فیدیبو نماینده قانونی پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی و بیش از ۶۰۰ ناشر دیگر برای عرضه کتاب الکترونیک و صوتی است .
کتاب نگارش پایان‌نامه

کتاب نگارش پایان‌نامه

نسخه الکترونیک کتاب نگارش پایان‌نامه به همراه هزاران کتاب دیگر از طریق فیدیبو به صورت کاملا قانونی در دسترس است.


فقط قابل استفاده در اپلیکیشن‌های iOS | Android | Windows فیدیبو

درباره کتاب نگارش پایان‌نامه

پایان‌نامه، یک طرح پژوهشی است که باید از مسأله مشخصی آغاز شده و با طی فرایند منظم به راه حلهای مناسب برای حل مسأله ختم شود. از این رو، عنوان، مسأله تحقیق، روش تحقیق و نحوه تدوین و ارائه یافته‌های تحقیق، از اجزای اصلی پایان‌نامه می باشد. در واقع، پایان‌نامه طرحی برای حل یک مسأله به روش علمی است نه صرفاً انجام یک تکلیف در دوره تحصیلی. بنابراین، آشنایی دانشگران با کم و کیف نگارش پایان‌نامه می تواند در ارتقای کیفیت پایان‌نامه و دوره تحصیلی و بهره وری منابع پژوهشی مؤثر باشد. منابع پژوهشی نهاد علم در ایران نسبت به منابع پژوهشی نهادهای علم در کشورهای پیشرفته بسیار نحیف بوده و باید از این منابع به بهره ورترین شکل ممکن، استفاده شود. به رغم انجام تعداد زیادی پایان‌نامه در نظام دانشگاهی ایران به ویژه در رشته‌های علوم انسانی، تاکنون مفاهیم و نظریه‌های جدیدی در این حوزه شکل نگرفته است. کتاب «نگارش پایان‌نامه» راهنمای شکلی و محتوایی مناسبی برای آشنایی و بکارگیری روش علمی و یکی از مراجع معتبر در زمینه پایانه نامه نویسی به روش علمی است که توسط پاول اولیور استاد دانشگاه هادرزفیلد در دو بخش «فرایند نگارش علمی» و «نگارش پایان‌نامه» به رشته تحریر در آمده است.

ادامه...
  • ناشر پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی
  • تاریخ نشر
  • زبان فارسی
  • حجم فایل 1.7 مگابایت
  • تعداد صفحات ۲۸۸ صفحه
  • شابک

بخشی از کتاب نگارش پایان‌نامه

شما به آخر نمونه کتاب رسیده‌اید، برای خواندن نسخه کامل، کتاب الکترونیک را خریداری نمایید و سپس با نصب اپلیکیشن فیدیبو آن را مطالعه کنید:



