کتاب تاریخ روزنامه‌نگاری در قلمرو زبان فارسی جلد 4 اثر ناصرالدین پروین نشر نی

از سال‌های ۱۳۰۴ تا ۱۳۲۰ خورشیدی که نویسنده آن را «نوخودکامگی» نامیده است نظام مشروطه به صورتی نمایشی درآمد و قانون اساسی عملاً از اعتبار افتاد. در این شانزده سال، با وجود سلطه حکومت و نظارت‌های سخت‌گیرانه، روزنامه‌نگاری در ایران و دیگر سرزمین‌های فارسی‌زبان همچون افغانستانِ محمدزایی و فرارودِ شورویِ استالینی همچنان زنده بود. در این برهه، ۴۷۱ نشریۀ فارسی‌زبان منتشر شد که ۷۱/۵ درصد آن‌ها در ایران انتشار یافت. نظام‌نامه تمرکز اخبار دولت ایران و فشارهای سیاسی و اقتصادی مانعِ فعالیت مطبوعات نمی‌شد، بلکه به رشد فنی و حرفه‌ای آنان نیز انجامید. با این‌ همه، نثر روزنامه‌نگاری از فارسی معیار فاصله گرفت و واژه‌های بیگانه و ترجمه‌های نادرست در آن راه یافت.

مجلد چهارم تاریخ روزنامه‌نگاری در قلمرو زبان فارسی تصویری است از دورانی که سانسور و نظارت در اوج بود، اما جوهر روزنامه‌نگاری فارسی، با همهٔ دشواری‌ها، به حیات خود ادامه داد.