کتاب دیده‌ور اثر احمد فال‌الدین نشر هرمس

ابوعثمان عمرو بن بحر جاحظ که با عمر درازش با چندین حاکم دورۀ عباسی هم‌ دوره بود، برای آشنایان با حوزۀ ادبیات عرب آوازه‌ ای چنان بلند دارد که او را «پادشاه نثر عربی» خوانده‌ اند و دامنۀ اطلاعات او چنان گسترده است که شناخت جامعۀ اسلامیِ آن عصر، جز با خواندن روایت‌ های گرم و جاندار و گزارش‌ های بی‌ پروا و بی‌ پرده‌ اش از مناسبات اقشار مختلف مردمِ آن زمان امکان‌پذیر نیست.

جاحظ با زبانِ فارسی هم چندان بیگانه نیست؛ او زاده و درگذشتۀ بصره است؛ کانونی اسلامی که ملت‌ ها را آبدیده کرده و آن‌ها را در هم آمیخته و در یک طیفِ تمدنیِ چندوجهی اما همسو، گرد آورده بود. او در روزگار خود با گویشوَران فارسی هم می‌ زیست و دوستان و استادان و شاگردان و هماوردانی فارسی‌ گو نیز داشت؛ چه، در آن دورۀ عباسی ارتباط میان زبان‌ های عربی و فارسی نه ارتباطی از سر چالش و رقابت که پیوندی از جنس پشتیبانی و هم‌ افزایی بود.

نویسنده در کتاب حاضر کوشیده در بصرۀ سده‌ های دوم و سوم، روایتی داستانی را پی بگیرد تا چندفرهنگی حاکم بر این شهر را، با محوریت شخصیت جاحظ نشان دهد.