کتاب رهبری و زیرساخت‌ های آن اثر مجتبی شه دوست نشر هورین

یکی از مباحثی که زیاد مورد مناقشه قرار می گیرد و درباره آن بحث و بررسی شده است، موضوع فرق میان رهبری و مدیریت و حد و مرز تشخیص بین این دو است. رهبری و مدیریت دو مقوله جدا از هم هستند که تداخل قابل توجهی نیز با هم دارند. اختلاف آن‌ها از آن جا ناشی می شود که مدیران اغلب بر وظایف سنتی خود نظیر: برنامه ریزی، سازمان دهی، کارگزینی و کنترل تکیه می کنند و حال آن که رهبری بر روند تغییرات عمومی تاکید دارد. طبق نظر برخی محققان، مدیر اغلب دنبال ایجاد ثبات و نظم است؛ در حالی که رهبران به دنبال تغییرات سازنده اند. سایر محققان حتی تا آن جا پیش رفته اند که می گویند اصولا مدیران و رهبران دو طیف انسان های متفاوت هستند. مدیران بیشتر عکس العملی و کمتر احساساتی اند، ولی رهبران بیشتر حامی پیروان و احساساتی هستند. نقطه مشترک و مرکزی تداخل رهبری و مدیریت در چگونگی ایجاد تغییر در گروه جهت تحقق هدف های پیش بینی شده است (افجه ای، ۱۳۸۵، ص ۲۱۵)

در مقایسه دو مفهوم رهبری و مدیریت موارد زیر ذکر شده است:

۱. رهبر با ایجاد تغییر سروکار دارد؛ ولی مدیر برای برخورد با پیچیدگی ها است.

۲. رهبران از طریق ایجاد بصیرت نسبت به آینده جهت را مشخص می کنند و از طریق انتقال این دید به افراد و الهام بخشی، آنان را برای غلبه بر موانع آماده می سازند، اما مدیران خوب از طریق برنامه ریزی های رسمی و طراحی ساختارهای سازمانی خشک، نظم و انسجام به وجود می آورند.

۳. رهبران نگرش شخصی و فعال نسبت به هدف ها دارند، ولی مدیران نگرشی غیرشخصی اگر نگوییم انفعالی نسبت به هدف ها دارند (کاتر، ۱۹۹۰، ص ۱۱۱ـ۱۰۳)

۴. رهبران می توانند هدف های گوناگونی داشته باشند، اما در مدیریت، اولویت با هدف های سازمانی است.

۵. رهبران در پست های پر مخاطره کار می کنند و اغلب در معرض مخاطره جویی و خطرپذیری قرار می گیرند، به ویژه هنگامی که موقعیت خوبی پیش آمده باشد و دستاوردهای مهمی در میان باشد؛ ولی مدیران کار را یک فرآیند توانمندسازی می دانند که تلفیقی از افکار و افراد در مقابل با هم برای تدوین استراتژی ها و تصمیمات است.

۶. رهبران با کارهای فکری سر و کار دارند، ولی مدیران ترجیح می دهند با افراد کار کنند و از فعالیت های مجرد اجتناب می ورزند؛ زیرا فعالیت های ذهنی مجرد، آن‌ها را دلواپس می کند.

-متن از کتاب-