بسیاری از انیمیشن‌ها و فیلم‌های ماندگار دیزنی، برخلاف تصور عموم، داستان‌هایی کاملاً اورجینال نیستند؛ بلکه ریشه در رمان‌ها، افسانه‌ها و کتاب‌های داستانی معروف جهان دارند. کمپانی دیزنی با تغییر خطوط داستانی تاریک به روایات جادویی و خانوادگی، این آثار ادبی را به شاهکارهای سینمایی تبدیل کرده است. در ادامه قرار است نگاهی کامل به تاریخچه دیزنی، اولین اقتباس‌های ادبی این شرکت و معروف‌ترین فیلم‌ها و انیمیشن‌هایی داشته باشیم که از دل کتاب‌ها و رمان‌های فراموش‌نشدنی ساخته شده‌اند.

تاریخچه دیزنی از ساخت استاپ موشن تا انیمیشن سه بعدی

مسیر تحول شرکت والت دیزنی (The Walt Disney Company)، داستان تبدیل یک استودیوی کوچک کالیفرنیایی به امپراتوری سرگرمی جهان است. این مجموعه که امروز مالک شبکه ABC، دیزنی‌پلاس، نشنال جئوگرافیک و استودیوهای غولی چون پیکسار، مارول، لوکاس‌فیلم و فاکس قرن بیستم است، مسیر پرتلاطمی را طی کرده است.

• تأسیس و دوران فیلم صامت (۱۹۲۳–۱۹۲۸): والت دیزنی پس از ورشکستگی استودیوی اولش، به همراه برادرش روی دیزنی در ۱۶ اکتبر ۱۹۲۳ شرکت انیمیشن برادران دیزنی را تأسیس کرد. آن‌ها کار خود را با مجموعه ترکیبی کمدی‌های آلیس و کاراکتر اسوالد آغاز کردند.
• تولد میکی‌موس و انقلاب صدا و رنگ (۱۹۲۸–۱۹۳۴): با از دست رفتن امتیاز اسوالد، خلق شخصیت میکی موس همه‌چیز را تغییر داد. در سال ۱۹۲۸، فیلم استیم‌بوت ویلی به‌عنوان اولین انیمیشن تاریخ با صدای هم‌گام‌سازی‌شده اکران شد. دیزنی سپس در سال ۱۹۳۲ با انیمیشن گل‌ها و درختان تکنیک رنگی تکنیکالر را به سینما آورد.
• نخستین انیمیشن بلند و عصر طلایی (۱۹۳۷–۱۹۵۰): دیزنی با ساخت سفیدبرفی و هفت کوتوله (۱۹۳۷) اولین انیمیشن سینمایی بلند تاریخ را روی پرده برد. سود حاصل از این شاهکار، سرمایه ساخت استودیوی مرکزی بربانک را تأمین کرد و با آثار ماندگاری مثل پینوکیو، فانتازیا و بامبی ادامه یافت.
• ورود به تلویزیون و پارک‌های موضوعی (۱۹۵۰–۱۹۶۶): دهه ۵۰ میلادی با ساخت انیمیشن‌های سیندرلا و پیتر پن و فیلم‌های لایواکشن همراه بود. افتتاح دیزنی‌لند در سال ۱۹۵۵ رؤیای والت دیزنی برای سرگرمی خانوادگی را محقق کرد.
• عصر انیمیشن سه بعدی و خریدهای بزرگ (۲۰۰۵ تا کنون): با رهبری باب ایگر، دیزنی در سال ۲۰۰۵ نخستین اثر کاملاً سه بعدی خود (جوجه کوچولو) را ساخت. خرید ۷.۴ میلیارد دلاری پیکسار در سال ۲۰۰۶ با حضور چهره‌هایی چون جان لستر و اد کتمل، دیزنی را وارد عصر جدیدی از انیمیشن‌های سه بعدی مدرن مثل گیسوکمند، یخ‌زده و زوتوپیا کرد.

