کتاب سلامت و پزشکی در روزنامه «مظفری» اثر سیدقاسم یاحسینی نشر هامون نو

از دیدگاهی جامع، سیستم پزشکی قاجاریه، با ترکیبی از طب توده‌ی مردم ایران پیش از اسلام، مفاهیم جالینوسی اخلاط و مزاج‌ها (که در مناظره‌ی عمومی در مناطق شهری یا روستایی رایج بود) و نیز طاق نمایی از اصل علیت ماوراءالطبیعی و ایزدی (که در طب النبی نمود پیدا می‌کرد) خود را نشان می‌داد. دست آورد این سیستم سلامت، شرایط بهداشتی ناپسند، هجوم بیماری‌های عفونی مانند مالاریا و اپیدمی‌های طاعون و وبا بود. فقدان تاریخ پزشکی در بندر بوشهر: به جز چند مورد استثنایی، و آن هم کتابهای «پیشدرآمدی بر تاریخ پزشکی خلیج‌فارس» ، و هنوز تاریخ پزشکی و بهداشت و پزشکانِ بندر بوشهر از آغاز تا امروز به طور همه جانبه و کامل نوشته نشده است. اثر ارجمند پرفسور نبی پور نیز، به تعبیر خود ایشان «پیش‌درآمد» و بسیار کلی و فاقد بسیاری از جزییات لازم است. برای نگارش چنین کار سترگی در حال حاضر موانع چندی وجود دارد. یکی از مهمترین این موانع، کمبود کُتب، منابع و به¬خصوص اسناد پزشکی و از آن بدتر، عدم شناخت جامعه پزشکی بوشهر و ایران از ابعاد و گستره کامل این اسناد و منابع است. در این راستا باید در گام نخست همه کتب خطی و چاپی مربوط به تاریخ پزشکی و سلامت در بوشهر و موجود در کتابخانه های عمومی و آرشیوهای خصوصی شناسایی، و در جایی گردآوری، نقد و تحلیل شود.