کتاب دگردیسی شیء معمولی، فلسفه‌ای برای هنر اثر آرتور دانتو نشر گیلگمش

کتاب دگردیسی شیء معمولی، فلسفه‌ای برای هنر اثر آرتور کلمن دانتو، از آثار مرجع فلسفه هنر معاصر به‌شمار می‌رود که به‌صورت کتاب متنی و توسط نشر گیلگمش منتشر شده است. این کتاب با طرح یک پرسش بنیادین آغاز می‌شود؛ چه عاملی باعث می‌شود یک شیء کاملا روزمره، در زمینه‌ای دیگر، به اثر هنری تبدیل شود؟ دانتو نشان می‌دهد معنای هنر از تفسیر و جایگاه اشیاء در تاریخ و نظریه‌ی هنر شکل می‌گیرد. و بدون این چارچوب نظری، تمایز میان شیء معمولی و اثر هنری قابل درک نیست.

خلاصه کتاب دگردیسی شیء معمولی، فلسفه‌ای برای هنر اثر آرتور کلمن دانتو

این کتاب به یکی از پرسش‌های محوری هنر معاصر می‌پردازد: چگونه یک شیء کاملا روزمره، در بستری متفاوت، می‌تواند معنا و جایگاه یک اثر هنری را به‌دست آورد؟ دانتو با کنار گذاشتن معیارهای سنتی زیبایی‌شناسی، نشان می‌دهد که شباهت ظاهری میان یک شیء روزمره و یک اثر هنری الزاما به معنای یکسان‌بودن آن‌ها نیست.

ایده محوری کتاب بر این اصل استوار است که هنر بدون تفسیر معنا ندارد. دانتو با تحلیل نمونه‌هایی از هنر قرن بیستم، به‌ویژه آثار اندی وارهول، توضیح می‌دهد که مشاهده حسی به‌تنهایی برای تشخیص اثر هنری کافی نیست. برای فهم هنر، مخاطب باید به نظریه هنر، تاریخ هنر و گفتمان فرهنگی زمانه دسترسی داشته باشد.

در بخش‌های تحلیلی کتاب، دانتو مفهوم فضای نظری را معرفی می‌کند و نشان می‌دهد که چگونه ایده، زمینه تاریخی و پذیرش نهادی، سه ستون اصلی دگردیسی هنری هستند. بر پایه همین تحلیل، نظریه مشهور «پایان هنر» شکل می‌گیرد و نشان می‌دهد تاریخ هنر به مرحله‌ای رسیده است که دیگر نمی‌توان آن را با یک سبک یا معیار ثابت توضیح داد.

معرفی نویسنده کتاب دگردیسی شیء معمولی، فلسفه‌ای برای هنر آرتور کلمن دانتو

آرتور کلمن دانتو فیلسوف، منتقد هنر و استاد دانشگاه اهل ایالات متحده آمریکا بود که نام او به‌طور جدی با فلسفه هنر معاصر گره خورده است. دانتو پس از دو سال خدمت در ارتش، مسیر آکادمیک خود را با مطالعه تاریخ و هنر آغاز کرد و سپس فلسفه را در دانشگاه کلمبیا ادامه داد. او مدتی نیز در پاریس و تحت نظر موریس مرلو-پونتی به مطالعه فلسفه پرداخت و پس از بازگشت، سال‌ها در دانشگاه کلمبیا به تدریس فلسفه، زیبایی‌شناسی و فلسفه تاریخ مشغول بود. دریافت کمک‌هزینهٔمعتبر گوگنهایم از جمله افتخارات مهم او محسوب می‌شود.

دانتو به‌واسطه پژوهش‌های خود در زیبایی‌شناسی فلسفی، فلسفه تاریخ و نقد هنر شناخته می‌شود و آثار متعددی در این حوزه‌ها دارد. از جمله کتاب‌های مهم او در زمینه هنر می‌توان به «برخوردها و بازتاب‌ها: هنر در تاریخ معاصر»، «مریم آینده: مقالاتی در باب هنر» و «عجایب غیرطبیعی: مقالاتی در باب فاصله بین هنر و زندگی» اشاره کرد. سبک نگارش او تحلیلی، نظری و در عین حال متکی بر مثال‌های عینی از هنر معاصر است.