مقدمه مترجم

از آغاز تشکیل اجتماعات بشری، انسان برای مقابله با مشکلات، پیداکردن راه حل هایی برای زندگی بهتر و یافتن پاسخ برای نادانسته های خویش در تلاش بوده و توانسته است با استفاده از ابتکارات فردی یا همکاری جمعی به پیشرفت هایی هم نائل گردد. اما در دوره های متقدم با توجه به عدم امکان انتقال کامل و پیوسته این تجربیات به جوامع مختلف و هم چنین عدم بهره گیری از نظام آموزشی روشمند برای انتقال تجربیات و دانش ها، سیر تحول و پیشرفت سرعت زیادی نداشت. لیکن در طی دو سه سده اخیر، بشر شاهد تحولات و پیشرفت های شگرف و شگفت آوری در حوزه های مختلف دانش بشری بوده است که می توان بخش عمده آن را مرهون گسترش ارتباطات و انتقال تجربیات به مدد نظام های آموزشی منظم و انجام پژوهش های علمی دانست. مهم ترین مراکز این فعالیت ها دانشگاه ها بوده اندکه در قالب طرح های پژوهشی و از جمله مهم ترین آنها یعنی پایان نامه های تحصیلی نقش مهمی در پیشبرد علمی جوامع و جهان داشته اند.
با گذشت زمان، استفاده از شیوه های علمی روشمند و هدفمند برای انجام پژوهش های علمی از جایگاه ویژه ای برخوردار گردید. به طوری که امروزه دانشجویان در بدو ورود به دانشگاه ها موظف هستند چند واحد درسی را تحت عنوان های روش های پژوهش بگذرانند. حتی در بعضی از دانشگاه ها مانند دانشگاه های انگلستان واحد های درسی مربوط به روش های پژوهش ممکن است تا یک سال از دوران تحصیل دانشجویان را در بربگیرد. این موضوع در دوران تحصیلات تکمیلی (کارشناسی ارشد و دکتری) اهمیتی دوچندان می یابد. زیرا دانشجویان برای تکمیل فرآیند تحصیل خود و گرفتن مدرک مجبور به نوشتن پایان نامه هستند که نخستین کار پژوهشی جدی آنان نیز به شمار می آید. بدین ترتیب آشنایی با چگونگی تدوین یک پایان نامه پژوهشی مبتنی بر شاخص ها ومعیارهای علمی آن هم در یک دوره زمانی مشخص و نسبتاً محدود از اهمیت بییشتری برخوردار است. در واقع با تدوین پایان نامه است که دانشجو به عنوان یک پژوهشگر رسمیت می یابد و فرآیند آشنایی و تجربه اندوزی او در حوزه پژوهشگری به تکامل می رسد.
باتوجه به اهمیتی که تدوین یک پایان نامه علمی و قابل قبول درعرصه پژوهش و پژوهشگری دارد، از همان اوان شکل گیری دانشگاه ها، نوشتن مقالات، جزوه ها و کتاب هایی پیرامون روش ها و روند تهیه پایان نامه برای راهنمایی دانشجویان آغاز گردید و روزبه روز نیز بر دامنه آن افزوده شد. تا آنجاکه درحال حاضر همه ساله کتاب های متعدی با عناوینی مانند «روش های پژوهش»، «شیو های نوشتن علمی»، «چگونه مقاله و پایان نامه علمی بنویسیم»، «چگونه دکتری (پی.اچ.دی) بگیریم»، «چگونه پایان نامه بنویسیم»...، روانه بازار کتاب می گردد. کتابی که اکنون ترجمه آن پیش روست «نگارش پایان نامه»(۳) یکی از این کتاب ها است که توسط پاول اولیور(۴) از استادان دانشگاه هادرزفیلد(۵) در انگلستان و متخصص رشته «آموزش و توسعه مهارت ها» نوشته شده است. این کتاب برای اولین بار در سال ۲۰۰۴ منتشر و مجدداً در سال ۲۰۰۶ و از طریق انتشارات سیج(۶) در لندن، کالیفرنیا و دهلی نو تجدید چاپ گردید.