چه شخصی دیزنی را خلق کرد؟

شرکت دیزنی توسط والت دیزنی (Walt Disney) به همراه برادر بزرگترش روی اولیور دیزنی (Roy O. Disney) در ۱۶ اکتبر ۱۹۲۳ تأسیس شد. والت دیزنی کارآفرین، انیماتور و رویابافی بود که ایده اصلی خلق شخصیت‌های محبوب، داستان‌گویی‌های جادویی و توسعه تکنیک‌های انیمیشن‌سازی را رهبری می‌کرد. در کنار او، برادرش روی دیزنی مدیریت امور مالی، تجاری و اجرایی شرکت را بر عهده داشت تا رویای والت را به یک امپراتوری سرگرمی جهانی تبدیل کند.

نام اولین انیمیشن های ساخته شده توسط دیزنی

انیمیشن شاهکار سفیدبرفی و هفت کوتوله (Snow White and the Seven Dwarfs) در سال ۱۹۳۷ اکران شد. این فیلم نه تنها اولین فیلم بلند پویانمایی کامل تاریخ دیزنی بود، بلکه به عنوان نخستین انیمیشن سینمایی بلند ساخته‌شده در ایالات متحده آمریکا نیز شناخته می‌شود که تحولی عظیم در صنعت سینما به پا کرد.

آثار دیزنی الهام گرفته از چه داستان ها و رمان هایی است؟

بخش بزرگی از موفقیت و جاودانگی آثار دیزنی مدیون اقتباس از ادبیات کلاسیک و معاصر جهان است. دیزنی شاهکارهای خود را عمدتاً از چهار منبع اصلی الهام گرفته است:

• افسانه‌های فولکلور و پریان: داستان‌های کلاسیک اروپایی نویستندگانی چون برادران گریم (سفیدبرفی، گیسوکمند و سیندرلا)، شارل پرو (زیبای خفته) و هانسی کریستین اندرسن (پری دریایی کوچولو و ملکه برفی/Frozen).
• رمان‌های ماجراجویانه و کلاسیک قرن ۱۹ و ۲۰: رمان‌های برجسته‌ای مانند پیتر و وندی نوشته جی. ام. بری (پیتر پن)، جزیره گنج نوشته رابرت لویی استیونسون (سیاره گنج)، گوژپشت نتردام اثر ویکتور هوگو و ماجراهای آلیس در سرزمین عجایب نوشته لوئیس کارول.
• کتاب‌های داستان حیوانات: آثار ادبی محبوبی مثل بامبی، یک زندگی در جنگل اثر فلیکس سالتن، ۱۰۱ سگ خال‌دار نوشته دودی اسمیت و کتاب جنگل اثر راپیرد کیپلینگ.
• نمایشنامه‌ها و اساطیر کهن: استفاده از متون کلاسیک جهان مانند نمایشنامه هملت اثر ویلیام شکسپیر (منبع الهام اصلی انیمیشن شیرشاه) یا اساطیر یونان باستان (هرکول).

هنر اصلی دیزنی در این اقتباس‌ها، تلطیف بخش‌های خشن یا تاریک داستان‌های اصلی، افزودن موسیقی‌های ماندگار و بازآفرینی روایات به شکلی جذاب و امیدبخش برای خانواده‌ها بوده است.

لیست معروف ترین انیمیشن های دیزینی ساخته شده بر اساس رمان و کتاب

اگر تصور می‌کنید شاهکارهای دیزنی تماماً در اتاق‌های فکر این استودیو متولد شده‌اند، وقت آن رسیده که تجدیدنظر کنید! دیزنی استادِ تبدیل کلماتِ روی کاغذ به تصویر و خاطره است. در ادامه به سراغ ۱۸ اثر برجسته دیزنی می‌رویم که ریشه در رمان‌ها و کتاب‌های داستانی مشهور جهان دارند؛ آثاری که با تغییرات هوشمندانه دیزنی، به فرنچایزهای ماندگار سینمایی تبدیل شدند.

