کتاب حافظه و هنر فراموش کردن اثر لیزا جنوا نشر آسیم

شاید عنوان این کتاب شما را به فکر فرو برده یا حتی شگفت‌زده کرده باشد که چرا درباره حافظه که سلطان کارکردهای مغز دانسته می‌شود، بر تمام جنبه‌های زندگی ما اثری شگرف دارد، و برای تجربه انسان بودن ضروری است، از هنر فراموش کردن سخن می‌گوییم؟

چرا فراموش کردن همچون یک هنر ـترکیبی از توانایی و مهارت ـ و به‌گفته برخی کارشناسان علم اعصاب از جمله لیزا جنووا، یک توانایی و هنر چشمگیر مغز قابل توجه است؟

بسیاری از پژوهشگران بر این باورند که مغز برای توانایی نگهداری و دورریزی اطلاعات به یک سیستم مدیریتی مجهز است. پژوهشگران متعدد، از جمله نویسنده این کتاب، به ویژه در دو دهه اخیر به این باور رسیده‌اند که فراموش کردن ضروری است، چون هدف زیستی دستگاه حافظه مغز حفظ اطلاعات نیست، بلکه کمک به مغز برای تصمیم‌گیری‌های درست است.

جنووا معتقد است حافظه حاصل جمع آنچه به یاد می‌آوریم و آنچه فراموش می‌کنیم است، و در هر دو مورد هنر و علمی وجود دارد که موضوع اصلی این کتاب است.

لیزا جنووا متخصص علم اعصاب و رمان‌نویس برجسته، در این کتاب با زبانی روایت‌گونه و جذاب، در سه بخش به بررسی سه موضوع اساسی می‌پردازد.

او در بخش اول با عنوان «چگونه به یاد می‌آوریم»، شگفت‌انگیزیِ مغز و اهمیت حافظه به عنوان سلطان کارکردهای مغز را مطرح می‌کند. او اشاره می‌کند که حافظه با تمام حضور معجزه‌آسا، ضروری و گسترده‌اش کامل نیست، و این پیامد طبیعی طراحی مغز ما است.

با مطالعه این بخش می‌آموزید خاطره‌ها چگونه ساخته می‌شوند، در کجای مغز ذخیره (نگهداری) می‌شوند و سرانجام چگونه بازیابی می‌شوند. همچنین درمی‌یابید که همه خاطره‌ها برابر نیستند و انواع و ویژگی‌های زیادی دارند: خاطره‌های لحظه اکنون، خاطره‌های نحوه انجام کارها، خاطره‌ها برای آنچه می‌دانید، برای آنچه در گذشته اتفاق افتاد، و برای آنچه قصد دارید در آینده انجام دهید. و هر حافظه‌ای در مکانی از مغز به شیوه‌هایی کاملاً متفاوت پردازش و سامان‌دهی می‌شود.

نویسنده ضمن بررسی چهار گام اساسی فرایند حافظه، با اشاره به موانع پیشمِ روی آنها، راهکارهایی ساده و علمی و مبتنی بر پشتوانه علمی پیشنهاد می‌کند.