کتاب گذری بر تاریخ اجتماعی ایران از آغاز تا دوره میانه اثر حمید اشرفی نشر نیمروز

مزایای اجتماعی از قبیل ثروت، قدرت و منزلت باعث شکل گیری طبقات اجتماعی در جوامع مختلف می‌شود در گذشته در بسیاری از جوامع، تحرک اجتماعی وجود نداشت که از آن با عنوان نظام کاستی یاد می شود. عوامل سیاسی، نظامی، اقتصادی، طبیعی و اعتقادی در دگرگونی، تحرک اجتماعی و جابه جایی طبقات اجتماعی نقش داشته است.

در ایران باستان به علت نظام کاست در میان طبقات اجتماعی، تحرک اجتماعی وجود نداشت. ولی با ورود اسلام به ایران در نظام اجتماعی دگرگونی بوجود آمد و طبقات اجتماعی جدید شکل گرفت. به علت عدم ثبات سیاسی و سیاست‌های تبعیض نژادی، قوم گرایی و نژادپرستی بنی امیه قیام‌های استقلال طلبانه توسط ایرانیان علیه خلافت اموی شکل گرفت. با تشکیل خلافت عباسی ایرانیان جایگاه اجتماعی بالایی برخوردار شدند و با تغییر سیاست خلفای عباسی از زمان مامون ایرانیان به سمت استقلال گام برداشتند. با تشکیل دولتهای مستقل طاهریان، صفاریان، علویان، سامانیان، آل زیار و آل بویه تاریخ اجتماعی ایران دگرگون شد و در این دوره ایرانیان در عرصه نظام اجتماعی گام‌های بلندی را بخصوص در عصر سامانیان و آل بویه برداشتند که از آن با عنوان رنسانس اسلامی یاد می‌شود.

این اثر به بررسی طبقات اجتماعی و عوامل تاثیر گذار بر اوضاع اجتماعی ایران در عصر باستان و دوره اسلامی تا قرون میانه می پردازد