تاک ابدی (Tuck Everlasting)

• نویسنده کتاب: ناتالی بابیت (Natalie Babbitt)
• محصول: ۲۰۰۲

این فیلم درخشان درباره دختر جوانی به نام وینی فاستر است که به طور اتفاقی چشمه‌ای جادویی و خانواده تاک را کشف می‌کند؛ خانواده‌ای که با نوشیدن از این چشمه به جوانی ابدی رسیده‌اند. دیزنی در این فیلم سن وینی را از ۱۰ سال (در رمان اصلی ۱۹۷۵) به ۱۵ سال تغییر داد تا چالش‌های بلوغ، استقلال‌طلبی و انتخاب بین مرگ طبیعی و زندگی ابدی را عمیق‌تر به تصویر بکشد.

پلی به سوی ترابیتیا (Bridge to Terabithia)

• نویسنده کتاب: کاترین پترسون (Katherine Paterson)
• محصول: ۲۰۰۷

رمانی که در سال ۱۹۷۸ برنده مدال نیوبری شد، روایتی دردناک و ملموس از فقدان، طبقه اجتماعی و قدرت تخیل کودکی است. جسی و لزلی با قدرت ذهن خود سرزمینی خیالی به نام ترابیتیا را خلق می‌کنند. اقتباس سینمایی دیزنی با درخشش جاش هاچرسون و آناسوفیا راب، کاملاً به پایان دلخراش و آموزنده رمان وفادار ماند تا گفت‌وگویی صادقانه درباره غم و ارزشمندی زندگی ایجاد کند.

پیتر پن (Peter Pan)

• نویسنده کتاب پیتر پن: جی. ام. بری (M. Barrie)
• محصول: ۱۹۵۳

پسری که هرگز بزرگ نمی‌شود، نخستین‌بار در کتاب پرنده سفید کوچک و سپس رمان پیتر و وندی ظهور کرد. انیمیشن رنگارنگ دیزنی در سال ۱۹۵۳ جهان نِورلند را به فرهنگ عامه تزریق کرد. این اثر با ترکیب حس نوستالژیِ فرار از مسئولیت‌های بزرگسالی و میل به کودک ماندن، به یکی از نمادهای بی‌زمان کمپانی دیزنی تبدیل شد.

دام والدین (The Parent Trap)

• نویسنده کتاب: اریش کستنر (Erich Kästner)
• محصول: ۱۹۶۱ | ۱۹۹۸

رمان مشهور آلمانی خواهران غریب منبع الهام این کمدی جذاب بود. داستان درباره دوقلوهایی است که بر اثر طلاق والدین از بدو تولد جدا شده‌اند و در یک کمپ تابستانی به شکل تصادفی یکدیگر را ملاقات می‌کنند. بازی فراموش‌نشدنی لیندزی لوهان در نسخه ۱۹۹۸ دیزنی، تحسین منتقدان را برانگیخت و حس گرم خانواده را به مخاطب منتقل کرد.

نجات‌دهندگان (The Rescuers)

• نویسنده کتاب: مارجری شارپ (Margery Sharp)
• محصول: ۱۹۷۷

این انیمیشن تماشایی داستان انجمن مخفی موش‌ها را روایت می‌کند که وظیفه نجات افراد بی‌گناه را بر عهده دارند. کتاب اصلی که در سال ۱۹۵۹ چاپ شد فضایی تاریک‌تر داشت؛ اما دیزنی با محوریت دادن به موش‌های شجاعی مانند برنارد و میس بیانکا برای نجات دختربچه‌ای یتیم، تعادلی جذاب میان هیجان، دلمشغولی و صمیمیت ایجاد کرد.

چین‌خوردگی در زمان (A Wrinkle in Time)

• نویسنده کتاب چین خوردگی در زمان: مادلین لنگل (Madeleine L’Engle)
• محصول: ۲۰۱۸

شاهکاری در ادبیات نوجوانان که برنده جایزه نیوبری شد. داستان سفر مگ موری ۱۳ ساله از میان ابعاد جادویی و کیهانی برای یافتن پدر ناپدیدشده‌اش است. دیزنی در اثر سال ۲۰۱۸ خود با بهره‌گیری از بازیگران بزرگی مانند اپرا وینفری و ریس ویترسپون، دنیای پر زرق‌وبرق این رمان را به تصویر کشید.

