کتاب شرلی اثر شارلوت برونته نشر انتشارات کتاب نیستان هنر

” از سالیان دور، شمال انگلستان محل فرود انبوهی از معاونان کشیش بوده و هر بخش دست کم یکی دو تن از ایشان را در آغوش خود جای داده است. آنها آن قدری جوان هستند که بتوانند فعالیت کنند و باید وظایف خداپسندانه بسیاری انجام دهند. ولی ما از سالیان دور حرف نمی زنیم. قصه ما به اوایل همین قرن مربوط میشود… گفتم که از سالیان دور فوجی از معاونان کشیش به شمال انگلستان عزیمت می کردند ولی در سال ۱۸۱۲ تعداد این افراد بسیار کم بود. تو گویی جانشینان سنت پل و سنت پیتر و سنت جان هنوز در گهواره هایشان بودند. با اینهمه، در وِست رایدینگِ یورکشایر چند تن از آنان حضور داشتند. کافی است همراه هم به خانه باغی در وینبِری سری بزنیم. اجازه بدهید ایشان را به شما معرفی کنم: جناب دان معاون کشیش وینبری، جناب مالون معاون کشیش بِریارفیلد، و جناب سوییتینگ معاون کشیش نانلی. این خانه باغ اقامتگاه جناب دان است. آقای دان برادران دینی اش را دعوت کرده تا کمی خوش بگذرانند. این سه نفر در عنفوان جوانی اند و از همه ویژگیهای آن دوران خوش برخوردار و مشتاق خدمت. آنان چهار فصل سال به دیدار یکدیگر می شتابند. مشکل می توان گفت چه چیز باعث اشتیاق شان به دیدار یکدیگر میشود. دوستی نیست چون به محض آنکه به هم می رسند دعوا و مرافعه را آغاز می کنند. درد دین نیست چون هرگز در گعده هایشان حرفی از دیانت رد و بدل نمی کنند. گاه گداری از خداشناسی سخن می گویند ولی از دینداری هرگز. میل به خوردن و آشامیدن نیست چون هر یک در منزل خود خوب می خورند و می آشامند…”

آنچه خواندید مطلع رمان ” شرلی” است، نوشته شارلوت برونته، نویسنده نامدار انگلیسی، که به تازگی توسط انتشارات نیستان هنر به چاپ رسیده است. شارلوت برونته رمان شرلی را در دوره ای اندوهبار از زندگی اش نوشت، دوره ای که به فاصله ای کوتاه سه تن از عزیزان خود یعنی تنها برادر و دو خواهر جوانش را از دست داد. با اینهمه، وی توانست در این اثر شرایط اجتماعی زمانه خود را به چیره دستی تمام به تصویر بکشد. شارلوت برونته در زمانی زندگی می کرد که تحولات سیاسی گوناگون در قاره اروپا زندگی عامه مردم را بشدت تحت تاثیر قرار داده بود. آغاز قرن نوزدهم میلادی با تشدید درگیریها میان فرانسه، انگلیس و متحدانشان و رقابت بر سر سلطه حداکثری بر اروپا و جهان هم زمان بود. ثمره این درگیریها برای مردم طبقات فرودست و حتی متوسط چیزی نبود جز بیکاری و فقر و گرسنگی. برونته که خود شاهد گوشه هایی از این سیه روزیها بود از این تجربیات تلخ در نگارش رمان شرلی استفاده کرد. او در این اثر با خلق شخصیت های متعدد و موقعیت های پیچیده خواننده را شگفت زده می کند. رابرت مور جوانی بلژیکی- انگلیسی است که کارخانه کوچکی را در منطقه بریارفیلد از توابع یورکشایر اداره می کند. او در پی ورشکستگی خانواده، همراه تنها خواهرش به انگلستان مهاجرت می کند تا مگر کسب و کار بر باد رفته را از سر بگیرد ولی با مشکلات فراوان روبرو میشود. درگیریهای نظامی انگلیس و فرانسه، وضع تحریم های شدید علیه تجارت و بنادر انگلستان، توقف صادرات منسوجات تولید شده در کارخانه ها، شورش کارگران کارخانه به تحریک مشتی رقیب تنگ نظر و فرصت طلب که بلند پروازیهای مور را در استقبال از تحولات صنعتی و استفاده از تجهیزات و ماشین آلات جدید تاب نمی آوردند، عرصه را چنان بر رابرت مور تنگ می کند که تا مرز نا امیدی مطلق پیش می رود. ولی آنچه او را دوباره به صحنه تولید بازمی گرداند حضور دختری جوان است بنام شرلی کیلدار. برونته در خلق شخصیت شرلی ظرافتهای بسیاری به خرج داده است. از نام او گرفته که در آن زمان نامی مردانه محسوب میشد، تا شخصیت خاص و منحصر بفردش. شرلی دختری جسور و بلند همت است. مهربان و زود خشم و دست و دل باز است. اهل مبارزه است و به بهانه های مرسوم از میدان به در نمی رود. و از قضا مالک زمین و کارخانه ای است که مور جوان آن را اداره می کند. او زمانی که کارخانه به حد ورشکستگی می رسد به کمک مور می شتابد و با حمایت همه جانبه از او امکان فعالیت دوباره کارخانه را فراهم می آورد. در این میان، مور که خود را بشدت مدیون شرلی می بیند، برای تثبیت وضعیت کارخانه اش دست به کاری می زند که بزنگاه عاطفی داستان محسوب میشود، البته با در نظر گرفتن این نکته که مور و کرولاین، شخصیت محوری دیگر داستان که دختری ساده دل، معصوم و مهربان از اهالی آن منطقه است و نسبت خویشی هم با مور دارد، پیش از آمدن شرلی دل به مهر یکدیگر بسته بودند…

برونته در رمان شرلی چون روانکاوی تیزبین جنبه هایی پنهان و ناگفتنی از شخصیت آدمی را واکاوی و ترسیم می کند. گرچه ترس ها، نگرانی ها، محرومیت ها، و آرزوهایی که وی در آثارش به تصویر می کشد امروزه جا و معنایی در زندگی ما ندارند ولی به زیبایی ما را با واکنش های خواسته و ناخواسته زنان طبقات متوسط و فرودست جامعه برابر جبر و جهل حاکم بر زندگی شان آشنا می کنند.

شرلی رمانی خواندنی و دانشین است که در بستر قصه گویی روایتی مستند از اوضاع زمانه خود را به نمایش می گذارد. شارلوت برونته عمری طولانی نداشت ولی در همان مجال کوتاه و با همان بضاعت اندک از سرمایه اجتماعی توانست آثار قابل توجهی خلق کند.