کتاب تئاتر پست‌دراماتیک اثر هانس تیس له من نشر قطره

کتاب تئاتر پست‌دراماتیک نوشته هانس تیس له من، یکی از برجسته‌ترین و تاثیرگذارترین کتاب‌ها در حوزه نظریه و فلسفه تئاتر معاصر است که برای نخستین بار مفهوم پست‌دراماتیک را به شکل عملی و نظری تعریف کرد و پایه‌ای برای فهم تحولات بزرگ در تئاتر جهان از نیمه دوم قرن بیستم تا امروز فراهم آورد.

این کتاب با ترجمه سارا عرب توسط نشر قطره منتشر شده است و با جمع‌آوری تحلیل‌ها و بررسی‌ها درباره هنرهای نمایشی نوین، به‌شکلی دقیق نشان می‌دهد که چگونه تئاتر مدرن و پسامدرن به‌تدریج از ساختارهای کلاسیک دراماتیک فاصله گرفت و به فرم‌های چند صد لایه بدل شد.

خلاصه کتاب تئاتر پست‌دراماتیک اثر هانس تیس له من

کتاب تئاتر پست‌دراماتیک درباره لحظه‌ای مهم در تاریخ تئاتر صحبت می‌کند؛ زمانی‌که تئاتر تصمیم گرفت دیگر فقط داستان تعریف نکند. نویسنده نشان می‌دهد چگونه از اواخر قرن بیستم، بسیاری از هنرمندان تئاتر احساس کردند شکل کلاسیک نمایش با داستان مشخص، شخصیت‌های ثابت و شروع و پایان روشن دیگر پاسخگوی جهان پیچیده و پر آشوب امروز نیست. از همین‌جا، تئاتری شکل گرفت که بیشتر بر تجربه تمرکز دارد تا روایت.

در این نوع تئاتر، متن دیگر فرمانده‌ صحنه نیست. نمایش می‌تواند بدون داستان مشخص اجرا شود یا حتی اصلا داستانی نداشته باشد. آن‌چه اهمیت دارد، آن چیزی است که تماشاگر می‌بیند، می‌شنود و حس می‌کند. بدن بازیگر، صدا، سکوت، نور، تصویر، حرکت و فضا به ‌اندازه یا حتی بیشتر از دیالوگ اهمیت پیدا می‌کنند. تئاتر پست‌دراماتیک تلاش نمی‌کند چیزی را توضیح دهد، بلکه مخاطب را در موقعیتی قرار می‌دهد تا خودش فکر کند، احساس کند و معنا بسازد.

نویسنده در کتاب توضیح می‌دهد که این نوع تئاتر، تماشاگر را از یک بیننده‌ منفعل به یک شریک فعال تبدیل می‌کند. تماشاگر دیگر فقط نمی‌نشیند تا داستانی را دنبال کند، بلکه او باید تکه‌های پراکنده‌ اجرا را کنار هم بگذارد، برداشت شخصی داشته باشد و حتی گاهی دچار سردرگمی شود. این سردرگمی نه ضعف، بلکه بخشی از تجربه‌ نمایش است؛ چون جهان واقعی هم همیشه واضح و منظم نیست.

نکته‌ مهم دیگر کتاب این است که تئاتر پست‌دراماتیک علیه تئاتر کلاسیک نیست، بلکه بعد از آن آمده است. یعنی هنوز از دل سنت درام بیرون می‌آید؛ اما خودش را محدود به آن نمی‌کند. نویسنده نشان می‌دهد این نوع تئاتر بازتاب دنیای امروز است؛ دنیایی پر از تصویر، رسانه، صداهای مختلف، حقیقت‌های چندگانه و روایت‌های ناتمام.

در نهایت، این کتاب از نشر قطره به شما می‌گوید تئاتر فقط جایی برای تعریف قصه نیست و می‌تواند فضایی باشد برای تجربه، شوک، تامل و حتی سکوت. تئاتر پست‌دراماتیک کمک می‌کند بفهمید چرا بسیاری از نمایش‌های معاصر شبیه نمایش‌های قدیمی نیستند و چرا این تفاوت آگاهانه، ضروری و عمیق است.

