کتاب تاریخ روزنامه‌نگاری در قلمرو زبان فارسی جلد 3 اثر ناصرالدین پروین نشر نی

از تیر ۱۲۸۸ تا آبان ۱۳۰۴ را می‌توان دوران «تندباد حوادث» نامید. جهان و ایران، در این شانزده سال و سه ماه، در کشاکش رویدادهای بزرگ سیاسی و نظامی دگرگون شدند. پس از پیروزی جنبش بازستانیِ مشروطه، فرصتی کوتاه برای تمرین دموکراسی پدید آمد و روزنامه‌ها به سنگر اندیشه و سیاست بدل شدند. احزاب تازه‌تأسیس و گروه‌های فکریْ آرمان‌های ملت‌مداری، اتحاد اسلامی و تجددخواهی را در کنار مفاهیم نوپدیدی چون بینش طبقاتی و برتری نژادی مطرح کردند؛ این مفاهیم با طوفان جنگ جهانیِ نخست به ایران و جهان فارسی آمدند.

مجلد سوم تاریخ روزنامه‌نگاری در قلمرو زبان فارسی مربوط به دوران مذکور است، در این برهه، ۶۳۸ عنوان روزنامه و مجله فارسی، یا دارای بخش فارسی، در چهار قاره انتشار یافت که از میان آن‌ها ۸۹ عنوان بیرون از ایران منتشر می‌شد و فارسی‌زبانان در افغانستان و فرارود نیز در این عرصه نقشی چشمگیر داشتند. این مجلد روایتی است از ایستادگیِ اندیشه و مطبوعات در میانۀ طوفان.