دفتر خاطرات شاه‌دخت (The Princess Diaries)

• نویسنده کتاب: مگ کابات (Meg Cabot)
• محصول: ۲۰۰۱

تحول میا ترمولوپولیس از یک دختر مدرسه‌ای خجالتی به وارث ناگهانی تاج و تخت کشور جنویا، روایتی شیرین از رمان‌های مگ کابات است. درخشش ان هتوی در کنار وقار جولی اندروز باعث شد تا تم‌های بلوغ، دوست‌یابی و خودباوری به بهترین شکل ممکن روی پرده سینما منتقل شوند.

سیاره گنج (Treasure Planet)

• نویسنده کتاب: رابرت لویی استیونسون (Robert Louis Stevenson)
• محصول: ۲۰۰۲

ترکیب رمان ماجراجویانه جزیره گنج با دنیای علمی‌تخیلی و سایبرپانک، شاهکاری خلاقانه به نام سیاره گنج ساخت. اگرچه فیلم در گیشه شکست خورد، اما رابطه عمیق جیم هاوکینز و لانگ جان سیلور در بستر کهکشان‌ها، این اثر را به یکی از محبوب‌ترین انیمیشن‌های کالت دیزنی تبدیل کرد.

جمعه عجیب (Freaky Friday)

• نویسنده کتاب: مری راجرز (Mary Rodgers)
• محصول: ۲۰۰۳

این کمدی ماندگار با بازی جیمی لی کرتیس و لیندزی لوهان بر اساس رمانی محصول ۱۹۷۲ ساخته شد. جابه‌جایی بدن مادر و دختری ۱۵ ساله، بستری کمدی و در عین حال عمیق برای درک متقابل نسل‌ها و همدلی خانوادگی فراهم می‌کند.

مری پاپینز (Mary Poppins)

• نویسنده کتاب مری پاپینز: پی. ال. تراورز (L. Travers)
• محصول: ۱۹۶۴

والت دیزنی سال‌ها برای راضی کردن نویسنده سرسخت داستان تلاش کرد تا پرستار بچه‌ای با چتر پرنده را به سینما بیاورد. اگرچه مری پاپینز در کتاب کمی جدی‌تر و سخت‌گیرتر است، اما حضور موزیکال جولی اندروز فیلم را به شاهکاری برنده ۵ جایزه اسکار تبدیل کرد.

دیگ سیاه (The Black Cauldron)

• نویسنده کتاب: لوید الکساندر (Lloyd Alexander)
• محصول: ۱۹۸۵

دیزنی سعی کرد ۵ جلد از مجموعه حماسی و اساطیری تاریخچه پرایدن (الهام‌گرفته از اساطیر ولز) را در یک فیلم ۹۰ دقیقه‌ای فشرده کند. نتیجه، اثری با فضای جادوگری تاریک و مبارزات حماسی شد که اگرچه موفقیت مالی بالایی نداشت، اما تلاشی متفاوت در تاریخ دیزنی بود.

۱۰۱ سگ خال‌دار (۱۰۱ Dalmatians)

• نویسنده کتاب: دودی اسمیت (Dodie Smith)
• محصول: ۱۹۶۱ (انیمیشن) | ۱۹۹۶ (لایواکشن)

باور اینکه کاراکتر خبیثی مثل کروئلا دویل یا سگ‌های هوشمندی مانند پونگو و پردیتا از دل رمانی به نام صد و یک سگ خال‌دار (منتشر شده در سال ۱۹۵۶) بیرون آمده باشند شگفت‌انگیز است. داستان که ابتدا با نام سرقت بزرگ سگ‌ها چاپ شد، دنیا را از نگاه سگ‌ها روایت می‌کند. دیزنی با حفظ هسته اصلی داستان و زاویه دید سگ‌ها، تغییراتی جزئی در نام شخصیت‌های انسانی داد (مثل تغییر نام آقای دیارلی به راجر).

