کتاب مجموعه داستان های شاهنامه جلد 11 اثر محسن دامادی نشر پندار تابان

از کتاب هفت خان دانستیم: کِی‌کاوس به پند زال گوش نکرد، به سرزمین دیوان یورش برد و از آنان شکست خورد. رستم از هفت خانِ دشوار گذشت تا شاه و سپاهیان ایران را از بند دیوان نجات دهد. اندک زمانی پس از این ماجرا، شاهِ هوسرانِ ایران خواست تا دُوری در جهان بزند، پادشاهی خود را به رُخ بکشد و باج و خراج (مالیات) بگیرد. کاوس به توران، سپس چین، مُکران یا مَکران، سپس شام (سوریه کنونی)، مصر و سرانجام هاماوران لشکر کشید. هر شاه و سپاهی در برابر شاه و سپاه ایران مبارزه کرد، سرانجام شکست خورد و به ناچار (باج) را پذیرفت. کاوس شاید به شُکرانه‌ی پیروزی‌ یا بیرون کردن خستگی‌ رو به سیستان کرد و چندی مهمان رستم شد. در بزم رستم بود که خبر آمد پادشاهان مصر، شام و هاماوران یکی (متحد) شدند و سر از فرمان برداشتند. کاوس از بزم گذشت و دوباره برای رزم راهی شد، شاید حریفان را در آن اندازه‌ ندید که از رستم بخواهد همراهی کند؛ یا فردوسی با هنرمندی، قهرمان ملی ایران را در جنگی تجاوزکارانه همراه نکرد. شاه ایران بسیار جنگید تا سرانجام به هاماوران در ‌جنوب عربستان کنونی (امروز بخشی از آن یمن نام دارد) رسید. شاه برای رزم رفت و به گوش او رساندند که شاه هاماوران دختری زیبا به نام سودابه دارد. چندان از زیبایی دختر برای کاوس گفتند که ندیده دل باخت و سودابه را از پدر خواستگاری کرد. تو گویی دختران باید تاوان شکست شاهان یا پذیرش دوستی آنان باشند، رسمی که تا قرن‌ها ماند. برای شاه هاماوران، مبارزه با شاه ایران سزاوارتر از پذیرفتن بندگی یا دادنِ باج بود که شوربختانه از دخترش شنید کاوس را دوست دارد و از پیوند با شاه ایران خشنود است. این داستان زیبا دستمایه‌ی فردوسی بزرگ برای سرودن از رنج و کین، پیوند دوستی یا شکستن پیمان است. شاعر توانای ایران از آن جنگ‌ها و ماجرای کاوس با سودابه داستانی دلکش آفریده که باید خواند و دانست در جنگ‌ها چه گذشت و سرانجام در هاماوران چه پیش آمد. به شیوه‌ی شاعر، این داستان نیز سرشار از نکته‌هایی است که امروز نیز باید از آن‌ها آموخت.