدن کودکان، نقش اقتصادی زنان (مثل دستفروشی)، شیوه‌های بقا، مناسبات قدرت درون گروه و تعامل با اکثریت است. نکته کلیدی این‌جاست که «سفر به قربت غربت‌ها» اصلا نگاه کلیشه‌ای ندارد و به جای آن، تلاش می‌کند واقعیت را از زاویه تجربه زیسته خود اعضای گروه روایت کند تا متوجه شوید پشت پدیده‌هایی مثل کار کودک یا تکدی‌گری، چه شبکه‌ها و ارزش‌هایی حضور دارند و چرا فهم آن‌ها بدون شناخت این جهان درونی ناقص می‌ماند.

معرفی نویسنده کتاب سفر به قربت غربت‌ها نوشته میترا اسفاری

میترا اسفاری انسان‌شناس ایرانی است که دکترای انسان‌شناسی خود را در سال ۱۳۹۴ از دانشگاه دکارت پاریس گرفته است. حوزه اصلی کار او مطالعه زندگی گروه‌های حاشیه‌ای و کمتر دیده‌شده در ایران است؛ به‌ویژه گروه‌های دوره‌گرد در تهران و مازندران و تجربه زیست کودکان در شهر. پژوهش‌های او معمولا بر پایه‌ مردم‌نگاری عمیق و حضور میدانی طولانی‌مدت شکل می‌گیرد و تلاش می‌کند مسائل اجتماعی مثل کار کودک یا حاشیه‌نشینی را نه صرفا از بیرون، بلکه از دل روابط، ارزش‌ها و تجربه‌های روزمره خود افراد توضیح دهد.

چرا باید کتاب سفر به قربت غربت‌ها را بخوانیم؟

اشتباه نکنید. کتاب سفر به قربت غربت‌ها فقط درباره یک گروه خاص نیست؛ درباره این است که چطور آنچه ما آن را حاشیه می‌نامیم، ساخته می‌شود و چطور این آدم‌ها در دل فشار شهر و مردمان آن، برای خودشان زندگی، معنا و هویت می‌سازند. کتاب کمک می‌کند به‌جای قضاوت‌های معمول، تجربه زیسته غربت‌ها را ببینید و بفهمید پشت تصویرهای رایجی مثل دستفروشی، کار کودک یا تکدی‌گری، چه شبکه‌هایی از خویشاوندی، ارزش‌ها، انتخاب‌ها و اجبارها وجود دارد.

از طرف دیگر، ارزش کتاب در روش و روایتش هم هست. این کتاب یک پژوهش میدانی و مستند است که در عین جدیت، خشک و دور از زندگی روزمره نیست. میترا اسفاری نگاه انسانی و دقیقی را در این کتاب دنبال کرده است که به‌واسطه آن، مرز بین زندگی رسمی و غیررسمی شهری نشان داده می‌شود و تهران و مازندران را از زاویه‌ای تازه به شما می‌شناساند. اگر دوست دارید ایران امروز را واقعی‌تر، لایه‌لایه‌تر و نزدیک‌تر ببینید، این کتاب یکی از بهترین مسیرهاست.

کتاب سفر به قربت غربت‌ها را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

·       دانشجویان و پژوهشگران انسان‌شناسی، جامعه‌شناسی و علوم اجتماعی می‌توانند از این کتاب استفاده کنند؛

·       افرادی که به مطالعات شهری و فهم زندگی حاشیه شهر علاقه‌مند هستند؛

·       کسانی که به قوم‌نگاری یا مردم‌نگاری و روایت‌های میدانی از زندگی واقعی آدم‌ها علاقه دارند؛

·       مخاطبانی که می‌خواهند ایران معاصر را از زاویه‌ای کمتر دیده‌شده بشناسند.

بخشی از کتاب سفر به قربت غربت‌ها

در بخشی از کتاب می‌خوانید که:

نگاهی دقیق‌تر به روابط بزرگسالان و کودکان غربت، تفاوت‌هایی بین فضای خانگی و فضای محله سکونت را نشان می‌دهد که بیانگر ارتباط خاص این گروه با فضای خصوصی و قربت است. همان‌طور که گفته شد، ویژگی محل الف‌شهر حضور خودمان است که به شکل‌گیری فضای درون‌گروهی دامن می‌زند. از این رو مقررات کمتری برای پوشش زنان وجود دارد و کودکان برای گشت‌وگذار از آزادی بیشتری برخوردارند. در مقایسه محل الف‌شهر با محله دروازه‌غار تهران تفاوت‌های چشم‌گیری نمایان می‌شود. دروازه‌غار محله‌ای است که گروه‌های قومی متعددی در آن زندگی می‌کنند و از این رو فضای درون‌گروهیِ هیچ کدام از گروه‌های قومی به حساب نمی‌آید.

پیشنهادهایی برای دوستداران کتاب

اگر به این نگاه واقع‌بینانه به یک اقلیت اجتماعی علاقه‌مند هستید؛ کتب زیر نیز می‌تواند توجه شما را جلب کنند.

·       کتاب افیون‌زدگان نشر نی

·       کتاب انسان‌شناسی شهری نشر نی

·       کتاب گروه‌های قومی و مرزها نشر انتشارات شیرازه کتاب ما