هرچند در ایران نیز در پی ایجاد دانشگاه ها، آموزش شیو های پژوهش علمی مورد توجه قرار گرفت و کتاب هایی نیز در زمینه مباحث عمومی پژوهش(تحقیق) و یا روش پژوهش در رشته های مختلف ترجمه یا تالیف شده و می شود و هم چنین دانشگاه ها آیین نامه هایی را برای چگونگی تدوین پایان نامه تنظیم کرده اند، اما به نظر می رسد دانشجویان به رغم برخورداری از استعداد و توانمندی های لازم علمی غالباً در هنگام انتخاب موضوع و نوشتن پایان نامه با مشکلات فراوانی رویارو هستند. این مشکلات از مراحل آغازین واردشدن به مرحله پایان نامه نویسی تا زمان برگزاری جلسه دفاع کماکان آنها را به خود مشغول می دارد. از این رو در اختیار داشتن یک راهنمای جامع نگارش پایان نامه که آنها را از همان گام اول یعنی انتخاب موضوع و استاد راهنما، طراحی پایان نامه، انتخاب روش شناسی مناسب، جمع آوری اطلاعات و تحلیل آنها و چگونگی تدوین نهایی یک پایان نامه علمی و آمادگی برای دفاع از آن رهنمون سازد، ضرورتی است که سال هاست احساس می شود. ترجمه حاضر کوششی برای پاسخ گویی به چنین ضرورتی است.
مترجم که هم تجربه تحصیل و پایان نامه نویسی در ایران و هم در کشور انگلستان را دارد و ضمناً چند سالی تدریس درس روش تحقیق و هدایت پایان نامه های تحصیلی را در دوره های تحصیلات تکمیلی برعهده داشته، بر آن شد تا با ترجمه کتاب پیش رو گامی در جهت کمک به دانشجویان در این زمینه بردارد. هم چنانکه اشاره شد تجربه نشان می دهد
که اکثر دانشجویان دوره های تحصیلات تکمیلی در کشور ما در نوشتن پایان نامه از انتخاب موضوع گرفته تا مدیریت زمان، روش شناسی وسایر زمینه های مرتبط با ابهام و مشکلاتی روبرو هستند. برای کمک به کاستن این مشکلات بود که ایده ترجمه یک کتاب جامع و در عین حال گویا و روان مدنظر قرار گرفت. انتخاب کتاب حاضر پس از بررسی و مقایسه کتب مختلف در زمینه مورد بحث، صورت گرفت و مفیدتر دانسته شد.
نویسنده در این کتاب علاوه بر توضیح و بحث پیرامون ویژگی های یک پایان نامه خوب و فرآیند علمی تهیه و تدوین آن، به معرفی ویژگی های هر مرحله از کار، از انتخاب موضوع تا مرحله پایانی یعنی شرکت درجلسه دفاعیه پرداخته است. او سعی کرده با زبانی نسبتا ساده، گویا، مختصر همراه با مثال های متعدد و قابل فهم، راهکار های نوشتن یک پایان نامه را ارایه کند. برای این منظور نویسنده، کتاب را به دو بخش «فرآیند نگارش علمی» و «نگارش پایان نامه» تقسیم کرده است. در بخش نخست سعی کرده است ابتدا به فرآیند و ویژگی های یک پایان نامه پژوهشی بپردازد و در قالب شش فصل هر یک از مراحل شش گانه آن را مورد بحث قرار دهد. در بخش دوم و درطی فصل های جداگانه راهکار های لازم برای نوشتن یک پایان نامه اعم از انتخاب موضوع، نوشتن طرح پژوهشی، انتخاب استاد راهنما، مدیریت زمان، طرح سوال و فرضیه، انتخاب روش و رویکرد متناسب با موضوع، مرور پیشینیه موضوع، جمع آوری اطلاعات، تجزیه و تحلیل اطلاعات، چگونگی ارجاع دادن و چنانکه گفته شد در نهایت شرکت در جلسه دفاع ارایه کند.
اگرچه نویسنده به عنوان یک محقق انگلیسی در بحث پیرامون مراحل اداری و سازمانی انتخاب موضوع و استاد راهنما و یا دفاع پایان نامه به قوانین و مقرارت موجود در دانشگا ه های کشور خود استناد کرده اما در عین حال در هر مورد امکان ناهمگونی در دانشگاه های مختلف در این زمینه ها را یادآور می شود. هم چنین با این که مثال های مورد استفاده در کتاب بیشتر با مباحث علوم اجتماعی پیوند دارد، اما کتاب می تواند از بسیاری جهات برای تمامی دانشجویان تحصیلات تکمیلی و به ویژه دانشجویان رشته های مختلف علوم انسانی مفید باشد.
در پایان این مقدمه مترجم به خود لازم می داند از همکاری سرکار خانم طیبه زرمهر که در مراحل مختلف ترجمه و خصوصاً بازخوانی های متعدد کمک موثری نمودند، سپاسگزاری نماید. همین طور از معاونت محترم پژوهشی وزارت علوم، تحقیقات و فن آوری و پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی جهت انتشار این اثر کمال تشکر می شود.