معرفی نویسنده کتاب تئاتر پست‌دراماتیک هانس تیس له من

هانس تیس له من، یکی از مهم‌ترین و تاثیرگذارترین نظریه‌پردازان تئاتر در قرن بیست و یکم است و نامش بیشتر از هر چیزی با تئاتر پست‌دراماتیک گره خورده است. او در آلمان متولد شد و بخش عمده زندگی حرفه‌ای خود را در حوزه مطالعات تئاتر، زیبایی‌شناسی، فلسفه هنر و نقد نمایش گذراند. آن چیزی که له‌من را از دیگر نظریه‌پردازان متمایز می‌کند، نگاه او به تئاتر به‌عنوان یک تجربه زنده است.

مهم‌ترین و شناخته‌شده‌ترین اثر او، کتاب تئاتر پست‌دراماتیک است؛ اثری که به‌سرعت به یکی از منابع اصلی و مرجع در دانشگاه‌ها، آکادمی‌های تئاتر و میان هنرمندان تبدیل شد.

چرا باید کتاب تئاتر پست‌دراماتیک را بخوانیم؟

این کتاب با ترجمه سارا عرب فقط برای دانشجویان تئاتر ضروری نیست، بلکه برای هر کسی که علاقه‌مند به فلسفه هنر، زیبایی‌شناسی، فرم‌های نمایشی نوین و تجربه‌های اجرایی نوآورانه است نیز مهم خواهد بود؛ زیرا:

·   به شما کمک می‌کند درک عمیقی از تحولات تاریخی تئاتر داشته باشید؛

·   شما را با اصطلاحات، مفاهیم و زبان نظری تئاتر معاصر آشنا می‌کند؛

·   چارچوب‌های نوآورانه تجربه مخاطب و اجراهای غیر متنی را توضیح می‌دهد؛

·   دید شما را نسبت به تئاتر به‌عنوان یک هنر زنده و پویا ارتقا می‌دهد.

کتاب تئاتر پست‌دراماتیک به چه کسانی پیشنهاد می‌شود؟

این کتاب برای هر علاقه‌مندبه تئاتر مناسب است؛ اما به‌صورت ویژه به افراد زیر پیشنهاد می‌شود:

·   دانشجویان و پژوهشگران تئاتر برای فهم بهتر نظریه‌های نمایشی و تحلیل آثار هنری؛

·   کارگردانان و هنرمندان اجرایی برای الهام‌گرفتن از ابزارهای نوین؛

·   علاقه‌مندان به فلسفه هنر برای درک سبک‌های هنری پسا دراماتیک.

بخشی از متن کتاب تئاتر پست‌دراماتیک

در ادامه می‌توانید بخشی از متن این اثر را مورد مطالعه قرار دهید و بعد درباره تهیه آن تصمیم بگیرید:

طی قرن‌ها، تئاتر اروپا بر پایه الگویی بنا شده که آن را از سنت‌های نمایشی دیگر نقاط جهان متمایز می‌کند. برای مثال، تئاتر کاتاکالی هند یا تئاتر نو در ژاپن ساختاری کاملا متفاوت دارند. این گونه‌های نمایشی بر پایه رقص، موسیقی، گروه‌های کر، آیین‌های دقیق و سبک‌پردازی‌شده و متن‌های روایی و غنایی شکل گرفته‌اند. اما در اروپا، تئاتر بیشتر بر نمایش گفتارها و کنش‌های شخصیت‌ها بر صحنه از طریق بازیگری تقلیدی استوار بوده است. برتولت برشت اصطلاح «تئاتر دراماتیک» را برای نام‌گذاری سنتی به کار برد که «تئاتر اپیک» او – که آن را «تئاتر عصر علم» می‌نامید – قصد داشت به آن پایان دهد. اما اگر بخواهیم این مفهوم را در معنایی وسیع‌تر بررسی کنیم، می‌توان گفت «تئاتر دراماتیک» همان هسته اصلی سنت تئاتر اروپا در دوران مدرن است.

پیشنهادهایی برای دوستداران کتاب

اگر کتاب تئاتر پست‌دراماتیک را دوست داشتید، این آثار را نیز می‌توانید مطالعه کنید:

·   کتاب نظریه در تئاتر از نشر سوره مهر

·   کتاب تئاتر مدرن در نظریه و عمل از نشر کتاب نیستان هنر

·   کتاب نقد تئاتر از نشر تا عمل از نشر نمایش