کارآگاه بزرگ موش (The Great Mouse Detective)

• نویسنده کتاب: ایو تیتوس (Eve Titus)
• محصول: ۱۹۸۶

الهام‌گرفته از مجموعه کتاب‌های تبهکاران خیابان بیکر که نبردهای موش‌های کارآگاه را بر اساس داستان‌های شرلوک هلمز روایت می‌کرد. شخصیت‌های باسیل، پروفسور راتیگان و دکتر داوسون، ماجراجویی پلیسی و جذاب را برای مخاطبان خلق کردند.

روباه و سگ شکاری (The Fox and the Hound)

• نویسنده کتاب: دانیل پی. مانیکس (Daniel P. Mannix)
• محصول: ۱۹۸۱

رمان اصلی سال ۱۹۶۷ بسیار تلخ، خشن و واقع‌گرایانه بود و نبرد دو حیوان را به تصویر می‌کشید. دیزنی با تغییر خط داستانی، چاشنی دوستی، عواطف انسانی و چالش غلبه بر تعصبات طبیعی را به آن افزود تا به اثری دلسوزانه تبدیل شود.

بامبی (Bambi)

• نویسنده کتاب: فلیکس زالتن (Felix Salten)
• محصول: ۱۹۴۲

رمان اتریشی دهه ۱۹۲۰ روایتی بسیار تند، خشن و واقع‌گرایانه از بقا در جنگل بود. دیزنی با تلطیف آن و ساخت انیمیشنی شاعرانه، چرخه زندگی، طبیعت و اندوه از دست دادن را به شکلی ماندگار ثبت کرد.

توستر کوچولوی شجاع (The Brave Little Toaster)

• نویسنده کتاب: توماس ام. دیچ (Thomas M. Disch)
• محصول: ۱۹۸۷

این اثر عجیب و دوست‌داشتنی بر اساس یک رمان علمی‌تخیلی ساخته شد. داستان وسایل برقی خانگی که برای یافتن صاحب محبوبشان راهی سفری ماجراجویانه می‌شوند، با افزودن ترانه‌های موزیکال به یکی از خاطره‌انگیزترین آثار کودکانه تبدیل شد.

شاگرد جادوگر (The Sorcerer’s Apprentice)

• نویسنده کتاب: یوهان ولفگانگ فون گوته (Johann Wolfgang von Goethe)
• محصول: ۱۹۴۰ (بخشی از انیمیشن فانتازیا)

کلاه جادویی میکی موس شاید خلق دیزنی باشد، اما جادوگر، جاروهای جادویی سخنگو و طلسم‌های دردسرساز مستقیماً از شعر کلاسیک و معروف گوته الهام گرفته شده‌اند.

چه کسی برای راجر رابیت پاپوش دوخت (Who Framed Roger Rabbit)

• نویسنده کتاب: گری کی. ولف (Gary K. Wolf)
• محصول: ۱۹۸۸

این شاهکار ترکیبی انیمیشن و لایواکشن، بر اساس رمانی نوآر نوشته گری کی. ولف ساخته شد. دیزنی فضای تاریک کتاب را تعدیل کرد و اثری سرگرم‌کننده و معماگونه تحویل داد که موفقیت بی‌نظیری در دهه ۸۰ به دست آورد.

جمع‌بندی

نگاهی به تاریخچه و کارنامه درخشان دیزنی به خوبی نشان می‌دهد که کتاب‌ها و رمان‌ها، شریان اصلی حیات این امپراتوری سرگرمی بوده‌اند. کمپانی دیزنی با دست‌مایه قرار دادن شاهکارهای ادبی جهان از افسانه‌های کهن و رمان‌های رازآلود گرفته تا آثار علمی‌تخیلی و داستان‌های حماسی هنر جادویی خود را به رخ کشید. آن‌ها ثابت کردند که چگونه می‌توان کلمات روی کاغذ را به تصاویری ماندگار، موزیکال و ماندگار برای تمامی نسل‌ها تبدیل کرد.