محمدتقی ایمان پور
دانشگاه فردوسی مشهد

بخش اول: فرآیند نگارش علمی

فصل ۱: پایان نامه پژوهشی

محتویات فصل
در این فصل شکل های مختلفی که یک پایان نامه پژوهشی می تواند داشته باشد و معیار تمایز میان یک پایان نامه کارشناسی ارشد و پایان نامه دکترا را بررسی می کنیم. ما درباره ویژگی های کلی نگارش علمی برخی ویژگی های یک پایان نامه با مشخصه های خوب را بحث می کنیم. هم چنین به طور کلی فرآیند رسمی و مقررات موجود برای پایان نامه های علمی را بیان می کنیم.
از خود سئوال کنید: چرا می خواهید یک پایان نامه پژوهشی بنویسید؟
این کتاب درباره فرآیند نگارش یک پایان نامه و برای کمک به دانشجویان تحصیلات تکمیلی، طراحی شده است. برای بسیاری از افراد که درگیر پژوهش در دوره کارشناسی ارشد یا دکترا هستند، جمع آوری و تحلیل اطلاعات، جالب و هیجان انگیز است. در علوم اجتماعی فرآیند پژوهش اغلب در واکنش و تعامل با دیگر افراد انجام گیرد و در همان حال که شروع به گردآوری اطلاعات می کنید، پیشرفت واقعی را نیز در خود احساس می کنید. به هر حال زمان آن فرا می رسد که همه این داده ها و تحلیل ها به یک پایان نامه تبدیل شوند. نگارش پایان نامه در حد زیادی خودش یک فرآیند مستقل است و ممکن است پیشرفت کار بسیار کند به نظر برسد و انجام آن ممکن است نامحدود به نظر برسد. این کتاب در نگارش پایان نامه یعنی از لحظه ای که اولین کلمه را تایپ می کنید تا هنگامی که جهت دفاع از پایان نامه وارد جلسه دفاع می شوید، به شما کمک خواهد کرد.
انگیزه
با شناسایی یک یا دو جنبه از انگیزه شخصی در رابطه با نگارش علمی، می توانیم کار را شروع کنیم. بیشتر دانشجویان پایان نامه را به منظور کسب صلاحیت های علمی (مدرک دانشگاهی) نظیر مدرک کارشناسی ارشد «آموزشی» یا کسب مدرک پژوهشی مانند کارشناسی ارشد یا دکترا در علوم انسانی می نویسند. اغلب یک گرایش طبیعی در افراد وجود دارد که به طور مداوم درباره مدرک تحصیلی نهایی فکر کنند و پایان نامه را به راحتی به عنوان وسیله ای برای رسیدن به آن هدف بدانند. متاسفانه، گاهی اوقات کار نگارش می تواند بسیار طاقت فرسا و خود مانع کسب مدرک تحصیلی شود. این مساله باعث تاسف است. زیرا، نگارش علمی، یک فعالیت بسیار خلاقانه است. نگارش علمی فرصتی برای شما دانشجویان فراهم می کندکه از آن طریق نه تنها به توصیف کارهای پژوهشی خود بپردازید بلکه افکار علمی خود را نیز بیان کنید. نگارش پایان نامه صرفاً یک فعالیت ابزاری نیست، بلکه فرصتی برای بیان درک و فهم خود از جهان به شیوه ای نو و بدیع است. اگر بتوانید بر این بُعد خلاقانه متمرکز شوید احتمالاً از فرآیند آن احساس رضایت بیشتری می کنید.
ایجاد ارتباط
به هر حال، علاوه بر نکات فوق، پایان نامه وسیله ای برای ایجاد ارتباط است. به دیگر سخن، شما در ابتدا آن را به عنوان یک نوشته برای داوران در جلسه دفاع آماده می کنید امّا شما باید در نظر داشته باشید که پایان نامه شما سرانجام در قفسه های کتابخانه قرار می گیرد، و جایی که توسط بسیاری از دانشجویان آینده یعنی کسانی که مشغول به پژوهش هستند مورد استفاده قرار می گیرد. دانشجویان خارجی نیز ممکن است پایان نامه شما را مطالعه کنند و ایده شما را بعد از پایان تحصیلات با خود به کشورشان ببرند. دانشجویانی که به طور پاره وقت کار می کنند، ممکن است تحت تاثیر پایان نامه شما قرار گرفته و ایده هایی از آن را در محل کارشان تلفیق کنند. به طور خلاصه کار نگارش فرصتی برای انتقال ایده های جالب و پیچیده به مخاطبین نامحدود آینده است. این مساله می تواند نگارش علمی را به یک چشم انداز هیجان انگیز تبدیل کند.

