کتاب درآمدی بر نظریات طبقه، قشربندی و نابرابری‌های اجتماعی اثر فاطمه تیموری نشر شاملو

کتاب درآمدی بر نظریات طبقه، قشربندی و نابرابری های اجتماعی، به بررسی نظریات کلاسیک و مدرن راجع‌به قشرها و نابرابری‌ها پرداخته است. درباره کتاب درآمدی بر نظریات طبقه، قشربندی و نابرابری های اجتماعی مطالعۀ قشرها و نابرابری‌های اجتمـاعی به‌عنوان نیـاز جامعـۀ کنـونی ایـران، به‌ویژه در مجامع علمی، امری غیرقابل‌اجتناب است. این نیاز بنا به‌ ضرورت با تألیف، ترجمه یا اقتباس از دیگر حوزه‌های فرهنگی برآورده می‌شود. این امر زمانی ضرورت پیدا می‌کند کـه متن‌های رسـمی و آکادمیـک موجـود نتواند بنا به دلایلی پاسخگو و پشتوانۀ تحقیقات میدانی باشد. نابرابری اجتماعی یکی از جنبه‌های عمومی جوامع است و طبقات اجتماعی محصـول ایـن نـابرابری اسـت. طبقـاتی نظیـر سرمایه‌دار، کـارگر، طبقـه متوسـط، مالکـان اراضـی کشـاورزی، کشـاورزان سهم بر و مستأجر از این جمله‌اند. نـابرابری، قشـربندی و طبقـات اجتمـاعی بـه دلیـل گستردگی و پیچیدگی تقسیم کار، در عصر حاضر سهم بسزایی در تحلیـل مسائل اجتماعی دارد. باوجود اینکه برابری اقتصادی، اجتماعی و کاهش فاصله طبقاتی، یکی از ارزش‌های اصلی نظام‌های مردم‌سالار است اما ساخت اجتماعی - تاریخی جوامع طوری است که نابرابری‌ها ممکن است از نسلی به نسلی منتقل شود. کتاب درآمدی بر نظریات طبقه، قشربندی و نابرابری های اجتماعی به بررسی نظریـات کلاسـیک و مـدرن راجـع بـه قشـرها و نابرابری‌ها پرداختــه است. بخــش روش‌شناختی و به‌ویژه روان‌شناسی اجتماعی قشرها نیز بخشی که اسـت کـه در ادبیات جامعه‌شناختی بدان توجه چندانی نشـده و نیـاز بـه آن روزبه‌روز بیشتر احساس می‌شود. کتاب درآمدی بر نظریات طبقه، قشربندی و نابرابری های اجتماعی مشتمل بر چهارفصل است؛ فصل نخسـت، بـا عنـوان نظریه‌های طبقـه، بـه معرفـی دیدگاه‌های مارکسیسـتی و کـارکردگرا از یـک‌سـو و دیدگاه‌های نومارکسیستی و کارکردگرا از ســوی دیگــر پرداخته، چهارچوبی برای فهم مفهـوم طبقـه فـراهم می‌کند. فصـل دوم بـه موضـوع روش‌شناسی طبقه پرداخته است. در این فصل به رابطۀ بین نظریه و روش به‌مثابهٔ دیالکتیک اکمالی اشـاره می‌شود. بـدین معنـی کـه هیچ‌کدام بـدون دیگری قادر به تبیین واقعیت اجتمـاعی طبقـه نیسـتند. فصـل سـوم کتـاب بـا عنوان روان‌شناسی اجتماعی طبقه پس از مقدمه‌ای کوتـاه، بـه بـرهم کنشـی میان طبقه و جامعـه از یـک سـو و طبقـه و فـرد از سـوی دیگـر می‌پردازد. آگاهی طبقاتی، موانع آگاهی طبقاتی و ناآگاهی طبقاتی در این فصل موردمطالعه قرار می‌گیرد. بالاخره فصل چهارم کتاب با عنوان تحلیل نابرابری‌ها، منابع و فرصت‌ها: استثمار و تبعیض ایـن موضـوع را توضـیح می‌دهد. خواندن کتاب درآمدی بر نظریات طبقه، قشربندی و نابرابری های اجتماعی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم این کتاب برای علاقه‌مندان به مباحث جامعه‌شناسی مناسب است. بخشی از کتاب درآمدی بر نظریات طبقه، قشربندی و نابرابری های اجتماعی «مشــکل نظریــه طبقــاتی تنظــیم فعالیت‌های پراکنده‌ای اســت کــه در صـورت می‌گیرد. بـه بیـان دیگر یکی از بخش‌های نهاديِ نظم اجتماعی مشکلات پیشروي نظریه ابهامات موجود در رابطۀ بین موقعیت موجـود در نظم نهادي و دیگر موقعیت‌هاست؛ مشکل دیگر جاانداختن پرستیژ با مبادلۀ ارزشــمند پایــدار اســت. ســومین مشــکل نظریــه طبقــه، مرزبنــدی مناســبِ محدوده‌های اجتمــاعی اســت کــه هرکــدام در عمــل معنــایی دارد. نظــام قشربنديِ تعریف شده از طریق نظریه، فقط برای اجتماع یا جامعه در کلیـت آن استفاده می‌شود. مورد نخست، قشربندي اجتماعی را ملزم به رعایت اصولی می‌کند کـه در روابط بین افراد و بطن جامعه قرار دارد. معانی و نمادهاي طبقه محدود به قلمروی هستند که نمی‌توانند از آنچه این نمادها معنی می‌دهند، فراتر بروند. به‌عنوان‌مثال، مفهوم «نوك قلّه» به‌عنوان بخشی از محـل اقامـت طبقـۀ بـالا، فقط دلالت ضمنیِ طبقه براي کسانی است که در جایی زندگی می‌کنند که در «نوك قله» واقع شده است؛ کسانی که نام آن را می‌دانند و نیز می‌دانند که این مفهوم چرا بنا شده است. از برخی جهات محدودکردن مطالعـه بـه یک اجتماع واحد و در جهت استانداردهاي طبقه امري مجـاز و خردمندانـه است. با وجود این، روش معمول در جریـان شـناخت ایـن اسـت کـه نظریـه محدود به حدود خاصی شود. نظریه نمی‌تواند فراتر از این محدودیت‌ها گام وجـود دارنـد کـه نهد. فرایندهای اجتماعی تأثیرگذاری بر ساختار طبقـاتی فقط ریشه در سطح ملّی دارند و در همین محدوده عمل می‌کنند...»