کتاب یادنامه 3 مسعود آتشی - برازجان؛ خاطره‌ها و حافظه‌ها اثر مسعود آتشی نشر هامون نو

همه ما نیاز داریم حرف بزنیم، خاطره بسازیم و آنها را برای آیندگان نگه داریم. حرف و نوشته، از همین نیازِ درونی انسان برای بیان کردن و ماندگار کردن لحظه‌های زندگی به وجود آمده است. گاهی تاریخ را نه در کتاب‌های قطور و رسمی، بلکه در قصه‌های شیرین پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌ها، در همهمه کوچه‌های قدیمی و در یادهای مشترک مردم یک شهر می‌توان یافت. این خاطرات جمعی، گنجینه‌ای زنده و پویاست که اگر ثبت نشود، به مرور زمان محو می‌شود. این کتاب‌ها بیش از آن‌که حاصل تحقیق خشک و بی‌روح باشد، یادگاری است از سال‌ها گوش دادن و آموختن از زبان کسانی که روزگاران گذشته را درک کرده‌اند. من در این مسیر، تنها یک شاگرد بوده‌ام؛ شاگرد روزگار و راویان صادقی که هر کدام گنجی از خاطره و تجربه بودند. آنچه اکنون پیش روی شماست، نتیجه بیش از سی سال عشق و دلبستگی من به شهر و دیارم است. این دلبستگی از دوران نوجوانی و در کلاس‌های دبیرستان فرخی برازجان آغاز شد و همراه با من، در طول سال‌هایی که به عنوان معلم خدمت کردم، رشد کرد و بالید. روزانه نوشتنِ اتفاقات، دیده‌ها و شنیده‌ها، کم‌کم مرا تبدیل به کسی کرد که دوست داشت روایتگر تاریخ و فرهنگ دیارش باشد. با گسترش اینترنت و شبکه‌های اجتماعی، این نوشته‌های دست‌نویس که سال‌ها در گنجه‌ها خاک می‌خوردند، فرصتی تازه برای دیده شدن یافتند. اول در فیسبوک و از انجمن دوستداران دشتستان شروع به کار کردم و بعدها در پیام‌رسان‌هایی مثل واتس‌آپ و در گروه‌های محلی مانند انجمن فرهنگ‌سازان سبزاندیش و خانه فرهنگ دشتستان، این مطالب را با نام «یادنامه» منتشر کردم. هر صفحه از این نوشته‌ها، مانند نامه‌ای از گذشته است برای آینده، یادگاری از بزرگان برای نسل جوان و تلاشی برای زنده نگه داشتن خاطره‌هایی است که نباید فراموش شوند. در این راه طولانی، من تنها نبودم. بزرگ‌ترین یاوران من، معمرین و ریش‌سفیدانی بودند که گنجینه‌ای از خاطرات را در سینه داشتند. با علاقه‌ای کودکانه و صبری بزرگ، پای صحبت‌هایشان می‌نشستم و آداب و رسوم، باورها و اتفاق‌های محلّی را از لابه‌لای خاطراتشان جمع‌آوری می‌کردم. گاهی پیش می‌آمد که چند نفر، یک واقعه را به شکل‌های متفاوتی تعریف می‌کردند. در این مواقع سعی می‌کردم با پرس‌و‌جو از دیگران، بررسی سندهای محلی و جمع‌بندی روایت‌ها، نزدیک‌ترین نسخه به واقعیت را ثبت کنم. خوب می‌دانستم زمانه گذراست و با از دست دادن هر یک از این راویان، بخشی از تاریخ شفاهی و هویت جمعی ما برای همیشه ناپدید می‌شود. هدفم از این کار، فقط ثبت تاریخ گذشته نیست. می‌خواهم پلی بین نسل گذشته و نسل امروز و فردا بزنم. این کار، برای من ادای دینی است به شهرم برازجان و کوششی است برای اینکه جوانان با ریشه‌های فرهنگی و هویت تاریخی خود آشنا شوند و به آن ببالند. خوشبختانه در سال‌های اخیر، توجه به تاریخ و فرهنگ محلی بیشتر شده و افراد و گروه‌های زیادی در این زمینه تلاش می‌کنند. این یادنامه‌ها نیز بخش کوچکی از این تلاش جمعی بزرگ است که امیدوارم با دیگر کارهای ارزشمندی که انجام شده، همراه و همگام باشد. من هم مانند هر نویسنده‌ دیگری می‌دانم که این اثر بدون اشکال و کامل نیست. اما تجربه به ما آموخته که اگر منتظر کامل شدن چیزی بمانیم، شاید هرگز فرصت عرضه‌اش را پیدا نکنیم. پس این نوشته را با همه کاستی‌هایش منتشر می‌کنم و با جان و دل پذیرای دیدگاه‌ها، نقدها و پیشنهادهای شما هستم تا در چاپ‌های بعدی، کامل‌تر و پخته‌تر شود. این مجموعه در سه جلد تقدیم شما می‌شود: جلد اول: یادنامه برازجان؛ رازها و رمزها: در این جلد به نکته‌های پنهان، داستان‌های کمتر گفته شده و بخش‌هایی از تاریخ و فرهنگ منطقه می‌پردازیم که شاید برای بسیاری تازه باشد. جلد دوم: یادنامه برازجان؛ اسم‌ها و رسم‌ها: این جلد به آیین‌ها، مراسم، باورهای مردمی و همه آنچه زیر عنوان «رسم و راه» زندگی مردم این دیار می‌گنجد، اختصاص دارد.

جلد سوم: یادنامه برازجان؛ خاطره‌ها و حافظه‌ها: در این جلد، روایت‌های شخصی و جمعی مردم را می‌خوانیم که حافظه تاریخی شهر را شکل داده‌اند و هویت ما را می‌سازند. در پایان، از صمیم قلب از تمام کسانی که در این مسیر مرا همراهی کردند، از راویان سالخورده که با صبر و گشاده‌رویی خاطراتشان را در اختیارم گذاشتند، از دوستان عزیزی که همیشه مشوق من بودند و از همه کسانی که به نوعی چراغ این راه را روشن نگه داشتند، تشکر می‌کنم. این کتاب، بیش از آن‌که به من اختصاص داشته باشد، متعلق به همه شماست؛ به همه کسانی که تاریخ و فرهنگ این سرزمین را در سینه حفظ کرده‌اند و امانت‌دارانه به نسل بعد سپرده‌اند. امیدوارم این برگ‌های نوشته شده، آغازگر گفت‌وگویی پایدار میان گذشته و آینده، میان بزرگ‌ترها و جوان‌ترها و میان همه دوستداران این دیار باشد. مسعود آتشی  برازجان - زمستان ۱۴۰۴