فرآیند

در فرآیند نگارش هم چنین مفهومی از توسعه ایده های بشری وجود دارد. نگارش پایان نامه شما را با بنیادهای اندیشه های پژوهشگران و متفکرانی که در گذشته بوده اند آشنا و به شما کمک خواهد کرد تا شالوده ای را برای دانشجویان آینده پی ریزی کنید. بخشی از یک پایان نامه معمولاً شامل بازخوانی و تحلیل پیشینه پژوهش در یک موضوع است و هدف این کار نشان دادن این نکته است که چرا و چگونه پژوهش کنونی می تواند چیزی به مجموع دانش بشری بیفزاید. فرآیند نگارش علمی فقط به عنوان بخشی از انتقال فرهنگ بشری نیست، بلکه فراهم کردن دورنمائی جدید از جهان است. پایان نامه دکترا به طور سنتی نوعی شرکت واقعی و اصیل در دانش بشری است، اما نگارش هر پایان نامه از طرفی فرصتی را نیز برای آفرینش نگاهی نو به دنیای اجتماعی فراهم می کند.
اهداف این کتاب فراهم کردن توصیه و مشاوره عملی در نگارش موفقیت آمیز یک پایان نامه است. اگرچه این مساله وظیفه ای بسیار مهم است، امّا امیدوارم چیزی بیش از یک پیشنهاد سودمند در بیان راهبردها برای بالابردن موفقیت ها باشد. من امیدوارم که این کتاب احساس حقیقی و هیجان شما را در فرآیند نگارش برانگیزاند و توانایی بالقوه آن باعث انتقال ایده های جذاب و پیچیده شود. بالاتر از همه، امیدوارم که این کتاب به شما کمک کند که از فرآیند نگارش خشنود شده و از آن لذت ببرید.
ماهیت و گونه های یک پایان نامه پژوهشی
قبل از اینکه بحث درباره پایان نامه را به طور مفصل آغاز کنیم، باید برخی از اصطلاحات را توضیح دهیم. اصطلاحات «پایان نامه»(۷) و «رساله»(۸) گاهی در گفتگوهای علمی و روزمره به یک معنا به کار گرفته می شود، اگرچه ممکن این گرایش وجود داشته باشد که عنوان «پایان نامه» را برای مدرک کارشناسی ارشد و «رساله» در ارتباط با مدرک دکترا به کار گرفته شود. به هر حال، برای اجتناب از آشفتگی های احتمالی در ارتباط با استفاده از آن در سازمان های مختلف آموزشی، اصطلاح «رساله» در سراسر این کتاب استفاده می شود. امّا در جایی که تفاوت های بین سطوح کارشناسی ارشد و دکترا وجود داشت به طور مشخص بیان خواهد شد.
در خلاصه ترین شکل ممکن می توان گفت که یک پایان نامه یک فقره نگارش علمی و رسمی است که درباره یک مطالعه پژوهشی گزارش می دهد. به هر حال، تنوع زیادی هم در ساختار و هم در محتویات پایان نامه ها وجود دارد و مفید خواهد بود که به طور خلاصه برخی از این تنوع ها مورد بررسی قرار گیرد. پایان نامه ها در علوم اجتماعی به طور کلی گرایش دارند تا اطلاعات تجربی را به عنوان پایه و اساس پژوهش قرار دهند. این اطلاعات از منابعی مانند پرسش نامه ها، مصاحبه ها، وسایل اندازه گیری و شاید تحلیل اسناد به دست می آیند. در اصطلاحات فلسفی، داده های تجربی اغلب به عنوان اطلاعاتی تعریف می شوند که در جمع آوری آنها از حس مان استفاده می کنیم. به هر حال، ممکن است تعداد کمی از پایان نامه ها وجود داشته باشد که اطلاعات به کار گرفته شده در آنها بر پایه تجزیه و تحلیل مفاهیم باشد. از این رو پژوهشگر ایده هایی را شناسایی می کند که در حوزه موضوعی خاص مورد استفاده قرار می گیرد و آن ایده ها را مورد بررسی انتقادی و آزمایش مفهومی و فهم ذاتی قرار می دهد. بدون توجه به گونه اطلاعات مورد استفاده، یک پایان نامه معمولاً باعث فهم بیشتر ما از یک موضوع، خواه از طریق کار بیشتر بر روی یک موضوع و شیوه جدید کار، یا از طریق ایجاد سهم بیشتر در دانش بشری، می شود. البته این مساله، در پایان نامه دکترا نسبت به پایان نامه کارشناسی ارشد، از برجستگی بیشتری برخوردار است.