چرا باید کتاب دگردیسی شیء معمولی، فلسفه‌ای برای هنر را بخوانیم؟

اگر به‌دنبال درک عمیق‌تر از هنر معاصر هستید و می‌خواهید بدانید چرا یک شیء ساده می‌تواند در موزه به اثر هنری تبدیل شود، این کتاب با مترجمی امیر مازیار انتخابی جدی و اثرگذار است. دانتو بدون ساده‌سازی سطحی، مفاهیم پیچیده فلسفه هنر را با مثال‌های روشن توضیح می‌دهد و ذهن خواننده را وادار می‌کند نگاه کلیشه‌ای به زیبایی را بازنگری کند. خواندن این کتاب کمک می‌کند هنگام مواجهه با آثار مفهومی، به‌جای سردرگمی یا رد سریع اثر، بتوانید آن را در چارچوب نظری و تاریخی‌ تحلیل کنید. اگر به فلسفه کاربردی هنر علاقه دارید و دوست دارید بدانید پشت ایده در هنر معاصر چه منطقی وجود دارد، این کتاب ارزش وقت‌گذاشتن را دارد.

کتاب دگردیسی شیء معمولی، فلسفه‌ای برای هنر را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

این کتاب برای گروه‌های مشخصی از مخاطبان نوشته شده است و بیشترین کارایی را برای افرادی دارد که به درک عمیق‌تر هنر علاقه‌مندند. از جمله:

·   دانشجویان و پژوهشگران هنر، فلسفه و زیبایی‌شناسی؛

·   علاقه‌مندان به هنر معاصر و هنر مفهومی؛

·   منتقدان هنری و نویسندگان حوزه فرهنگ و هنر؛

·   هنرمندان فعال در حوزه هنر مفهومی و ایده‌محور؛

·   مخاطبان کنجکاو درباره معنا و تفسیر آثار هنری.

اگر می‌خواهید فراتر از ظاهر آثار هنری فکر کنید و یاد بگیرید چگونه هنر را در بستر نظری و تاریخی‌اش بفهمید، این کتاب انتخاب مناسبی برای شماست.

بخشی از کتاب دگردیسی شیء معمولی، فلسفه‌ای برای هنر

در ادامه، بخشی از متن این کتاب آورده شده است تا با شیوه استدلال فلسفی، لحن تحلیلی و رویکرد نظری نویسنده آشنا شوید و بتوانید با درک روشن‌تری درباره خواندن آن تصمیم بگیرید:

با فرض این‌که حرکات اخیر چون کنش نیستند تحت قاعده قرار نمی‌گیرند، نتیجه می‌شود که کنش‌بودن شرط است برای این‌که چیزی تحت قاعده‌ای متناسب قرار گیرد و نه بالعکس، و از این‌رو «تحت قاعده‌ای قرار گرفتن» نمی‌تواند تفاوتی را تبیین کند که پیشاپیش مفروض است و گمان می‌کنم دشواری‌های مشابهی در نظریه‌ هنر متناظر با این نظریه‌ کنش هم درکار است که بنا بر آن شیئی مادی (با امری مصنوع) اثر هنری خوانده می‌شود هنگامی که شبکه‌ نهادی عالم هنر آن را اثر هنری محسوب کند. چرا که نظریه‌ی نهادی هنر اگرچه می‌تواند توضیح دهد که چرا اثری همچون چشمه‌ دوشان می‌تواند از مرتبه‌ شیئی معمولی به مرتبه‌ اثر هنری ارتقا یابد، نمی‌تواند توضیح دهد که چرا آن آبریزگاه می‌تواند چنین اثرگذار باشد؛ اما آبریزگاه‌های دیگر که از هر جهت مشهودی مشابه آن‌اند باید در مقوله‌ وجودشناختی پستی باقی بمانند.

پیشنهادهایی برای دوستداران کتاب

اگر مطالعه این کتاب جذاب بود و به آثار تحلیلی درباره هنر، سینما و روایت‌هایی مبتنی بر تجربه و نگاه حرفه‌ای علاقه‌مندید، کتاب‌های زیر می‌توانند گزینه‌های مناسبی برای ادامه این مسیر مطالعاتی شما باشند:

·   کتاب فلسفه به زبان ساده  نشر هامون نو

·   کتاب مبادی و مبانی شناخت معنای محیط نشر دانشگاه هنر اسلامی تبریز

·   کتاب هنر چیست؟ نشر مهراندیش