پایان نامه کارشناسی ارشد
بیشتر مدارک کارشناسی ارشد مانند «ام. ای» در علوم انسانی و «ام.اس.سی» در علوم پایه دارای واحدهای آموزشی می باشند که پایان نامه به دنبال آن می آید. حجم پایان نامه بسته به نوع دوره آموزشی و موسسه از ۱۲۰۰۰ کلمه تا ۳۰۰۰۰ کلمه متغیر می باشد.
بعضی از دانشجویان ممکن است مجبور به شرکت در امتحان شفاهی، یا جلسه دفاع از پایان نامه برای پاسخ به سوالات پایان نامه شان شوند؛ اگرچه این کار خصوصاً برای مدرک کارشناسی ارشد معمولاً متداول نیست. زمانی که پایان نامه توسط داوران تایید شد، معمولاً به طور کامل صحافی می شود و یک نسخه از آن در کتابخانه دانشگاه قرار می گیرد. «کارشناسی ارشد فلسفه»(۹) در مقایسه با مدرک «آموزشی» که پژوهشی تلقی نمی شود، به عنوان یک مدرک پژوهشی طبقه بندی می شود و معمولاً عناصری از واحدها و تکالیف آموزشی نمی باشد. این مدرک بر اساس پایان نامه های نسبتاً طولانی تر تعیین می شود و به طور معمول تا حدود ۴۰۰۰۰ کلمه است. در مورد مدرک «کارشناسی ارشد فلسفه» در علوم انسانی، دفاع از پایان نامه و جلسه مربوط به آن امری متداول تر است.
پایان نامه دکترا
پایان نامه های سنتی دکترا کاری اساسی و جدی تر است و می تواند تا ۸۰۰۰۰ یا بیشتر کلمه داشته باشد. معمولاً یک جلسه دفاع وجود دارد که به عنوان بخشی مکمل و ضروری از روند ارزیابی پایان نامه می باشد. برخی از برنامه و طرح های دکتری دارای یک برنامه آموزشی جهت فراگیری روش های پژوهش هستند. این برنامه ها چیزی مازاد بر کار پایان نامه می باشد و ارزیابی نمی شود، و یا ممکن است به عنوان بخشی از کل طرح باشد و به طور رسمی ارزیابی شود، در این صورت باعث کاسته شدن اندازه و حجم پایان نامه می شود. نمونه بارز چنین پایان نامه هایی، مربوط به دکتری آموزشی(۱۰) است که در آن یک دوره مشخص به روش های پژوهش یا جنبه هایی از پژوهش آموزشی اختصاص داده می شود، چنین پایان نامه هایی کوتاه تر هستند و شاید حجم آنها به ۵۰۰۰۰ کلمه کاهش یابد. دکترای آموزشی(۱۱) گاهی اوقات به عنوان دکترای «آموزشی» یا «حرفه ای و تخصصی» نام برده می شود. چنین درجات دکترای آموزشی در دیگر حوزه های تخصصی نظیر«دکترای مدیریت مالی»(۱۲) مطرح می باشد. برخی از مقررات دانشگاه گنجاندن کارهای ابتکاری یا مقالات چاپ شده مجلات را به عنوان بخشی از کار پایان نامه مجاز می دانند.
بدون توجه به تنوع در ساختار و قالب یک پایان نامه، اشتراکات مشخصی در آنها وجود دارد که معمولاً در یک یا چند شکل ارایه می گردد. سوال پژوهش یا مسایل آن باید به روشنی توصیف شود و در قالب ادبیات مربوط به آن موضوع مطرح شود. هم چنین باید به طور معمول در رابطه با طرح پژوهش توجیه لازم ارائه گردد و چگونگی جمع آوری اطلاعات، تحلیل آنها و روش های پژوهش توضیح داده شود. به عنوان بخشی از این فرآیند انتظار می رود که توضیح لازم در مورد چرائی قرارداده شدن آن مطالعه در آن قالب نظری خاص یا چشم انداز آن، داده شود. در نهایت باید یک تحلیل دقیق از داده ها و یک خلاصه از نتایج گفته شده وجود داشته باشد.
لازم است یادآوری کنیم که روش های دیگری برای کسب درجه دکترا وجود دارد که شامل روش استفاده از کار های انتشاراتی می باشد. در اینجا داوطلب مجموعه ای از پژوهش های چاپی را همراه با تفسیری نسبتاً کوتاه و انتقادی در مورد مقالات یا کتاب ها ارایه می دهد. کار های انتشاراتی و تفسیر آنها در کنار هم دکترای ارایه شده را تشکیل می دهند. این فرآیند معمولاً تنها افراد باتجربه علمی را شامل می شود و کار آنها به عنوان یک شرح و تفسیر انتقادی و حجم آن معمولاً کوتاه تر از یک پایان نامه است که موضوع بحث این کتاب نمی باشد. جنبه هایی از فرآیند کار برای کسب درجه دکترا در کتاب لئونارد (۲۰۰۱، صص۷۱-۶۹) بحث شده است.
شباهت ها و تفاوت ها میان پایان نامه های کارشناسی ارشد و دکترا
یکی از نتایج تنوع ساختاری برنامه های دوره تحصیلات تکمیلی این است که برخی از پایان نامه های دکترا، خیلی از پایان نامه های کارشناسی ارشد حجیم تر نیستند. بنابراین روشن کردن تفاوت های آنها در حد امکان بسیار ضروری می باشد. در ابتدا باید خاطرنشان کرد که دانشگاه ها به طور جداگانه و مشخص، خودشان مقرراتی در این باره دارند و ضروری است که به دقت مقررات موسسه ای که در آن مطالعه می کنید را بخوانید. به هر حال شباهت ها و تفاوت های کلی بین این دو گونه از پایان نامه وجود دارد.
شباهت های میان این دو نوع از پایان نامه در حد زیادی در بُعد ساختاری آنها است. آنها بر طبق معمول دارای محتوای کلی و مشابهی هستند که شامل یک مرور و بازخوانی پیشینه پژوهش، یک مبحث روش شناسی، تحلیل اطلاعات، نتیجه گیری و فهرستی از ارجاع مطالب  هستند. پایان نامه ها احتمالاً به سبک رسمی و علمی یکسانی نوشته می شوند و به فصل های مناسبی تقسیم می شوند و یک شکل قابل قبول علمی را در ارجاعات استفاده می کنند. علاوه بر این، پایان نامه ها، نمونه کاملاً استاندارد از صفحات مقدماتی را شامل می شوند که فهرستی از مطالب و شاید فهرستی از اختصارات یا اصطلاحات فنی به کارگرفته شده در پایان نامه باشد. بنابراین حوزه وسیعی از عمومیت ها به ویژه بر حسب ساختارها وجود دارد، اگرچه دانشجویان ممکن است خصوصیات و ویژگی های فردی شان را در شکل خاص پایان نامه به کار بگیرند. به هر حال، علی رغم این شباهت ها، به عناصر مختلف موجود در پایان نامه های دکترا در مقایسه با سطح کارشناسی ارشد به گونه ای متفاوت پرداخته می شود.
پیشینه پژوهش
در پایان نامه دکترا، به مرور و بازخوانی پیشینه پژوهش به طور کامل تری پرداخته می شود. پیشینه پژوهش ممکن است به بخش های کوچک تری تقسیم شود و به آن، هم از نظر موضوعی و شاید هم از نظر ترتیب زمانی موضوعات، پرداخته می شود. مفاهیمی از پیشینه پژوهش که در مواردی از نظر فلسفی مشکل ساز هستند به طور جداگانه مورد بحث قرار می گیرند و کوشش می شود که بعضی از جنبه های استفاده از آنها توضیح داده شود. در مقایسه با پایان نامه کارشناسی ارشد، در پایان نامه های دکترا ممکن است به شکل وسیع تری از پژوهش کنونی در مجلات علمی استفاده شود، تا موضوع پایان نامه در بستر ادبیات علمی جای بگیرد. اگرچه کوشش می شود در پایان نامه تا حد امکان از مطالب جدید استفاده شود امّا در عین حال ممکن است در جهت ردیابی توسعه ایده های تاریخی نیز کوشش هایی صورت پذیرد.
روش شناسی
پرداختن به مسائل روش شناسی، در پایان نامه های دکترا به طور مفصل تری انجام می شود. شاید به طور معمول در یک پایان نامه کارشناسی ارشد پژوهش با یک رویکرد خاص، نظیر استفاده از مطالعه موردی یا پژوهش سنجشی انجام شود. در سطح دکترا، به هر روی شیوه کار فراتر از این مسائل است. رویکرد روش مندانه کار به طور کلی باید به دقت مرتبط با اهداف مطالعه باشد. برای مثال، اگر رویکرد مطالعه موردی انتخاب می شود، پس باید یک بحث معرفت شناسی وجود داشته باشد و در آن توضیح داده شود که انتخاب شیوه خاص جمع آوری اطلاعات چگونه می تواند دانش پیرامون موضوع مورد بحث را آشکار کند. هم چنین بحث ممکن است بیشتر به مسائل هستی شناسی کشیده شود؛ و آیا اینکه پژوهشگر، جهان اجتماعی را به عنوان واقعیات بیرونی و قابل مشاهده می بیند یا خیر. این ملاحظات احتمالاً به توصیف فرآیند جمع آوری اطلاعات و یک تحلیل دقیق از انتخاب این رویکرد منجر می شود. هم چنین انتظار می رود که پایان نامه دکترا شامل بحث های مفصل بیشتری در مورد مسائل اخلاقی باشد که به طور صریح در پژوهش بیان می شود.
اطلاعات
حوزه جمع آوری اطلاعات به طور اجتناب ناپذیری در پایان نامه دکترا بسیار گسترده است. در مورد یک بررسی سنجشی، پرسش نامه ها معمولاً در میان نمونه های جمعیتی گسترده تری توزیع می شود. در یک مطالعه قوم شناسی، مصاحبه های بیشتری انجام می شود و در یک مطالعه طولی، پژوهش ممکن است دوره زمانی بیشتری را شامل شود. یک پایان نامه کارشناسی ارشد شاید در کمتر از چند ماه کامل شود و دوره زمانی محدودتری را مورد مطالعه قرار دهد. اما به هرحال در پایان نامه دکترا، جمع آوری اطلاعات ممکن است بیش از ۲ الی ۳ سال طول بکشد. کاملاً جدا از حجم اطلاعات جمع آوری شده، فرآیند واقعی جمع آوری اطلاعات احتمالاً به شکل پیچیده تری انجام می شود. پرسش نامه ها معمولاً پیچیده تر، و اطلاعات وسیع و متنوع تری از طریق آنها جمع آوری می شود که نیازمند تحلیل های آماری پیشرفته تری هستند. نظارت های دقیق برای آگاهی از اعتبار و قابل اطمینان بودن اطلاعات و خطرات احتمالی و بالقوه که ممکن است وجود داشته باشد انجام می گیرد. هم حجم و هم پیچیدگی اطلاعات جمع آوری شده، استفاده از بسته های نرم افزاری کامپیوتری را برای تحلیل اطلاعات، چه به صورت کمّی و چه کیفی، ایجاب می کند. توانایی دانشجو در استفاده از چنین نرم افزارهایی احتمالاً، باعث دقیق تر شدن روند تحلیل اطلاعات می شود. در نتیجه، پیش بینی می شود نظریه های پدیدآمده از این اطلاعات، پیچیده تر باشد و هر فرضیه ای به طور دقیق تری آزمایش شود. از طریق تاثیر و نفوذ این عوامل یا مسائل دیگر، انتظار می رود که در یک پایان نامه زمینه های قطعی تری برای تعمیم دادن یک نمونه پژوهش جمعیتی وجود داشته باشد. فرض معمول این است که یک پایان نامه دکترا «سهم اصلی را در دانش بشری» داشته باشد. پایان نامه های کارشناسی ارشد به سطح درک ما اضافه می کنند، اما یافته ها و اطلاعات ممکن است بیشتر به دانش کنونی وابسته باشند و بخشی از آن محسوب شوند.
به هر حال، اشتباه است اگر فرض کنیم یک تقسیم بندی روشن بین پایان نامه های کارشناسی ارشد و دکترا وجود دارد؛ به تعبیری یک ویژگی خاص وجود دارد که همیشه در یک نوع پایان نامه وجود دارد و هرگز در انواع دیگر آن نیست. کاملاً امکان دارد که ما یک پایان نامه کارشناسی ارشد را بیابیم که مثلاً مسائل اخلاقی در آن بیشتر از پایان نامه دکترا مورد بحث قرار گرفته باشد. به طور کلی، ویژگی های موجود در بندهای پیشین می تواند یک راهنمای منطقی برای تشخیص میان دو سطح از پایان نامه باشد. شاید بهتر باشد که پایان نامه کارشناسی ارشد و پایان نامه دکترا را نه به عنوان دو سطح از نوشته های علمی کاملاً جدا از هم، بلکه بیشتر در امتداد هم که تفاوت های آنها تا اندازه زیادی بسته به کیفیت کلی پژوهش و نوشته های آنها می باشد مورد بررسی قرار دهیم. محتویات کلی پایان نامه ها در کتاب کریر (۱۹۹۶، صص۹-۱۷۸) مورد بحث قرار گرفته است.

نظرات کاربران درباره کتاب نگارش پایان‌نامه